Кіріспе

Ескірген адамдардың топтамасы

Аустрало-меланезиялықтар (сонымен қатар Австралазиялықтар немесе австраломеланезоид, австралоид немесе австралоид расасы деп те аталады) – Меланезия мен Австралияның жергілікті халқының ескірген тарихи топтамасы. Керек есе, кейде Оңтүстік-Шығыс Азия мен Оңтүстік Азияның кейбір аймақтарында кездесетін топтар да кіретін. Көптеген авторлар папуастарды, Австралия аборигендерін және меланезиялықтарды (негізінен Фиджи, Жаңа Каледония, Соломон аралдары мен Вануатудан) қамтыса, "негрито" деп топтастырылған Оңтүстік-Шығыс Азия халықтарын немесе Үнді субконтинентінің қара терілі тайпалық халықтарын қосу туралы пікір таласы болды. Адамзатты үш, төрт немесе бес расаға бөлу тұжырымы (әдетте кавказоид, монголоид, негроид және австралоид деп аталады) 18 ғасырда пайда болды және батыс ғалымдары "расистік идеологиялар" аясында одан әрі дамытты. Қазіргі генетиканың дамуымен биологиялық мағынада ерекше адам расаларының тұжырымы қолданыстан шықты. 2019 жылы Америка биологиялық антропологтар қауымдастығы былай мәлімдеді: "Адам биологиясының табиғи аспектілері ретінде «расаларға» сену және осы сенімдерден туындайтын теңсіздік құрылымдары (расизм) – бүгінгі және өткендегі адам тәжірибесіндегі ең зиянды элементтердің бірі". «Австралоид расасы» терминін Томас Хаксли 1870 жылы Оңтүстік және Оңтүстік-Шығыс Азия мен Океанияның кейбір жергілікті халықтарын атау үшін енгізді. Физикалық антропологияда австралоид – Дэниел Джон Каннингхэм өзінің «Анатомия» атты оқулығында (1902) Австралия аборигендеріне тән морфологиялық ерекшеліктер үшін қолданылады. Австралоидтық (бір әріппен қосымша «i» бар) расалық тобын алғаш рет Томас Хаксли «Адамзаттың басты өзгерістерінің географиялық таралуы» (1870) атты эссесінде ұсынды, онда ол адамзатты төрт негізгі топқа бөлді (ксантохроид, монголоид, негроид және австралоид). Оның бастапқы моделі Үндістандағы Деканның жергілікті тұрғындарын австралоидтық санатына енгізді, әсіресе Декан жазығының таулы тайпалары арасында «жақсы белгіленген нысанда». Хаксли Меланохроидтарды (Жер орталық теңіз расасының адамдары) Ксантохроидтардың (солтүстік еуропалықтар) және Австралоидтардың қоспасы ретінде жіктеді. Хаксли (1870) Австралоидтарды долихоцефалды деп сипаттады; олардың шаштары көбінесе жібекті, қара және толқынды немесе иіліс, үлкен, ауыр жақтары және прогнатизм, терісі шоколад түсіне және иристері қара қоңыр немесе қара түсті. «Протоавстралоид» термині Роланд Буррейдж Диксонның «Адамның расалық тарихы» (1923) еңбегінде қолданылған. «Расалардың шығу тегі» (1962) еңбегінде Карлтон Кун өзінің бес расалық жүйесін (австралоид, кавказоид, монголоид, конгоид және капоид) жеке шығу тегімен түсіндірді. Австралоидтардың ең үлкен, мегадонт тістері болғандығы туралы дәлелдерге сүйене отырып, Кун бұл топты ең архаикалық және демек, ең бастапқы және артта қалған деп бағалады. Кейіннен Кунның әдістері мен қорытындылары сенімсіз деп танылды және ол «адамның мәдени тарихы мен эволюциясын нашар түсінгенін немесе оның этнологияны расистік мақсаттар үшін қолданғанын» көрсетті. «Оид» жалғауымен аяқталатын, расалық типтер туралы ескірген түсініктермен байланысты терминдер, әлеуетті түрде қорлаушы және ғылыми расизммен байланысты деп саналады.

Даулар

"Негрито" тобына жатқызылған халықтар, мысалы, Андамандықтар (Үнді мұхитындағы Андаман аралдарынан), Семанг және Батек халықтары (Малайзиядан), Маник халықтары (Таиландтан), Аэта халықтары, Ати халықтары және Филиппиндегі кейбір басқа этностар, Шри-Ланканың Ведда халқы, сондай-ақ Үнді субконтинентінің ішкі аймақтарындағы қара терілі тайпалық халықтар (кейбір дравид тілді тайпалар мен австроазиялық тілдерде сөйлейтін мунда халықтары) Австрало-меланезиялық топқа жатады деген пікір айтылды, бірақ бұл мәселе даулы болды. Үнді тайпаларын осы топқа қосу толыққанды анықталмаған және Үндістанның алғашқы қоныстануы, сондай-ақ Үнді, Андаман және Сахул халықтары арасындағы Жоғарғы Палеолиттегі мүмкін ортақ тегі туралы сұрақтармен тығыз байланысты. Оңтүстік Азияның алғашқы халықтарының Австрало-меланезиялық тегі туралы болжам ұзақ уақыт бойы ашық мәселе болып қалып келді. Үнді антропологтары бұл тұжырымды Үндістанның тарихының тереңдігін көрсету үшін қабылдады. Үндістанның ішкі аймақтарындағы Австрало-меланезиялық аңшы-жинаушы және балықшы тайпалары Махабхаратада сипатталған Нишада патшалығымен байланыстырылды. Панчанан Митра (1923) Винченцо Джуффрида Руггериден (1913) кейін Үндістанда дравидке дейінгі Австрало-ведалық қабат бар екенін мойындайды. Басқаша айтқанда, дравидтердің өзі бастапқыда Австрало-меланезиялық тектен шыққан деген пікір бар, оны Бираджа Шанкар Гуха және басқалар қолдайды. Оңтүстік Үндістан тайпалары, Австрало-меланезиялық туыстығы бар деп сипатталғандар: Ораон, Мунда, Сантал, Бхил, Гонди, Кераланың Кадарлары, Нилгиридің Курумба және Ирула, Малабардың Паниян, Урали, Канникар, Мутуван және Ченхус. Австрало-меланезиялық фенотиптері бар адамдар кем дегенде Орта Палеолиттен бері Шығыс Азияда (Шығыс Азияның оңтүстігінде және оңтүстік-шығысында) болған, бірақ неолиттен бастап Шығыс Еуразиялық күріш егушілердің көші-қонының нәтижесінде көп жағдайда ығыстырылған болуы мүмкін. Олар Мезолит және Неолит кезеңдерінде Орталық Қытайдан Оңтүстік-Шығыс Азияға тараған, ал кейіннен егіншілікпен айналыса бастағаннан соң Оңтүстік-Шығыс Азия мен Океанияның қалған бөліктеріне тараған болуы мүмкін.

Қазіргі заманғы генетикаға негізделген сын

Биологияда субтүрлерді немесе нәсілдерді анықтау үшін қолданылатын әртүрлі критерийлерді талқылағаннан кейін, Алан Р. Темплтон 2016 жылы: "[Адамдарда нәсілдердің болуы туралы сұраққа жауап нақты әрі дәйекті: жоқ" деген қорытындыға келді. Пан-Азия геномдық жобасы Малайзиядағы негрито популяцияларының Филиппиндегі негрито популяцияларымен емес, керісінше, жергілікті негрито емес популяциялармен жақын туыс екенін анықтады, бұл ерекше австрало-меланезиялық топтастырудың жоқтығын көрсетеді.