Кіріспе
12 ғасырдағы жапон буддасы, Хонен (法然) дін реформаторы және таза жер буддизмінің алғашқы тәуелсіз тармағы – Жодо шү (浄土宗) мектебінің негізін қалаушы. Ол сондай-ақ Жодо Шиншүдің жетінші патриархы деп есептеледі. Хонен жас кезінде Тендай дәстүріне енгенімен, көңілі толмады және Дхарманың құлдырау дәуірінде де кез келген адам оңай ұстанып, түсіне алатын буддизмді іздеді. Қытай буддасы Шандаоның еңбектерін тапқаннан кейін, ол Амитабханың таза жеріне nembutsu (санскрит тілінде nianfo) яки «Будда атын айту» арқылы қайта туу ілімін үйретуге кірісті. Хонен көптеген ізбасарлар мен қарсыластарды жинады. 1207 жылы император Цучимикадо Хоненді және оның ізбасарларын оның екі шәкіртіне қатысты оқиға және ықпалды буддалық қауымдардың әсері салдарынан жер аударып жіберді. Кейін Хонен кешіріліп, Киотоға оралуға рұқсат алды, бірақ қайтыс болғанға дейін онда қысқа ғана уақыт тұрды.
Hōnen (法然) was the religious reformer and progenitor of the first independent branch of Japanese Pure Land Buddhism called Jōdo shū (浄土宗). He is also considered the Seventh Jōdo Shinshū Patriarch. Hōnen became a Tendai initiate at an early age, but grew disaffected and sought an approach to Buddhism that anyone could follow, even during the perceived Age of Dharma Decline. After discovering the writings of the Chinese Buddhist Shandao, he undertook the teaching of rebirth in the pure land of Amitābha through the nembutsu (Sanskrit nianfo) or "recitation of the Buddha's name". Hōnen gathered a wide array of followers and critics. Emperor Tsuchimikado exiled Hōnen and his followers in 1207 after an incident regarding two of his disciples in addition to persuasion by influential Buddhist communities. Hōnen was eventually pardoned and allowed to return to Kyoto, where he stayed for a short time before his death.
Ерте өмір
Хонен Мимасака провинциясының Куме қаласындағы белгілі отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Урума но Токикуни, аймақтағы полицияға жетекшілік еткен провинциялық шенеунік болған. Аңыз бойынша, оның анасы Хата тайпасының ұрпағы. Хонен бастапқыда Сеисимару деп аталды, ол бодхисаттва Сеиши (санскрит Махастамапрапта) құрметіне берілген есім. 1141 жылы Хоненнің әкесін император Хорикава провинцияны басқару үшін жіберген Сада акира атқылап өлтірді. Токикуни ұлына айтқан соңғы сөздері: "Дұшпанға ашуланба, монах бол және мен үшін де, өзіңнің құтылуың үшін де дұға ет". Әкесінің тілегін орындап, Хонен тоғыз жасында ағасының монастыріне оқуға түсті. Содан бері Хонен монах ретінде өмір сүрді және ақырында Киотоның жанындағы Хиэй тауындағы Тендай ғибадатханасында білім алды. Хиэй тауындағы дін қызметкерлері бодхисаттваға ант беріп, содан кейін Тендай негізін қалаушы Сайчо жасаған жүйе бойынша Хиэй тауында 12 жылдық оқудан өтті. Хиэй тауында болатын Хонен Генко (源光), Коэн (皇円) және кейінірек Эйку (叡空) ұстаздарынан білім алды. Коэннің басшылығымен ол ресми түрде Тендай діни қызметкері болып тағайындалды, ал Эйкудан Хонен бо Генку (法然房源空) есімін алды. Өзі туралы сөйлегенде, Хонен өзін жиі Генку деп атады, сондай-ақ оның жақын шәкірттері де оны осылай атады.
Хиэй тауынан шығу
Хиэй тауында оқып жүргенде, Хонен буддизм арқылы барлық тіршілік иелеріне құтқарылу жолын табуға уақытын арнады, бірақ Хиэй тауында тапқандарына қанағаттанбады. 24 жасында Хонен Сага қаласына, содан кейін Нараға оқуға барып, Кофуку-дзи және Тодай-дзи сияқты храмдарда тұрды. Әлі де қанағаттанбағандықтан, Хиэй тауының кітапханаларына қайта оралып, оқуын жалғастырды. Осы кезеңде Хонен қытайлық Таза жер шебері Шандаодың (613-681) жазған "Амитабха медитация сутрасына түсіндірмелер" атты Таза жер буддалық мәтінін оқыды, әсіресе: "Амитабханың атын шын жүректен қайталаңыз. Жүргенде де, тұрғанда да, отырғанда да немесе жатқанда да, осы амалды тіпті бір сәт те тоқтатпаңыз. Бұл – міндетті түрде құтқарылуға әкелетін жұмыс, себебі ол Будданың бастапқы уәдесіне сәйкес келеді". Осы түсіндірме Хоненді япон тілінде нембуцу деп аталатын нианфоның Амитабханың таза жеріне кіру үшін жеткілікті екендігіне сендірді. Бұрын нианфо басқа да амалдармен бірге оқылса, Шандао тек нианфо ғана қажет екенін алғаш рет ұсынды. Осы жаңа бағалау мен түсінік Хоненді 1175 жылы Хиэй тауын және Тендай дәстүрін тастауға итермеледі.
Жаңа сектаның басталуы
Хонен Отани ауданына көшті. Хонен Киотода танымал адам болды, көптеген дін қызметкерлері мен ақсүйектер онымен одақтасып, рухани кеңес алу үшін онымен кездесті. Олардың арасында император регенті Куджо Канезане (1149–1207) болды. Оның ілімдерінің танымалдылығы артып, Мёэ және Жокей сияқты белгілі замандастары сынға алды, олар Хоненнің таза жерде қайта туудың жалғыз жолы ретінде нембуцуға сүйенуін дұрыс көрмеді. Сонымен қатар, кейбір шәкірттері Хоненнің ілімдерін күтпеген жолдармен түсіндірді, бұл жаман мінез-құлыққа, басқа секталарды сынауға немесе антиномиандыққа алып келді. 1204 жылы Хиэй тауындағы монахтар бас діни қызметкерден нембуцу ілімін тыйым салуды және оның жақтастарын олардың билігінен қууды өтінді. 1205 жылы Нарада орналасқан Кофуку-дзи ғибадатханасы император Тоба II-ден Хонен мен оның ізбасарларын жазалауын сұрады. Ғибадатхана императорға сегіз мектеппен келіспеушіліктерді көрсеткен тоғыз айыптама ұсынды. Хоненнің қарсыластары оның Гёку және Косай сияқты ізбасарларының мысалдарын келтірді, олар будда ғибадатханаларын қиратқан, буддалық ережелерді қасақана бұзған немесе басқаларды буддалық ілімдерден қасақана алшақтаған. Ричард Боуринг бұл айыптамаларды екі негізгі түрге жинақтады. Біріншісі – жалғыз практиканың мәні. Хоненнің нембуцуға баса назар аударуы будданың басқа барлық тәжірибелерінің пайдасыз екенін көрсетті. Амитабхаға ғана назар аудару, сондай-ақ, камиге дәстүрлі құлшылық етуді шектеумен байланысты болды. Екінші айыптама – Хонен ең төменгі жағдайдағы қарапайым адамды ең дана монахпен тең дәрежеге қойып, бүкіл монахтар институтын қажетсіз деп жариялады. Жауап ретінде Хонен Косайдың нембуцу ілімін сынады және оның ізбасарлары моральдық мінез-құлық пен басқа буддалық секталармен қарым-қатынаста ұстамдылықты талап ететін Шичикаджо кишомонға (七箇条起請文) қол қоюға келісті. Хоненнің іліміне байланысты қозғалыс 1207 жылға дейін азайды, сонда Тоба II нембуцуға тыйым салды, себебі Хоненнің екі ең көрнекті ізбасары нембуцу тәжірибесін жыныстық қатынастарды жасыру үшін пайдаланған деген айыптама туды. Тыйымның бір бөлігі ретінде Хонен мен оның кейбір шәкірттері, соның ішінде Шинран, жер аударылды, ал айналысқан дін қызметкерлері Юрен мен Анракубо өлім жазасына кесілді. Хонен былай деп жауап берді:
Жер аударылу және соңғы жылдары
Хонен Тосаға жер аударылды, бірақ Киотодағы қозғалыс толығымен жойылған жоқ. Жер аударылғанда ол кездесетін адамдарға – балықшыларға, жезөкшелерге және шаруаларға – ілімдерін таратты. 1211 жылы нембуцуға қойылған тыйым ақыры күштен шығарылды, және Хоненге Киотоға оралуға рұқсат берілді. 1212 жылы, келесі жылы, Хонен Киотода қайтыс болды, бірақ қайтыс болғанға бірнеше күн бұрын "Бір беттік құжатты" (一枚起請文) жазып қалды.