Экономисттің "Биг Мак" индексі: Валюталардың сатып алу қабілетін салыстыру
Big Mac Index
Экономист журналының "Биг Мак индексі" валюта бағамын салыстырады. Сатып алу қабілеті, бағалар мен нарық айырбас бағамдарын қарастырады. McDonald's арқылы PPP өлшемі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Экономист жариялаған экономикалық индекс – Биг Мак индексі. Бұл 1986 жылдан бері The Economist жариялап келе жатқан баға индексі. Ол екі валюта арасындағы сатып алу қабілеті паритетін (СҚП) бейресми түрде өлшеу және нарықтық валюта бағамдарының әртүрлі елдерде тауарлардың бағасын теңестіру дәрежесін тексеру мақсатын қояды. Индекс "валюта бағамы теориясын түсінуді жеңілдетуге" бағытталған. Ол McDonald's мейрамханаларында сатылатын Big Mac гамбургерін сатып алу бағасын әлемдік масштабта салыстырады.
Economic index published by The Economist
The Big Mac Index is a price index published since 1986 by The Economist as an informal way of measuring the purchasing power parity (PPP) between two currencies and providing a test of the extent to which market exchange rates result in goods costing the same in different countries. It "seeks to make exchange rate theory a bit more digestible." The index compares the relative price worldwide to purchase the Big Mac, a hamburger sold at McDonald's restaurants.
Шектеулер
Экономистер сатып алу қабілеті паритетін өлшеу үшін Биг-Мак индексін жиі пайдаланады, бірақ бұл әдістемеде шектеулер бар. Биг-Мак индексі McDonald’s желісінің географиялық таралуымен байланысты, сондықтан барлық елдерді қамтымайды. Мысалы, Африкада McDonald’s тек Марокко, Египет, Оңтүстік Африка және Маврикийде ғана бар. (Африка үшін арнайы «KFC индексі» құрылды: оның аты айтқандай, Биг-Мактың орнына KFC-нің 15 даналық түпнұсқа лақтырылған тауығы қолданылады). Көптеген елдерде McDonald’s сияқты халықаралық жедел тамақ желісінде тамақтану, жергілікті мейрамханамен салыстырғанда қымбатқа түседі, ал Үндістан сияқты елдерде Биг-Макқа деген сұраныс АҚШ-тағыдай жоғары емес. Жергілікті нарықта McDonald’s сияқты жедел тамақ желісінде тамақтанудың мәртебесі, шетелдіктерге сатылатын үлесі, жергілікті салықтар, бәсекелестік деңгейі және таңдалған тауарларға салынатын импорттық баждар ел экономикасын толыққанды көрсетпейді. Сонымен қатар, жылжымайтын мүлік сияқты саудаға жарамсыз тауарлар мен қызметтердің бағасы әртүрлі елдерде бірдей болуының қажеттілігі жоқ – осы себепті сатып алу қабілеті паритеті уақыт өте келе нарықтық айырбас бағамынан өзгеше болады. Құны жоғары өнімдердің, мысалы, қажетті дәрі-дәрмектердің немесе ұялы байланыстың салыстырмалы бағасы, жергілікті мүмкіндіктерді және төлеуге дайындықты валюта бағамынан гөрі жақсы көрсетеді. Дегенмен, McDonald’s әртүрлі коммерциялық стратегияларды қолданады, бұл өнім бағасында үлкен айырмашылықтарға әкелуі мүмкін. Жалпы алғанда, Биг-Мактың бағасы жергілікті өндіріс және жеткізу құны, жарнамаға жұмсалатын қаражат (кейбір аймақтарда бұл сома айтарлықтай) және ең бастысы, жергілікті нарық қанша төлеуге дайындығын көрсетеді – бұл елден елге өте әртүрлі, және валюта бағамының толыққанды көрсеткіші емес. Кейбір нарықтарда пайданы арттыру үшін үлкен көлемде, төмен маржамен жұмыс істеу тиімді, ал басқаларында жоғары маржа көбірек пайда әкеледі. Осылайша, салыстырмалы бағалар тек валюта бағамын ғана емес, басқа да факторларды көрсетеді. Мысалы, Францияда гамбургердің бағасы төмен, ал Бельгияда жоғарырақ, бірақ екі елдегі McDonald’s мейрамханаларының жалпы құны шамамен бірдей. Биг-Мактың бағасы бір елдің әртүрлі аймақтарында да айтарлықтай өзгеше болуы мүмкін. Мысалы, Нью-Йоркте сатылатын Биг-Мак, ауылдық жердегі McDonald’s-та сатылатыннан қымбат болады. Тағы бір мысал, 2019 жылы Ресейде Биг-Мактың бағасы ең төменгі деңгейде болды, тіпті сол кезде Мәскеу әлемдегі ең қымбат қала болып саналғанмен. Ресейде тамақ өнімдерінің негізгі ингредиенттері арзан, бірақ ағылшын тілді қызметкерлері бар бизнес-кешкі асқа арналған мейрамханалар қымбат.
While economists widely cite the Big Mac index as a reasonable real world measurement of purchasing power parity, the burger methodology has some limitations. The Big Mac Index is limited by geographical coverage, due to the presence of the McDonald's franchise. For example, in Africa McDonald's is only present in Morocco, Egypt, South Africa and Mauritius (there has been a similar index created solely for Africa called the "KFC Index": as the name suggests, instead of using a Big Mac, this index uses KFC's Original 15 pc. bucket to compile its data). In many countries, eating at international fast food chain restaurants such as McDonald's is relatively expensive in comparison to eating at a local restaurant, and the demand for Big Macs is not as large in countries such as India as in the United States. Social status of eating at fast food restaurants such as McDonald's in a local market, what proportion of sales might be to expatriates, local taxes, levels of competition, and import duties on selected items may not be representative of the country's economy as a whole. In addition, there is no theoretical reason why non tradable goods and services such as property costs should be equal in different countries: this is the theoretical reason for PPPs being different from market exchange rates over time. The relative cost of high margin products, such as essential pharmaceutical products or cellular telephony, might compare local capacity and willingness to pay as much as relative currency values. Nevertheless, McDonald's is also using different commercial strategies which can result in huge differences for a product. Overall, the price of a Big Mac will be a reflection of its local production and delivery cost, the cost of advertising (considerable in some areas), and most importantly what the local market will bear – quite different from country to country, and not all a reflection of relative currency values. In some markets, a high volume and low margin approach makes most sense to maximize profit, while in others a higher margin will generate more profit. Thus the relative prices reflect more than currency values. For example, a hamburger costs only in France, and in Belgium, but overall, McDonald's restaurants in both countries cost roughly the same. Prices of Big Macs can also vary greatly between different areas within a country. For example, a Big Mac sold in New York City will be more expensive than one sold at a McDonald's located in a rural area. One other example is that Russia had one of the cheapest Big Macs at its time in 2019, despite the fact that Moscow was then the most expensive city in the world. Standard food ingredients are cheap in Russia, while restaurants suitable for business dinners with English speaking staff are expensive.
Манипуляция
Аргентинаның президенті Кристина Фернандес де Киршнердің сыншылары және көптеген экономистер үкіметтің елдегі нақты инфляция деңгейін төмен көрсету үшін тұтыну бағалары туралы деректерді жылдар бойы жалғандап келгенін айтады. 2011 жылдың қаңтар айында «Экономист» журналы «Биг Мак» индексі Аргентина үкіметінің есептерді бұрмалап жасағаны туралы айғақтарды қолдайды десті. Онда орташа жылдық бургер инфляциясының деңгейі (19%) мен ресми көрсеткіш (10%) арасындағы айырма басқа елдермен салыстырғанда едәуір жоғары. Сол жылы баспасөз 200-ден астам аргентиналық McDonald's мейрамханаларының ерекше әрекеттері туралы жаза бастады. Олар енді Big Mac-ты жарнамаламайтын болды, ал бутерброд жеке және бірге сатылатын тағамдардың құрамында басқа тағамдарға қарағанда тым төмен бағамен сатылды. Киршнер үкіметіндегі Сауда хатшысы Гильермо Мореноның McDonald's компаниясын Big Mac индексіндегі елдің көрсеткіштерін манипуляциялау үшін Big Mac-ты жасанды түрде төмен бағаға сатуға мәжбүр еткені хабарланды. 2012 жылдың маусым айында «Экономист», «The New York Times» және басқа да бұқаралық ақпарат құралдары бұл ерекше баға туралы хабарлағаннан кейін Big Mac бірге сатылатын тағамның бағасы күрт 26%-ға өсті, бұл басқа тағамдардың бағасына жақындады. Буэнос-Айрес газеті «Морено жеңіліске ұшырады» деп мәлімдеді.
Critics of the presidency of Cristina Fernández de Kirchner in Argentina and many economists believe that the government has for years falsified consumer price data to understate the country's true inflation rate. The Economist stated in January 2011 that Big Mac index "does support claims that Argentina's government is cooking the books. The gap between its average annual rate of burger inflation (19%) and its official rate (10%) is far bigger than in any other country." That year the press began reporting on unusual behavior by the more than 200 Argentinean McDonald's restaurants. They no longer prominently advertised Big Macs for sale and the sandwich, both individually and as part of value meals, was being sold for an unusually low price compared to other items. Guillermo Moreno, Secretary of Commerce in the Kirchner government, reportedly forced McDonald's to sell the Big Mac at an artificially low price to manipulate the country's performance on the Big Mac index. In June 2012, the price of the Big Mac value meal suddenly rose by 26%, closer to that of other meals, after The Economist, The New York Times, and other media reported on the unusual pricing. A Buenos Aires newspaper stated "Moreno loses the battle".
Салыстыру мәселелері
Биг-Мак (және дерлік барлық сэндвичтер) елден елге өзгереді, олардың тамақтану құндылығы, салмағы және тіпті номиналды мөлшері әртүрлі болады. Биг Мактың барлық бургерлері тек сиыр етінен жасалмайды. Үндістанда – халқының көп бөлігі индуистерден тұратын елде – McDonald's мекемелерінде сиыр етінен жасалған бургерлер жоқ. Тауық етінен жасалған Махараджа Мак Биг Макқа балама ретінде ұсынылады. Тек сиыр етінен жасалған "Биг Мак" арасында көптеген айырмашылықтар бар: Биг Мактың австралиялық нұсқасы калориясы жағынан канадалық нұсқасына қарағанда 22%-ға кем, ал мексикалық нұсқаға қарағанда 8%-ға жеңіл. 2009 жылдың 1 қарашасында Исландиядағы барлық үш McDonald's мекемесі, негізінен тізбектің еті мен көкөністерін импорттаудың жоғары құны, McDonald's талаптары мен стандарттары бойынша, Еуроаймақтан әкелудің қымбаттығына байланысты жабылды. Ол кезде Исландияда Биг-Мак 650 кронаға (5,29 АҚШ доллары) тұратын, ал бизнесте қалу үшін қажет болған 20%-дық баға көтерілісі оның құнын 780 кронаға (6,36 АҚШ доллары) дейін арттырар еді. Исландияда балық және қой өсіріледі, ал сиыр еті көбінесе импортталады (бірақ экспортталады).
The Big Mac (and virtually all sandwiches) vary from country to country with differing nutritional values, weights and even nominal size differences. Not all Big Mac burgers offered by the chain are exclusively beef. In India – which is a predominantly Hindu country – beef burgers are not available at any McDonald's outlets. The Chicken Maharaja Mac serves as a substitute for the Big Mac. There is a lot of variance with the exclusively beef "Big Mac": the Australian version of the Big Mac has 22% fewer calories than the Canadian version, and is 8% lighter than the version sold in Mexico. On 1 November 2009, all three of the McDonald's in Iceland closed, primarily due to the chain's high cost of importing most of the chain's meat and vegetables, by McDonald's demands and standards, from the Eurozone. At the time, a Big Mac in Iceland cost 650 krona ($5.29), and the 20% price increase that would have been needed to stay in business would have increased that cost to 780 krona ($6.36). Fish and lamb are produced in Iceland, while beef is often imported (but also exported).
Сандар
Алты ең қымбат (шілде 2023) Бұл статистика Биг Мак сатып алу үшін ең қымбат жерлерді көрсетеді. – $7.73 (6.70 CHF)
– $6.92 (70 NOK)
– $6.86 (259 UYU)
– $5.99 (1,650 ARS)
– $5.82 (5.28 EUR)
– $5.74 (60.27 SEK)
Six most expensive (July 2023) This statistic shows the most expensive places to buy a Big Mac. – $7.73 (6.70 CHF)
– $6.92 (70 NOK)
– $6.86 (259 UYU)
– $5.99 (1,650 ARS)
– $5.82 (5.28 EUR)
– $5.74 (60.27 SEK)
Алты ең арзан (шілде 2023) Бұл статистика Биг Мак сатып алу үшін ең арзан орындарды көрсетеді. – 8.6 мин
– 10.3 мин
, Токио – 10.4 мин
, Цюрих – 10.6 мин
, Майами – 10.7 мин
, Женева – 10.8 мин
Six cheapest (July 2023) This statistic shows the least expensive places to buy a Big Mac. – 8.6 min
– 10.3 min
, Tokyo – 10.4 min
, Zürich – 10.6 min
, Miami – 10.7 min
, Geneva – 10.8 min
Биг Мак сатып алу үшін ең көп жұмыс істеуге кететін алты қала (2015 жылдың шілдесі) Бұл статистика 2015 жылы әлемнің таңдалған қалаларында бір Биг Мак сатып алу үшін қажетті орташа жұмыс уақытын көрсетеді.
, Найроби – 172.6 мин
, Манила – 87.5 мин
, Мехико қаласы – 78.4 мин
, Джакарта – 66.7 мин
, Каир – 62.5 мин
, Киев – 54.7 мин
Six slowest earned (July 2015) This statistic shows the average working time required to buy one Big Mac in selected cities around the world in 2015.
, Nairobi – 172.6 min
, Manila – 87.5 min
, Mexico City – 78.4 min
, Jakarta – 66.7 min
, Cairo – 62.5 min
, Kyiv – 54.7 min