Кіріспе

Жаңа піскен күйінде жеуге арналған жүзім

Ас жүзім – шарап, шырын жасау немесе кептіріп кішміш алу үшін емес, жаңа піскен күйінде жеуге арналған жүзім. Vitis vinifera ас жүзімі тұқымды немесе тұқымсыз сорттардан болуы мүмкін және түсі, мөлшері, тәттілігі және жергілікті өсіру жағдайларына бейімделуі жағынан әртүрлі болады. Thompson Seedless және Flame Seedless сияқты кеңінен сатылатын ас жүзім сорттары өсірушілердің жоғары өнімділігі мен тасымалдау кезінде зақымдануға төзімділігі үшін бағаланады. Cotton Candy, Kyoho немесе Pione сияқты сирек кездесетін сорттар өлшемі, сыртқы түрі және ерекше дәмдік қасиеттері үшін жасанды түрде шығарылған гибридтер болып табылады.

Нарықтың ерекшеліктері

Чили, Перу, АҚШ, Қытай, Түркия, Испания, Оңтүстік Африка және Австралия – барлығы дастархандық жүзімнің ірі өндірушілері мен экспорттаушылары. 2016 жылы әлемдік дастархандық жүзім өндірісі АҚШ Ауыл шаруашылығы министрлігінің бағалауынша, жылына шамамен 21,0 миллион метрикалық тоннаны құрады, оның 9,7 миллион метрикалық тоннасы Қытайға тиесілі. Чили әлемдегі ең ірі дастархандық жүзім экспорттаушысы болып қала береді, ол негізінен Солтүстік Америка және Еуропа нарықтарына 800 000 метрикалық тоннадан астам жүзім экспорттайды. Қытай, керісінше, жылына 247 000 метрикалық тонна ғана экспорттайды, ол негізінен Оңтүстік-Шығыс Азия нарықтарына жөнелтіледі, бұл жалпы өндірістің шағын бөлігін құрайды. Дастархандық жүзімнің әлемдік саудасы 1950 жылдардан бері қарқынды өсуде. Ғасырдың басынан бері дастархандық жүзім экспортының өсуі негізінен Оңтүстік жарты шардан және Чили, Үндістан, Перу және Түркия сияқты дамушы экономикалардан келіп отыр. Дастархандық жүзімнің халықаралық саудасына суық қоймалар мен тоңазытқыш контейнерлер технологиясының кеңеюі үлкен пайда әкелді. Дастархандық жүзім – еңбекке көп талап ететін ауыл шаруашылығы өнімі, оны пісіп жетілген кезде қолмен жинау қажет. Өнімнің сапасын сату орнында сақтау үшін жиналған жүзімді сұрыптап, қаптау керек және мүмкіндігінше тез 0°C-қа дейін салқындату керек. Желдетілетін және температурасы бақыланатын жағдайда тасымалдау үшін өңдеу мекемелеріне, кеме тасымалына және логистикаға елеулі инвестициялар қажет. Дастархандық жүзімнің өндіріс циклі басқа жемістерге қарағанда салыстырмалы түрде ұзақ болғандықтан, жаңа егістіктер өнімділікке 2-3 жылда жетеді, сондықтан экспорттық өндіріс және насихаттау көбінесе ірі вертикальді интеграцияланған коммерциялық кәсіпорындардың немесе Чилидің жеміс экспорттаушылар қауымдастығы (ASOEX) сияқты өндірушілер мен экспорттаушылар қауымдастықтарында шоғырланған.

Солтүстік Америка және Еуропа

Солтүстік Америка және Еуропа нарықтарында кеңінен сатылатын үстел жүзімдері: Султана (Томпсон тұқымсыз), Flame, Muscat, Almeria, Niagara және Concord. АҚШ-та Калифорния 85 000 акрдан астам жерге егілген үстел жүзімінің ең ірі өндірушісі болып табылады. USDA мәліметтері бойынша, штатта 70-тен астам сорт өсіріледі, бірақ тасымалданатын жүзімнің көп бөлігі ондай-ақ, негізінен тұқымсыз сорттардан тұрады, олар көбінесе жасыл, қызыл немесе қара түс сипаттамаларымен ішкі нарықта сатылады.

Жапония, Корея және Шығыс Азия

Жапония, Корея және басқа да Шығыс Азия нарықтарында, сондай-ақ Австралия мен Чилиде кеңінен өндірілетін импорттық жүзімге сұраныспен қатар, жергілікті өндірілген үстел жүзімдері көбінесе премиум сыйлық ретінде өсіріліп сатылады. Жапонияда Kyoho, Delaware және Pione жүзімдері өндіріс көлемі бойынша бірінші, екінші және үшінші орындарда тұрады. 2015 жылдың шілдесінде жапондық премиум үстел жүзімінің баға бойынша жаңа рекорды тіркелді – 700 грамм салмақтағы 26 дәннен тұратын Ruby Roman жүзімінің бір шоғыры 1 миллион иенге (шамамен 8400 АҚШ долларына) сатылды. Филиппиндегі үстел жүзімінің басым бөлігі импорттандырылады, бірақ аралдарда жүзім өсіру мүмкіндігі бар. Илокос аймағында ең көп өсірілетін сорт – қызыл кардинал.

Түрлі тұқымдар

Түс түрлері
Ақ жасыл жүзім: Perlette, Sugraone, Thompson Seedless, Niagara, Calmeria, Italia, Autumn King, Princess, Cotton Candy, Shine Muscat
Қызыл жүзім: Flame Seedless, Swenson Red, Yates, Red Globe, Ruby Seedless, Christmas Rose, Emperor, Rouge, Crimson Seedless, Tudor Premium Red, Scarlet Royal, Cardinal, Koshu, Delaware, Ruby Roman, Vintage Red, Muscato
Көк-қара жүзім: Beauty Seedless, Concord, Thomcord, Muscat Hamburg, Autumn Royal, Fantasy Seedless, Marroo, Niabell, Summer Royal, Kyoho, Pione, St. Theresa