Кіріспе
Жаңалыққа шағымдану (сондай-ақ жаңалыққа шағымдану немесе *argumentum ad novitatem* деп те аталады) – идея немесе ұсынысты жаңа және заманауи болғандықтан ғана дұрыс немесе артық деп алдын ала мәлімдеу қателігі. Ескі жағдай мен жаңа өнертабыстар арасындағы пікір таласында, жаңалыққа жүгіну аргументі өзінен-өзі дұрыс аргумент болып табылмайды. Бұл қателік екі түрде кездеседі: жаңа және заманауи нәрсені артық бағалау, оны зерттемей және тексермей-ақ ең жақсы деп санау, немесе ескі жағдайды төмен бағалау, оны зерттемей және тексермей-ақ ең нашар деп санау. Зерттеулер осы мәлімдемелердің рас екенін дәлелдеуі мүмкін, бірақ барлық жаңалық жақсы деген жалпы тұжырымнан ғана алдын ала қорытынды жасау – қателік. Хронологиялық мақтан тұту – жаңалыққа шағымданудың бір түрі, онда адам тек соңғы онжылдықтарда қалыптасқан білім мен тәжірибе ғана маңызды деп санайды. Жаңалыққа шағымданудың керісі – дәстүрге шағымдану, онда «ескі әдістер» әрқашан жаңа идеялардан артық деп айтылады. Қазіргі заманда, әркім технологияның «соңғы жетістіктерімен» бірге болуға құштар болғандықтан, жаңалыққа шағымдану жиі сәтті болады. 2000 жылдардың басындағы интернет көпіршігін жаңа идеяларды сын көзбен қарамай, ойсыз қабылдаудың қауіптілігінің белгісі ретінде қарастыруға болады. Сонымен қатар, жарнама берушілер өнімдерінің жаңалығын сатып алуға себеп ретінде жиі мақтап көрсетеді. Керісінше, бұл скептиктер тарапынан қанағаттандырмайтын, жаңа технология ретінде пародияланады, бұл өзі дәстүрге шағымданудың мысалы болуы мүмкін.
The appeal to novelty (also called appeal to modernity or argumentum ad novitatem) is a fallacy in which one prematurely claims that an idea or proposal is correct or superior, exclusively because it is new and modern. In a controversy between status quo and new inventions, an appeal to novelty argument is not in itself a valid argument. The fallacy may take two forms: overestimating the new and modern, prematurely and without investigation assuming it to be best case, or underestimating status quo, prematurely and without investigation assuming it to be worst case. Investigation may prove these claims to be true, but it is a fallacy to prematurely conclude this only from the general claim that all novelty is good. Chronological snobbery is a form of appeal to novelty, in which one argues that the only relevant knowledge and practices are those established in the last decades. The opposite of an appeal to novelty is an appeal to tradition, in which one argues that the "old ways" are always superior to new ideas. Appeals to novelty are often successful in a modern world where everyone is eager to be on the "cutting edge" of technology. The dot com bubble of the early 2000s could easily be interpreted as a sign of the dangers of naïvely embracing new ideas without first viewing them with a critical eye. Also, advertisers frequently extoll the newness of their products as a reason to buy. Conversely, this is satirised by skeptics as bleeding edge technology, which may itself be an example of an appeal to tradition.
Жаңалық қателігіне жүгіну: белгіленуі бар тұзақтар
Кейбір жағдайларда, жаңалық пен оң қасиеттер арасында бір немесе бірнеше аталмаған, бірақ барлық тараптар мойындайтын байланыстар болуы мүмкін. Мысалы, жаңа технология ескіге қарағанда көбінесе күрделірек және жетілген болады. Вирусты анықтау файлының жаңалығы мен компьютердің қауіпсіздігі, немесе компьютердің жаңалығы мен оның жылдамдығы мен тиімділігі арасында да байланыс болуы мүмкін. Осы нақты жағдайларда, жаңа және қазіргі заманғы нәрсе жаңа және қазіргі заманғы болғандықтан ғана емес, көбінесе жақсырақ болады. Кейбір шектеулі жағдайларда мұны дәлелдеуге болады. Осылайша, жаңалыққа шақыру сияқты көрінетін нәрсе әрқашан жаңылыс емес. Егер ұсынылған байланыстар күмәнді болса, ешқандай байланыс зерттелмеген болса, немесе байланыстар дәлел ретінде ұсынылса ғана ол жаңылыс болады. Егер бір нәрсе үнемі тозуға ұшыраса, жаңалықты бағалау орынды, әсіресе жаңалық бұрынғы жағдайды қалпына келтірсе (немесе оны жақсартса). Мысалы, жаңа киім тозығы жеткен киімнен, ал жаңадан өскен дене мүшелері ескі мүшелерден артық деп санауға болады. Сол сияқты, эстетикада, мысалы, кейбір өнер мен музыкада құндылық өнімнің өзінде немесе орындалуында емес, жаңалығы мен таң қалдыратын сезімінде болуы мүмкін. Мысалы, көптеген радиостанциялар қазір жақсы сатылып жатқан (немесе жақын арада шығарылғаннан кейін жақсы сатылатыны күтілетін) музыканы ғана ойнайды, бірнеше ай бұрын сол сияқты жақсы сатылған музыканы емес. Бұл танымалдылықтың өзі музыканың ішкі сапасынан немесе бұрынғы танымалдылығынан гөрі құндылық беретін валюта екенін көрсетеді. Егер осылай болса, жаңалықтың өзі – барлық жаңалық түрлері емес – бағалаудың маңызды аспектісі болып табылады. Мұндай жағдайларда, егер екі өнер түрін салыстыратын мәлімдемеде олардың жаңалық деңгейі айтылса, онда жаңылысқа жол жоқ (мысалы, "А әні қазіргі уақытта сіздің кеш үшін В әнінен әлдеқайда жақсы таңдау").