Кіріспе

Италияның негізгі әкімшілік бөліністері

Италияның аймақтары – Италия Республикасының бірінші деңгейлі әкімшілік бөліністері болып табылады және NUTS әкімшілік деңгейінің екіншісін құрайды. Барлығы жиырма аймақ бар, олардың бесеуі ерекше мәртебеге ие автономиялы аймақтар. Италия Конституциясына сәйкес, әр аймақ белгілі бір өкілеттіктермен дербес құрылым болып саналады. Аоста аңғары (1945 жылдан бері) және Фриули-Венеция-Джулия (2018–2020) аймақтарынан басқа, әр аймақ бірнеше провинцияға бөлінеді.

Макроөңірлер

Макроаймақтар – Еуропалық Одақтың бірінші деңгейлі NUTS. (it)

КартаМакроаймақИталиялық атауыАймақтарЕң ірі қалаХалық саны2022 жылғы қаңтарАймақ (км²)Халық тығыздығы (км²)Еуропарламент депутаттарының саны%км²%ОрталықCentroЛациоМаркеТосканаУмбрияРим 11 740 836 19,91% 19,23% 20215Солтүстік-БатысNord OvestАоста аңғарыЛигурияЛомбардияПьемонтМилан 15 848 100 26,87% 19,18% 27420Солтүстік-ШығысNord EstЭмилия-РоманьяФриули-Венеция-ДжулияТрентино-Оңтүстік ТирольВенетоБолонья 11 561 676 19,60% 20,63% 18615ОңтүстікSudАбруццоАпулияБазиликатаКалабрияКампанияМолизеНеаполь 13 451 861 22,81% 24,43% 18218АралдарIsoleСардинияСицилияПалермо 6 380 649 10,82% 16,53% 1288

Мәртебе

Әрбір аймақтың аймақтық конституция қызметін атқаратын жарғысы бар, ол Италия Конституциясында (123-бап) көзделгендей, аймақтың басқару формасын, ұйымдасқандығы мен жұмыс істеуінің негізгі принциптерін анықтайды. Тосканадан басқа барлық аймақтар өз Жарғыларының бірінші бабында түрліше "автономиялы аймақ" деп өзін жарияласа да, он бес аймақтың қалыпты жарғылары бар, ал бесеуінің ерекше жарғылары бар, олар кеңейтілген автономиямен қамтамасыз етілген.

Жалпы статусты өңірлер

Бұл аймақтардың жарғылары тиісті облыстық кеңестермен бекітілген, олар 1970 жылы құрылған, бірақ Италия Конституциясы 1948 жылға дейін жатады. 2001 жылғы конституциялық реформадан бері оларға қалдық заң шығару өкілеттіктері берілді: аймақтар мемлекеттік заңмен нақты шектелмеген кез келген мәселе бойынша заң шығаруға толық құқыққа ие (117-бап). Дегенмен, олардың қаржылық тәуелсіздігі шамалы: олар жиналған салықтардың барлығының 20% ғана сақтайды, оның көп бөлігі аймақтық денсаулық сақтау жүйесін қаржыландыруға жұмсалады.

Арнайы мәртебесі бар автономиялық өңірлер

Италия Конституциясының 116-бабы Аоста аңғары, Фриули-Венеция-Джулия, Сардиния, Сицилия және Трентино-Альто-Адиже/Сюдтироль бес аймағына өздерінің ерекше статустарында көзделген деңгейде заң шығару, әкімшілік және қаржылық өкілеттіктер береді. Бұл аймақтар мәдени ерекшеліктерді ескеру және тілдік азшылықтарды қорғау мақсатымен автономия алды. Сонымен қатар, Екінші дүниежүзілік соғыстағы жеңілістен кейін олардың Италиядан бөлініп кетуіне немесе тартылып алынуына жол бермеуді үкімет көздеді.

Мекемелер

Әр аймақтың сайланған парламенті бар, ол Consiglio Regionale (облыстық кеңес) немесе Сицилияда Assemblea Regionale (облыстық ассамблея) деп аталады, және үкіметі Giunta Regionale (облыстық комитет) деп аталады, оның басшысы губернатор, Presidente della Giunta Regionale (облыстық комитеттің төрағасы) немесе Presidente della Regione (облыстық президент) деп аталады. Соңғысы әр аймақтың азаматтарымен тікелей сайланады, Аоста аңғары және Трентино-Альто-Адидже / Юдтироль аймақтарынан басқа, онда президентті аймақтық кеңес сайлайды. 1995 жылғы сайлау заңына сәйкес, жеңімпаз коалиция кеңесте орынның абсолютті көпшілігін иеленеді. Президент гиунтаға төрағалық етеді және оның мүшелерін, ассисори деп аталатын, тағайындайды немесе қызметтен босатады. Егер тікелей сайланған президент отставкаға кетсе, дереу жаңа сайлаулар тағайындалады. Трентино-Альто-Адидже/Сюдтироль аймағында аймақтық кеңес Трентино және Оңтүстік Тирольдің екі провинциялық кеңесінің бірлескен отырысынан құралады. Аймақтық президент екі провинциялық комиссардың бірі болып табылады.