Кіріспе

Бранденбург Огайоға қарсы, 395 U. S. 444 (1969) – АҚШ Жоғарғы Сотының АҚШ Конституциясының Бірінші түзетуін түсіндіретін маңызды шешімі. Сот шешімі бойынша, егер сөз "жақын арада заңсыз әрекеттерге шақыруға немесе оларды тудыруға бағытталған және мұндай әрекеттерді шақыруға немесе тудыруға ықтималды" болмаса, үкімет оны жазалай алмайды. Атап айтқанда, сот Огайо штатының қылмыстық синдикализм туралы заңын күштен шығарды, себебі ол заң зорлық-зомбылықты жақтауды кең ауқымда тыйым салған. Осы процесте Уитни Калифорнияға қарсы (1927) ісі нақты жойылды, ал Шенк АҚШ-қа қарсы (1919), Абрамс АҚШ-қа қарсы (1919), Гитлоу Нью-Йоркке қарсы (1925) және Деннис АҚШ-қа қарсы (1951) істері қайта қаралып, күші жойылды.

Өмірбаян

Огайо штатының ауылдық аймағында Ку-клукс-клан (ККК) басшысы Кларенс Бранденбург Цинциннати телеарнасының тілшісімен хабарласып, оны 1964 жылдың жазында Гамильтон округінде өтетін ККК митингін жариялауға шақырды. Митингтің бір бөлігі түсірілді, онда кейбір адамдар шапан мен капюшон киген, ал кейбіреулері қару ұстап, бірінші кезекте крестті өртеді, содан кейін сөз сөйледі. Бір сөз сөйлеуші "негрлерге", "жұдайыларға" және оларды қолдағандарға қарсы "қарсы шабуыл" мүмкіндігі туралы айтты, сондай-ақ "біздің президентіміз, Конгресіміз, Жоғарғы Сотымыз ақ, кавказдық нәсілді басуды жалғастыруда" деп мәлімдеді және 4 шілдеде Конгреске шеру ұйымдастыру жоспарларын жариялады. Тағы бір сөз сөйлеуші афроамерикандықтарды Африкаға, ал еврей американдықтарын Израильге күштеп шығаруды ұсынды. Бранденбург Огайо штатының қылмыстық синдикализм заңы бойынша митингке қатысқаны және айтқан сөзі үшін зорлық-зомбылықты уағыздады деген айып тағылды. 1919 жылы Бірінші Қызыл қорқыныш кезінде қабылданған заңның тиісті бөлігінде "қылмыс, саботаж, зорлық-зомбылық немесе терроризмнің заңсыз әдістерін өнеркәсіптік немесе саяси реформаны жүзеге асыру құралы ретінде міндеттілік, қажеттілік немесе дұрыстық деп уағыздау" және "қылмыстық синдикализмнің ілімдерін үйретуге немесе уағыздауға құрылған кез келген қоғаммен, топпен немесе адамдар жиналысымен ерікті түрде жиналу" тыйым салынды. Гамильтон округінің жалпы сотта айыпты деп танылған Бранденбургке 1000 доллар айып салынды және бір жылдан он жылға дейін бас бостандығынан айырылды. Апелляцияда Огайо штатының бірінші апелляциялық соты Бранденбургтің айып тағылуын растады, оның заң жобасы оның сөз бостандығына қатысты Бірінші және Он төртінші түзетулерді бұзады деген талабын қабылдамады. Огайо Жоғарғы Соты оның апелляциясын негізсіз қарады. Ятс АҚШ-қа қарсы (1957) ісінде орта деңгейдегі Коммунистік партия мүшелерінің үкімі өзгертілгенімен, Деннис АҚШ-қа қарсы (1951) ісінде оларға берілген сөз бостандығы құқықтарына қарағанда кеңірек көрініс білдіргендей болды, судьялар Блэк және Дуглас жеке пікір білдірді.

Құриамдық пікір

Көпшілік пікірі Огайоның қылмыстық синдикализм туралы заңын жойды, "Уитни Калифорнияға қарсы" (1927) ісін қайта қарап, күшін жойды.

"Шенк АҚШ-қа қарсы" (1919) ісінде "[егер біреу басқаларды заңға қарсы тұруға шақырмаса, оның бұзуға талпынуға әрекеттенгені деп есептелмеуі керек" деген тұжырым келтірді. Алайда, Бранденбургтің ниет стандарты Хэндтің тұжырымынан гөрі сөз бостандығын көбірек қорғайды, себебі Хэндтің тұжырымында жақындап келе жатқан қауіптің уақыттық факторы болмаған.

Сайыс

Соттанушы Хьюго Блэк, белгілі азаматтық бостандық жақтасы және Бірінші түзетудің абсолютисті, Әділет Д. Дугластың ұзақ пікірімен келісетінін көрсететін қысқаша келісім білдірді, сондай-ақ сот шешімінің Деннис ісіне сүйенуі көбінесе символдық екенін атап өтті. Дугластың келісімі Жоғарғы Сот судьялары арасында тек ол және Блэк толыққанды қолдаған абсолютистік ұстанымды бейнеледі, атап айтқанда, Бірінші түзетудегі «заң жоқ» деген тіркес өте әдеби мағынада түсіндірілуі керек, ал барлық сөз еркіндігі, үкіметтің нақты бір сөзді басуға бағытталған мүдделеріне қарамастан, қудалаудан қорғалған. Ол «ашық және қазіргі қауіп» сынағының тарихын қысқаша баяндап, оның Шенк ісінде алғаш пайда болғаннан бері Дугластың Бірінші түзетудегі заңды деп санаған көптеген талаптарды жобау үшін қалай қолданылғанын көрсетті. Дугластың пікірінің қысқа бөлігі «жарияланған соғыс» кезінде үкіметтің сөзді бақылауда кеңірек өкілеттіктерге ие болуына келісуге дайын болуы мүмкін екенін көрсетті (сол кездегі Вьетнам соғысына сілтеме жасамайтынын нақтылады), бірақ ол бұл мүмкіндікті күмәнділік тұрғысынан ғана айтты (бейбіт уақытта «ашық және қазіргі қауіп» сынағы Бірінші түзетуге қайшы екендігіне сенімді болғанмен). Дуглас Бірінші түзету доктринасында символдық сөздің заңды рөлін де қорғады, өзінің сенімінен бас тартуын тойлау үшін Киелі кітапты жыртып тастаған немесе Жоғарғы Сот шешіміне наразылық білдіру үшін Конституцияның көшірмесін жыртып тастаған адамдардың мысалдарын келтірді, сондай-ақ өткен мерзімдегі АҚШ-тың О'Брайенге қарсы ісін сынады, онда адам өзінің әскерге шақыру қағазын өртегені үшін сотталған. Дуглас пікірінше, осы жағдайлардың барлығында әрекет белгілі бір хабарды жеткізудің маңызды тәсілі болды, сондықтан әрекеттің өзі Бірінші түзетумен қорғалуға лайық. Соңында Дуглас «театрде жалған өрт айқайлап, паника тудыру» туралы классикалық мысалға тоқталды. Адамды неліктен осы үшін заңды түрде қудалауға болатынын түсіндіру үшін Дуглас оны «сөз бен әрекеттің біріктірілген классикалық жағдайы» деп атады. Дуглас пен Блэк пікірінше, бұл адамның сөйлеуі үшін сотталуы мүмкін жалғыз жағдай.

Кейінгі дамуы

Бранденбург сынағы – Жоғарғы соттың заңсыз әрекеттерге итермелеуге тырысатын, қоздырылған сөзге қатысты үкімет не істей алатыны туралы соңғы маңызды мәлімдемесі болды. Ол, қауіпсіздік аясында сөзді мемлекеттік бақылауды күшейтуді жақтағандар мен, мүмкіндігінше көп сөздік еркіндікке рұқсат беруді және қолайлы нәтижеге жету үшін идеялар нарығына сенуді қолдағандар арасындағы дауды шешті. Бұл заңды судья Луи Брандейс және, «Шенк» ісінен кейін, Оливер Венделл Холмс 1910-шы жылдардың соңы мен 1920-шы жылдардың басындағы бірнеше келіспеушіліктері мен қолдауларында қорғаған заңға ұқсас күйде қалдырды. Бранденбург сынағы үкіметтің қоздырылған сөзді жазалау әрекеттерін бағалау стандарты болып табылады және 1969 жылы қабылданғаннан бері күрт сынға ұшырамады. Соңғы онжылдықтарда Бранденбургтің шектерін сынап көретін өте аз істер сотқа жетті. Бранденбургтің ең маңызды қолданылуы төрт жыл өткен соң «Хесске қарсы Индиана» ісінде болды. Бранденбург осы құрылымды құрғаны үшін заңгерлердің мақтауына ие болды. Конституциялық құқық ғалымы Джеральд Гунтер бұл шешімді «Бірінші түзетудегі ең айқын және ең қорғаныш стандарты» деп атады. Американдық заңгер Гарри Кальвен, Бранденбургтің Бірінші түзетуді «соңында тазартып, толыққанды жұмыс істеуге мүмкіндік бергенін» айтты. Бранденбург жиырма бірінші ғасырда сынға ұшырады. Заң ғалымы Лириса Лидски «Бранденбургтің зорлық-зомбылыққа қатысты оң көзқарасы радикалды сөздің аудиториясы туралы болжамға негізделген. Бранденбургтің болжамы бойынша, көптеген азаматтар радикалдық спикерлердің зорлық-зомбылыққа шақыруларына оңай ықпалдана бермейді» деді. Сонымен қатар, төменгі федералды соттарда, әсіресе онлайн террористік рекрутингке байланысты жағдайларда, сынақтың шарттарын бос қолдану жиі кездеседі.