Кіріспе

Канададағы азаматтық құқықтар туралы федералды заң – 1960 жылы қабылданған Канаданың федералды заңы.

Канаданың Құқықтар туралы Биллі – Канада Парламенті 1960 жылдың 10 тамызында қабылдаған федералды заң және құқықтар туралы заң. Ол канадтықтарға басқа федералды заңтарға қатысты, Канаданың федералды заң аясында белгілі бір құқықтарды береді. Бұл Канададағы федералдық деңгейдегі адам құқықтары заңнамасының алғашқы көрінісі болды, дегенмен Канаданың жалпы құқығында Құқықтар туралы Билль бұрыннан танылған еді. Канаданың Құқықтар туралы Биллі әлі де күшінде, бірақ оның тиімділігі шектеулі екені кеңінен мойындалған, себебі ол тек федералды заң болып табылады және провинциялық заңдарға тікелей қолданылмайды. Осы заңдық және конституциялық шектеулер 1982 жылы Канада Конституциясының патриациясымен барлық канадтықтар үшін конституциялық деңгейдегі Құқықтар мен бостандықтар Хартиясының құрылуына ықпал етті, ол Канададағы федералды және провинциялық заңдардың қолданылуын реттейді. Патриациядан бері, оның Канаданың федералды заң аясындағы пайдалылығы көбінесе меншік құқығына қатысты мәселелермен шектеледі, бұл оның 1-тармағында көрсетілген – Канаданың Құқықтар мен бостандықтар Хартиясының 7-тармағындағыдан сәл кеңейтілген «өмір, бостандық және жеке қауіпсіздік» құқығы.

Саскачеванның құқық туралы жарғысы

1947 жылы Саскачеван негізгі бостандықтар мен теңдік құқықтарын қамтитын құқық туралы заң қабылдады. Оған сол кездегі Канада Парламентінің Халық депутаты және Саскачеванның Принс-Альберт қаласынан оппозициялық мүше Джон Дифенбеккердің федералдық құқық туралы заң жобасының ұсыныстары ықпал етті. Өз кезегінде, Саскачеван құқық туралы заңы премьер-министр Дифенбеккерге қалыптастыратын әсер етті деп есептеледі, ол он үш жыл өткен соң, 1960 жылы, Канада құқық туралы заңды сәтті қабылдады.

Біріккен Ұлттар Ұйымы

1948 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясы Адам құқықтарының жалпыға ортақ декларациясын қабылдады. Канададағы азаматтық құқықтар белсенділері бұрыннан-ақ жыныс, ұлт, нәсіл және дін негізіндегі кемсітушілікті Канада заңдарынан жоюға шақырып келді; жаңа декларация Канадада адам құқықтарын қорғау қажеттілігі туралы талаптарды күшейтті.

Джон Дифенбеккер және Ұлттық құқық туралы жарлық

1936 жылы, парламентке сайлануға төрт жыл қалғанда Джон Дифенбейкер өзінің Құқықтар туралы заң жобасын дайындауды бастады. Бала кезінде ол француз канадалықтарына, үндістерге, метистерге және еуропалық иммигранттарға жасалған кемсітушілік арқылы әділетсіздіктің куәсі болды. 1950 жылдың 16 наурызында, Канаданың Құқықтар туралы заңы қабылдалудан он жыл бұрын, сол кездегі Саскачеван провинциясының депутаты Дифенбейкер бір қоғамдық жиында мұндай заңның қажеттілігін түсіндірді. Оның сөзіне қарағанда, мемлекеттің дін, баспасөз, сөз және бірігу бостандығына қауіп төніп тұр. «Түс, дін немесе нәсіл бойынша кемсітушілікке қарсы тұру үшін» Құқықтар туралы заң қажет болды. Дифенбейкер 1957 жылғы федералды сайлау кампаниясы барысында құқықтар туралы заң қабылдауды қолдады. 1960 жылы премьер-министр болып тағайындалғаннан кейін Дифенбейкер Канаданың Құқықтар туралы заңын ұсынды және ол Парламент тарапынан қабылданды. Бұл конституциялық тұрғыдан бекітілген хартаны қабылдауға бағытталған қадам болды. Құқықтар туралы заң бірнеше жағынан шектеулі болды (және қазір де солай). Біріншіден, ол қайшылықты жою үшін немесе Құқықтар туралы заңға қарамастан, заңдардың қолданылуын қамтамасыз ету үшін ешқандай заңға тікелей өзгеріс енгізбеді. Қайшы келетін заңдарды қолдану қажет болғанда, соттар көбінесе кейінгі заңдарды бұрынғы заңға ең аз бұзушылық тудыратындай түсіндіруге тырысты. Де-факто, бұл соттардың Құқықтар туралы заңға қайшы келетін заңдарды жою немесе өзгерту үшін Парламентке жүгінуіне әкелді. Соттардың құқықтарды тиянақты қорғауын күткендердің көңілі қалды, олардың ішінде Bliss v Canada (AG) және Canada (AG) v Lavell істері бар. Бірақ R v Drybones ісі ерекше жағдай болып саналды. Екіншіден, Құқықтар туралы заң конституциялық түзету болмағандықтан, ол болашақ парламенттерге міндетті ме екендігі туралы пікірталас болды. Үшіншіден, қарапайым заң болғандықтан, Құқықтар туралы заңның құзыреті 1867 жылғы Конституциялық актінің 91-бабында белгіленген, Канада Парламентінің заң шығару құзыретіне жататын мәселелермен шектелді. Алайда, 1960 жылғы актіде Канаданың Құқықтар мен бостандықтар хартасында қорғалмаған кейбір құқықтар (мысалы, меншік құқығы және нақты заңдық құқықтар) қарастырылған. Осы және басқа да себептерге байланысты, 1960 жылғы актіге бүгінгі таңда сот шешімдерінде сілтеме жасалады.