Богемия патшалары және герцогтары тарихы

Кіріспе

Богемия герцогтігі 870 жылы құрылып, 1198 жылы Богемия Корольдігіне дейін көтерілді. Оған дейін бірнеше богемиялық монархтар мұрагерлік емес патша ретінде билік етті, алғаш рет 1085 жылы олар осы атақты алды. 1004 жылдан 1806 жылға дейін Богемия Киелі Рим империясының құрамында болды, ал оның билеушісі сайлаушы болды. 1526–1804 жылдары Богемия Корольдігі, Богемия Корольдігінің басқа жерлерімен бірге, Габсбург монархиясының бөлігі ретінде жеке одақ аясында басқарылды. 1804 жылдан 1918 жылға дейін Богемия Австрия империясының құрамына кірді, ол 1867 жылдан 1918 жылға дейін Австрия-Мажарстанның екі монархиясының құрамында болды. Монархияның таратылуынан кейін Богемия жерлері, қазір Чехия жерлері деп аталатын аймақтар, Чехословакияның құрамына кірді және 1993 жылдан бері қазіргі Чехия Республикасын құрап келеді.

Богемияның соңғы патшалығы: Люксембург әулетінен Австрия-Мажарстанға дейін (13101918)

+ Богемияның Люксембург әулеті Иоанн Соқыр (Jan Lucemburský) 1310–1346 Венцлав II-нің күйеу баласы. Карл IV (Karel I) 1346–1378 Иоаннның ұлы. Сондай-ақ, Киелі Рим императоры Карл IV ретінде. Вацлав IV (Václav IV) 1378–1419 Карл I-нің ұлы. Сондай-ақ 1400 жылға дейін Римнің патшасы. Зигмунд (Zikmund) 1419–1437 Вацлав IV-нің ағасы. 1436–1437 жылдары ғана (хуситтік төңкеріске байланысты) билікке ие болды. Сондай-ақ, Киелі Рим империясының императоры және Венгрияның патшасы. Габсбург әулеті Альберт (Albrecht Habsburský) 1437–1439 Зигмундтың күйеу баласы. Сонымен қатар Римнің және Венгрияның патшасы. 1440–1453 жылдары Альберт ұлының мұрагерлігі Чехия ақсүйектері тарапынан мойындалмады; жерді Ландфриден (облыстық және аумақтық) басқарды. Ладислав Постхум (Ladislav Pohrobek) 1453–1457 Альберттің әкесі қайтыс болғаннан кейін туған ұлы. Сонымен қатар Венгрияның патшасы. Династиялық емес Георгий Подебрадский (Jiří z Poděbrad) 1458–1471 Чех ақсүйектерінің Кунштадт әулетінен сайланған патша. Ұрпақтары болғанымен, мұрагерлік Польша патшалығынан шыққан ханзадаға көшті. Матиас I (Matyáš I. Korvín) 1469–1490 Венгрия королі, 1469 жылы көтерілісші католиктік чех аристократтары тарапынан анти-патша ретінде сайланды, бірақ ешқашан таққа отырғызылмады. 1479 жылы ол өзінің атағын сақтап, билігін Моравия, Силезия және Лузатиямен шектеуге келісті. Ягилон әулеті Владислав II Ягилонский (Vladislav II. Jagellonský) 1471–1516 Ладислав Постхумның немересі; оның алдыңғысы Георгийдің өтініші бойынша сайланды. 1490 жылдан кейін Венгрияның патшасы. Людовик Ягилонский (Ludvík Jagellonský) 1516–1526 Владислав II-нің ұлы. Сонымен қатар Венгрияның патшасы. Габсбург әулеті Фердинанд I 1526–1564 Людовиктің қайын інісі; патша болып сайланды. Сондай-ақ, 1558 жылдан бастап Венгрияның патшасы және Киелі Рим империясының императоры болып сайланды. Максимилиан I (Maxmilián I.) 1564–1576 Фердинанд I-нің ұлы, Владислав II-нің немересі. Сонымен қатар Венгрияның патшасы және Киелі Рим империясының императоры. Рудольф II (Rudolf II.) 1576–1612 Максимилиан I-нің ұлы. Сонымен қатар Венгрияның патшасы және Киелі Рим империясының императоры. Матиас II (Matyáš II.) 1612–1615 Рудольф II-нің ағасы. Сонымен қатар Венгрияның патшасы және Киелі Рим империясының императоры. Фердинанд II 1615–1619, 1620, 1637 Матиас туысы. Сонымен қатар Венгрияның патшасы және Киелі Рим империясының императоры. Виттельсбах әулеті Фредерик I (Fridrich I.) 1619–1620 Отыз жылдық соғыс басталғанда Корольдік элитасы тарапынан сайланды, бірақ Ақ тау шайқасында жеңілгеннен кейін елден қашып кетті. Габсбург әулеті Фердинанд III 1637–1657 Фердинанд II-нің ұлы. Сонымен қатар Венгрияның патшасы және Киелі Рим империясының императоры. Осы уақыттан бастап Богемияда енді таңдамалы монархия болған жоқ, Габсбургтер Ақ тау шайқасында өздерінің ерекше билігін орнатты. Фердинанд IV 1646–1654 Фердинанд III-нің ұлы. Әкесінің тұсында кіші патша. Сонымен қатар Венгрияның және Римнің патшасы. Леопольд I 1657–1705 Фердинанд IV-нің ағасы. Сонымен қатар Венгрияның патшасы және Киелі Рим империясының императоры. Жозеф I (Josef I.) 1705–1711 Леопольд I-нің ұлы. Сонымен қатар Венгрияның патшасы және Киелі Рим империясының императоры. Карл II (Karel II.) 1711–1740 Жозеф I-нің ағасы. Сонымен қатар Венгрияның патшасы және Карл VI ретінде Киелі Рим императоры. Мария Терезия (Marie Terezie) 1740–1741, 1743–1780 Карл II-нің қызы. Сонымен қатар Венгрияның патшайымы. Виттельсбах әулеті Карл Альберт (Karel Albrecht) 1741–1743 Жозеф I-нің күйеу баласы. Австрия мұрагерлік соғысы кезінде Мария Терезияның қарсы патшасы. Сондай-ақ, Карл VII ретінде Киелі Рим императоры. Габсбург-Лотарингия әулеті Жозеф II (Josef II.) 1780–1790 Мария Терезияның ұлы. Сонымен қатар Венгрияның патшасы және Киелі Рим империясының императоры. Леопольд II 1790–1792 Жозеф II-нің ағасы. Сонымен қатар Венгрияның патшасы және Киелі Рим империясының императоры. Франциск I (František I.) 1792–1835 Леопольд II-нің ұлы. Сонымен қатар Венгрия королі, 1806 жылға дейін Киелі Рим империясының императоры, 1804 жылдан Австрия императоры. Фердинанд V 1835–1848 Франциск I-нің ұлы. Сонымен қатар Австрия императоры және Венгрия королі. Богемияның соңғы патшасы. 1848 жылғы төңкеріс кезінде тақтан басқаруға мәжбүр болды. Франц Иосиф I (František Josef I.) 1848–1916 Фердинанд V-нің немересі. Сонымен қатар Австрия императоры және Венгрия королі. Карл III (Karel III.) 1916–1918 Франциск Иосиф I-нің немере інісі. Сонымен қатар Австрия императоры және Венгрия королі. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде қысқа уақыт билік жүргізді; 1918 жылы қарашада мемлекеттік істерге қатысудан бас тартты, бірақ тақтан бас тартқан жоқ.

+ Kings of Bohemia House of Luxembourg John the Blind(Jan Lucemburský) 1310–1346 Son in law of Wenceslaus II. Charles IV(Karel I.) 1346–1378 Son of John. Also Holy Roman Emperor as Charles IV. Wenceslaus IV(Václav IV.) 1378–1419 Son of Charles I. Also King of the Romans until 1400. Sigismund(Zikmund) 1419–1437 Brother of Wenceslaus IV. Ruled effective 1436–1437 only (because of the Hussite Revolution). Also Holy Roman Emperor and King of Hungary. House of Habsburg Albert(Albrecht Habsburský) 1437–1439 Son in law of Sigismund. Also King of the Romans and of Hungary. Interregnum 1440–1453 The succession of Albert's son was not recognized by the Czech nobility for most of this era; the land was administered by the Landfrieden (provincial and territorial). Ladislaus the Posthumous(Ladislav Pohrobek) 1453–1457 Son of Albert born after his father's death. Also King of Hungary. Non Dynastic George of Podebrady(Jiří z Poděbrad) 1458–1471 Elected king from the Czech noble family House of Kunštát. Although he had descendants, the succession devolved to the prince from Polish kingdom. Matthias I(Matyáš I. Korvín) 1469–1490 King of Hungary, elected by the insurgent Catholic Czech aristocrats as anti king in 1469, but never crowned. In 1479, he agreed to limit his rule to Moravia, Silesia, and Lusatia, while retaining his title. House of Jagiellon Vladislaus II the Jagiellonian(Vladislav II. Jagellonský) 1471–1516 Nephew of Ladislaus the Posthumous; elected on request of his predecessor George. Also King of Hungary after 1490. Louis the Jagiellonian(Ludvík Jagellonský) 1516–1526 Son of Vladislaus II. Also King of Hungary. House of Habsburg Ferdinand I 1526–1564 Brother in law of Louis; elected king. Also King of Hungary and Holy Roman Emperor elect from 1558. Maximilian I(Maxmilián I.) 1564–1576 Son of Ferdinand I, grandson of Vladislaus II. Also King of Hungary and Holy Roman Emperor. Rudolph II(Rudolf II.) 1576–1612 Son of Maximilian I. Also King of Hungary and Holy Roman Emperor. Matthias II(Matyáš II.) 1612–1615 Brother of Rudolph II. Also King of Hungary and Holy Roman Emperor. Ferdinand II 1615–1619,1620 1637 Cousin of Matthias. Also King of Hungary and Holy Roman Emperor. House of Wittelsbach Frederick I(Fridrich I.) 1619–1620 Elected by the Crown's Estates at the beginning of the Thirty Years' War, but after losing the Battle of White Mountain, he fled the country. House of Habsburg Ferdinand III 1637–1657 Son of Ferdinand II. Also King of Hungary and Holy Roman Emperor. From this time on, Bohemia no longer had an elective monarchy, with the Habsburgs having imposed their exclusive rule at the Battle of the White Mountain. Ferdinand IV 1646–1654 Son of Ferdinand III. Junior co monarch during his father's reign. Also King of Hungary and King of the Romans. Leopold I 1657–1705 Brother of Ferdinand IV. Also King of Hungary and Holy Roman Emperor. Joseph I(Josef I.) 1705–1711 Son of Leopold I. Also King of Hungary and Holy Roman Emperor. Charles II(Karel II.) 1711–1740 Brother of Joseph I. Also King of Hungary and Holy Roman Emperor as Charles VI. Maria Theresa(Marie Terezie) 1740 1741,1743 1780 Daughter of Charles II. Also Queen of Hungary. House of Wittelsbach Charles Albert(Karel Albrecht) 1741–1743 Son in law of Joseph I. Anti king to Maria Theresa during the War of the Austrian Succession. Also Holy Roman Emperor as Charles VII. House of Habsburg Lorraine Joseph II(Josef II.) 1780–1790 Son of Maria Theresa. Also King of Hungary and Holy Roman Emperor. Leopold II 1790–1792 Brother of Joseph II. Also King of Hungary and Holy Roman Emperor. Francis I(František I.) 1792–1835 Son of Leopold II. Also King of Hungary, Holy Roman Emperor to 1806, Emperor of Austria from 1804. Ferdinand V 1835–1848 Son of Francis I. Also Emperor of Austria and King of Hungary. Last crowned King of Bohemia. Forced to abdicate during the Revolution of 1848. Franz Joseph I(František Josef I.) 1848–1916 Nephew of Ferdinand V. Also Emperor of Austria and King of Hungary. Charles III(Karel III.) 1916–1918 Grandnephew of Francis Joseph I. Also Emperor of Austria and King of Hungary. Ruled briefly during World War I; in November 1918 renounced participation in state affairs but did not abdicate.