Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Нарықта тараған, бір агенттің қолында жоқ ақпарат. Экономикадағы шашыраңқы білім – жүйедегі бағалар мен өндіріске әсер ететін барлық факторлар туралы ақпараттың ешбір агентте толық болмайтындығы туралы ұғым. Бұл термин американдық экономист Томас Соуэлл тарапынан кеңінен дамытылып, танымал болды.
Information that is spread throughout the market and not in the hands of a single agent
Dispersed knowledge in economics is the notion that no single agent has information as to all of the factors which influence prices and production throughout the system. The term has been both expanded upon and popularized by American economist Thomas Sowell.
Шолу
Активтер, тауарлар немесе қызметтер нарығындағы әрбір қатысушы сол нарықтағы бағаларға әсер ететін көптеген факторлар туралы толық емес білімге ие. Мысалы, ешбір қатысушы басқа қатысушылардың бюджеттері, қалаулары, ресурстары немесе технологиялары туралы толық ақпаратқа қол жеткізе алмайды, тіпті олардың болашақ жоспарлары мен осы нарықтардағы бағаларға әсер ететін көптеген басқа факторлар туралы айтудың қажеті де жоқ. Нарықтық бағалар – бұл бағаны анықтау процесінің нәтижесі болып табылады, онда нарыққа қатысатын әрбір қатысушы өзінің қолда бар ақпаратын және жоспарларын қолданып, қандай бағада және қандай көлемде сауда жасауға шешім қабылдайды. Нәтижедегі бағалар мен сауда көлемдері нарықтағы қатысушылардың ағымдағы білім деңгейін көрсетеді деуге болады, тіпті егер ешбір қатысушы мұндай білімнің толық жиынтығына ие болмаса да. Кейбір экономистер нарықтық операциялардың қоғамға оның құрамындағы қатысушылар арасында тараған білімнен пайда алуға мүмкіндік беретініне сенімді. Мысалы, "Саяси экономика негіздері" атты еңбегінде Джон Стюарт Милл "laissez faire" үкіметтік саясатын қолдаудың себебі – экономикадағы мүддесін қорғайтын жеке тұлғалардың тәуелсіз әрекет ету арқылы тараған білімді ең жақсы үкіметтік агенттікке қарағанда тиімдірек пайдалана алады деген сенімінде екендігін айтады.
Each agent in a market for assets, goods, or services possesses incomplete knowledge as to most of the factors which affect prices in that market. For example, no agent has full information as to other agents' budgets, preferences, resources or technologies, not to mention their plans for the future and numerous other factors which affect prices in those markets. Market prices are the result of price discovery, in which each agent participating in the market makes use of its current knowledge and plans to decide on the prices and quantities at which it chooses to transact. The resulting prices and quantities of transactions may be said to reflect the current state of knowledge of the agents currently in the market, even though no single agent commands information as to the entire set of such knowledge. Some economists believe that market transactions provide the basis for a society to benefit from the knowledge that is dispersed among its constituent agents. For example, in his Principles of Political Economy, John Stuart Mill states that one of the justifications for a laissez faire government policy is his belief that self interested individuals throughout the economy, acting independently, can make better use of dispersed knowledge than could the best possible government agency.
Негізгі сипаттамалары
Фридрих Хайек "тараған білім негізінен тараған және оны жинап, қасақана тәртіп орнату міндеті жүктелген органға жеткізу мүмкін емес" деп мәлімдеді. Бүгінде тараған білім туралы ең жақсы және ең толық кітап – Томас Соуэллдің "Білім және шешімдер" кітабы, Хайек оны "көп жылдардағы жалпы экономика саласындағы ең жақсы кітап" деп атады.
Friedrich Hayek claimed that "dispersed knowledge is essentially dispersed, and cannot possibly be gathered together and conveyed to an authority charged with the task of deliberately creating order". Today, the best and most comprehensive book on dispersed knowledge is Knowledge and Decisions by Thomas Sowell, which Hayek called "the best book on general economics in many a year."
құбылыстар
Таралған білім шынайы белгісіздік тудырады, ол фирма деп танылатын келісімшарттық құрылымды қажет етеді. Білімнің таралуы және шынайы белгісіздік, бір немесе бірнеше адамның фирманың келісімшарттық құрылымының мүмкіндіктерін пайдалануы үшін қажетті күтулердің әртүрлілігіне әсер етеді. Білімнің таралуы, шынайы белгісіздік және әртүрлі күтулер кәсіпкерлік жеке тұлғаның байланыс нүктесін құрап, жаңа нарықтарды табу, жасау және пайдалану мүмкіндігін береді.
"Dispersed knowledge will give rise to genuine uncertainty, which necessitates the contractual structure that we recognize as a firm." "Dispersion of knowledge and genuine uncertainty contribute to the heterogeneity of expectations that must exist in order for one or more individuals to exploit the potential of the contractual structure of the firm." "Dispersion of knowledge, genuine uncertainty, and heterogeneous expectations give rise to the nexus of the enterprising individual and the opportunity to discover, create, and exploit new markets."
Жүргізушілер
Үлкен сандар: Үлкен сандар екі жағынан іс-қимылдарға зор әсер етеді. Бір жағынан, уақыт және басқа да ресурстарға қажеттілік артады. Екінші жағынан, шектеулі танымдық ресурстары бар адамдар бақылауды жоғалтады. Асимметриялар: Асимметриялардың екі түрлі әсері бар. Біріншіден, асимметриялар оқу және біліктілікті дамыту мүмкіндіктерін арттырады. Екіншіден, асимметриялар "әр түрлі түсіндіру аялары мен қатысушылардың білім және біліктілік деңгейі арасындағы айырмашылықты күшейтеді, соның салдарынан интеграция қиындатады". Белгісіздік: Белгісіздік – білімнің таралуына себеп болатын және басқару мәселелерін тудыруы мүмкін факторлардың бірі болып табылады.
Large numbers: Large numbers have a great impact on actions in terms of two aspects. On the one hand, there will be an increase in time and other resource requirements. On the other hand, actors with bounded cognitive resources will lose overview. Asymmetries: Asymmetries have a two sides effect. Firstly, asymmetries enable more possibilities regarding learning and competence development. Secondly, asymmetries "increase differences between interpretative frameworks and the knowledge and competence profile of the different actors and thus make integration more difficult". Uncertainty: Uncertainty is defined to be one of the drivers of dispersed knowledge which can give rise to management problems.
Стратегиялар
Таралған білімнің тудырған проблемаларын шешу үшін бірнеше стратегия бар. Біріншіден, білімді алу арқылы білімді алмастыру мүмкін. Екіншіден, толық емес білімді аяқтау қабілеті, таралған білімнен туындаған білімнің жетіспеушілігін жоюға көмектеседі. Үшіншіден, тиімді үйлестіру механизмдерімен институционалдық құрылымды жобалау стратегия болып саналады. Сонымен қатар, ұйымдық бірліктерді кішірек бөлімдерге бөлуді де қарастыру қажет. Ең бастысы, шешім қабылдаушыға дұрыс шешім қабылдауға көмектесетін қосымша мәліметтер ұсыну пайдалы болады.
There are several strategies targeting at the problems caused by dispersed knowledge. First of all, replacing knowledge by getting access to knowledge can be one of the strategies. What's more, the capability to complete incomplete knowledge can deal with knowledge gaps created by the dispersed knowledge. In addition, making a design of institutions with reasonable coordination mechanisms can be regarded as the third strategy. Besides, resolving organization units into smaller ones should be taken into consideration. Last but not least, providing more data to decision maker will be helpful for making a correct decision.