Кіріспе

Португалияның округтері (Distritos de Portugal) — континенттік Португалияның ең маңызды бірінші деңгейдегі әкімшілік бөлімшелері болып табылады. Қазіргі уақытта материктік Португалия 18 округке бөлінген. Әкімшілік бөлім ретінде әр округ, негізінен Португалия Орталық үкіметінің жергілікті өкілі болып табылатын азаматтық губернатордың құзыраты шегіндегі аумақ ретінде қызмет етеді.

Шолу

Португалия округтері 18 шілде 1835 жылғы корольдық жарлықпен құрылды. Португалияның құрлықтағы аймақтары қазіргі аудандарға сәйкес келеді, тек 1926 жылы Лиссабон округінен бөлінген Сетубал округінен басқа. Бұл жарлық сол кездегі кең аумақты отар империясына әсер етпеді. 1976 жылғы Португалия Конституциясы Португалияның бірінші деңгейдегі әкімшілік бөліністері ретінде тек автономиялы аймақтарды (Азор және Мадейра) және құрылатын әкімшілік аймақтарды (Португалия материгінде) белгілейді. Конституцияға сәйкес, автономиялық немесе әкімшілік аймақ құрылған аумақтарда аудандар таратылады. Азор мен Мадейрада аудандар 1976 жылы автономиялық аймақтар құрылған кезде жойылды. 1998 жылы Португалия материгінде сегіз әкімшілік аймақ құру және осылайша аудандарды тарату туралы ұсыныс референдумға ұсынылды. Ұсыныс сайлауда қабылданбады, сондықтан аудандар Португалия материгінде сақталып қалды. Автономиялық аймақтарда таратылғанына қарамастан, Азордың үш бұрынғы ауданының аумақтары әлі де кейбір мемлекеттік және мемлекеттік емес ұйымдардың құзыреті ретінде қолданылады, мысалы, аудандық қаржы дирекциялары (Салық органының аймақтық кеңселері) және аудандық футбол чемпионаттары. Дегенмен, аудандардың маңызы азайып барады. Соңғы жылдары кейбір әкімшілік, қаржылық және саяси өкілеттіктер аудандардың есебінен CCDR-ге (Аймақтық үйлестіру және даму комиссиясы, ағылш. Commission for Regional Coordination and Development) және муниципалитеттерге берілді. 2003 жылы португалиялық муниципалитеттерге өңіраралық қауымдастықтарға (comunidades intermunicipais) және қалалық аймақтарға (áreas metropolitanas) бірігуге рұқсат берілді, бұл аудандардың маңыздылығын азайтуға мүмкіндік берді. Сондай-ақ, аудандарды тарату мәселесі португалиялық қоғамда талқылауға оралды. 2009 жылы 2009 жылғы парламенттік сайлау кампаниясы кезінде Социалистік партияның лидері Жозе Сократес әкімшілік аймақтар бойынша жаңа референдум өткізуге және сайлауда жеңіске жеткен жағдайда аудандарды таратуға уәде берді. Басқа да тұлғалар әкімшілік аймақтар құруды және осылайша аудандарды таратуды қолдайды. Үкіметтің орталықтандыру саясатының нәтижесінде таратылып жатқанға қарамастан, аудандар әлі де елдегі ең маңызды әкімшілік бөлініс болып табылады, сайлау округтері, полиция және азаматтық қорғау аймақтық басқармалары, спорттық аудандық қауымдастықтары және чемпионаттар үшін негіз болып табылады. 2011 жылдың 8 қыркүйегінде Португалия үкіметінің жарлығымен азаматтық губернаторлардың барлық лауазымдары іс жүзінде таратылды және олардың көптеген функциялары басқа органдарға берілді. Азаматтық губернаторлардың болуы Португалия Конституциясында көзделгендіктен, олардың заңды түрде таратылуы тек конституциялық түзетуден кейін ғана мүмкін болады.

Тізім

АудандарМуниципалитеттерПарафияларТұрғындары (2021)Ауданы (км2)Тығыздығы (/км2)Азор аралдары (автономдық аймақ)19156236,4132,322106Авейру19147700,7872,798250Бежа1475144,40110,22914Брага14347846,2932,706313Браганса12226122,8046,60819Каштелу-Бранку11120177,9626,67527Коимбра17155408,5513,947104Эвора1469152,4447,39321Фару1667467,3434,96094Гварда14242142,9745,51826Лейрия16110458,6053,505131Лиссабон161342,275,3852,761824Мадейра (автономдық аймақ)1154250,744801334Порталегре1569104,9236,06517Порту182431,785,4052,408742Сантарем21141424,9736,74763Сетубал1355874,8065,064173Виана-ду-Каштелу10208231,2662,255103Вила-Реал14197185,6954,32843Визеу24277351,2925,00770 Барлық Португалия 308 3,092 10,343,066 92,097 112

Португалияның мұхит сыртындағы провинцияларының бұрынғы округтері

Еуропалық Португалия үлгісімен, Португалияның ірі теңіз арты аумақтары (Ангола, Мозамбик және Португалиялық Үндістан) да аудандарға бөлінді. Осы аумақтарда әр ауданды генерал-губернаторға бағынышты округ әкімі басқарды. Ангола мен Мозамбикте бұрынғы аудандардың аумақтары көбінесе қазіргі провинциялардың аумақтарымен сәйкес келеді. Бұрынғы Португалиялық Үндістанда Дамао және Диу аудандары әлі де Даман мен Диудің қазіргі одақтық аумағының құрамында, ал қазіргі Гоа штаты (бұрынғы Гоа ауданы) енді екі ауданға бөлінген.