Кіріспе

Сымдық аспаптарда ойнау техникасы

Алып тастау – сымдық аспаптарда ойнау және артикуляция техникасы. Ол дыбыс шығарып тұрған сымның сымдық бөлігін ұстап тұрған саусақты тарту арқылы жасалады, сымды сығу немесе "тарту" арқылы, табақшасы бар немесе жоқ аспапта. Бұл орташа және жоғары деңгейдегі ойнау техникасы, қолдың саусағының ұшымен немесе тырнағымен орындалады. Алып тастаулар безендірулер мен әшекейлерді, мысалы, грация ноталарын ойнауды жеңілдету үшін қолданылады. Музыкалық стиль мен контекстке байланысты, алып тастаулар нотаға жазылуы немесе орындаушы тарапынан импровизациялануы мүмкін.

Орындау және әсер

Алып тастау – бұл қазірдің өзінде дірілдеп тұрған ішектен жасалатын әрекет; сырғанау саусағы алынғанда (ішек ашық қалғанда немесе сол ішектегі "төменгі" жаққа басқа сырғанау саусағымен басқанда, мұндағы "төменгі" дегені – төменгі ырғақ деңгейін білдіреді) ішекте ойналып жатқан нота жаңа, ұзағырақ дірілдейтін ішек ұзындығына ауысады. Алып тастаулар фретті аспаптарда (мысалы, электр гитарасы) және фретсіз аспаптарда (мысалы, скрипка) орындалады. Олар бір нотадан екінші нотаға көшуді жұмсақ әрі аспаптық дыбыссыз ету үшін грациялық ноталарды шығаруға қолданылады, себебі екінші нотаның дыбысын шығару үшін ішекті әдеттегі таңдау/ию қолымен қайтадан таңдамайды немесе иілмейді. Бастапқы және соңғы ноталар арасындағы көшу кезінде, егер ішекті сырғанау саусағымен тартып алса, бірнеше цикл бойы ішек гармониясыз дірілдеуі мүмкін, себебі ішектің әдетте тартып алу үшін пайдаланылмайтын бөлігінен тартылып алынады. Соның салдарынан, естілетін сәл "қақалаған" дыбыс, әсіресе, алып тастау аралығы үлкен болғанда, анық бола алады. Бұл көшу дыбысталып тұрған ішектің дірілдеу энергиясының бір бөлігін де жұмсайды, нәтижесінде екінші нота әдетте бастапқы нотадан гөрі әлдеқайда тыныш болады. Төмен ырғақты ішекте, тоқтатылған нотада, мысалы, дірілдейтін ішек ұзындығының жартысында, орындаушы сол қолымен ішекті бірден шалқалап жіберуі мүмкін, бұл ішектің "дыбысталуына" көмектеседі. Сол қолдың "шалқалау" әрекеті болмаса, терең негізгі дыбыс шығу үшін жарты секундқа дейін кешігу болуы мүмкін.

Акустикалық және электр аспаптары

Көптеген акустикалық аспаптарда бұл екінші нотаның ұзақтығы аз болады. Сондықтан акустикалық музыкада тартылу әдісі көбінесе әшекейлеу ретінде қолданылады. Құбылатын аспаптарды ойнаушылар әдетте, жылдам, толқынды әсер тудыру үшін бірнеше соққымен бірге "тартылу" әдісін қолданады, әсіресе әсем ноталарды орындағанда. Рок және хэви-метал музыкасында электр гитаралар көбінесе күшейткіштер арқылы орындалады, сондай-ақ бұрмалау және компрессия педальдары сияқты гитара эффектілері қолданылады, олар дыбысқа қосымша ұзақтық береді. Мұндай электрондық жабдықтар және кері байланысқа жақындаған қуатты күшейткіштердің болуы тартылу әдісін тіпті ұзақ ноталарды ойнау үшін де пайдалануға мүмкіндік береді. Бұл әдістің бір түрі, көбінесе "сығу" деп аталады, онда тартылатын саусақ арқанның бетінен сәл сығады. Бұл арқанды орындаушының саусағының қабығымен немесе тырнағымен жұмсақ дыбыстауға мүмкіндік береді. Бұл тартылған нотаның дыбысын күшейтеді және ұзақтығын арттырады, бірақ арқан үстінен сығатын саусақтың дыбысы күшейткішпен ойнатылатын аспапта да, немесе жарқын арқандары бар акустикалық аспапта да естілуі мүмкін.

Сол жақ пицца

Кейінгі романтикалық кезеңнің классикалық музыкасында скрипка, альт, виолончель және контрабас сияқты ішекті аспаптарда осы техниканың көптеген қолданылуы кездеседі. Классикалық контексте бұл термин «сол қолмен тартылған пиццикато» деп аталады. Ойыншы аркодан (имен тарту) қалыпты пиццикатоға ауысқанда, әдетте иілу қолын пиццикатоға ауыстырып, ішекті тартып алу үшін қысқа үзіліс жасайды. Бірақ сол қолмен пиццикатода, ішекті тартушы музыкант иіліп тартылған нотадан кейін дереу пиццикато нотасын ойнай алады; осылайша, сол қолмен пиццикато иіліп тартылған ноталардың жылдам өтуіне пиццикато ноталарын енгізуге мүмкіндік береді. Нота тартылатын ішек ашық немесе басылған (саусақпен басқан) болуы мүмкін; басылған ішекте техниканы қолдану үшін жалғыз талап – ішекті басатын саусақ, ішекті тартып алатын саусақтан төмен болуы керек. Сол қолмен пиццикато Пабло де Сарасатенің «Зигеунервайзен» және Паганинидің «24-ші каприсі» сияқты скрипкаға арналған «виртуоздық туындыларда» ең көп кездеседі.

Этимология

"Пул оф" термині Пит Сигердің "5 кыллы банджоны қалай ойнауға болады" атты кітабында ойлап табылып, танымал болды. Сигер "шағару" терминін де ойлап тапқан.