Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кез келген ұйымды тәуелсіз сараптама
Independent examination of an organization
Аудит – "көлеміне, заңдық формасына қарамастан, пайда табуға бағытталған немесе бағытталмаған кез келген ұйымның қаржылық ақпаратын тәуелсіз тексеру, мұндай тексеру осы ақпарат бойынша пікір білдіру мақсатында жүргізілсе". Аудит сондай-ақ, заң талаптарына сәйкес, ұйымның бухгалтерлік есептерін дұрыс жүргізуін қамтамасыз етуге бағытталған. Аудиторлар алдындағы ұсыныстарды қарастырады, нақты дәлелдер жинақтайды, өткен жылғы жұмыс материалдарын пайдаланады және ұсыныстарды аудит есебінде бағалайды. Аудиттер әртүрлі мүдделі тараптарға объектінің маңызды бұрмалаулардан бос екендігіне үшінші тараптан кепілдік береді. Бұл термин көбінесе заңды тұлғаға қатысты қаржылық ақпаратты тексеруге қолданылады. Аудитталатын басқа да салалар: хатшылық және нормативтік сәйкестік, ішкі бақылау, сапа менеджменті, жобаларды басқару, су ресурстарын басқару және энергияны үнемдеу. Аудит нәтижесінде мүдделі тараптар объектіге қатысты тәуекелдерді басқару, бақылау және басқару тиімділігін бағалауға және жақсартуға мүмкіндік алады. Соңғы жылдары аудит қоғамдық және корпоративтік өмірдің көптеген салаларын қамтуға дейін кеңейді. Профессор Майкл Пауэр осы аудиттік тәжірибенің кеңеюін "Аудиттік қоғам" деп атайды.
An audit is an "independent examination of financial information of any entity, whether profit oriented or not, irrespective of its size or legal form when such an examination is conducted with a view to express an opinion thereon." Auditing also attempts to ensure that the books of accounts are properly maintained by the concern as required by law. Auditors consider the propositions before them, obtain evidence, roll forward prior year working papers, and evaluate the propositions in their auditing report. Audits provide third party assurance to various stakeholders that the subject matter is free from material misstatement. The term is most frequently applied to audits of the financial information relating to a legal person. Other commonly audited areas include: secretarial and compliance, internal controls, quality management, project management, water management, and energy conservation. As a result of an audit, stakeholders may evaluate and improve the effectiveness of risk management, control, and governance over the subject matter. In recent years auditing has expanded to encompass many areas of public and corporate life. Professor Michael Power refers to this extension of auditing practices as the "Audit Society".
Этимология
"Аудит" сөзі латын тіліндегі "audire" сөзінен туындаған, ол "есту" деген мағынаны білдіреді.
The word "audit" derives from the Latin word audire which means "to hear".
Тарих
Аудит ежелден бері қорғаныш шарасы болып келген. Орта ғасырларда қолмен есеп жүргізу басым болған кезде, Ұлыбританиядағы аудиторлар есептерді оқып тыңдап, ұйым қызметкерлерінің немқұрайлылық танытуына немесе алаяқтық әрекеттер жасауына жол бермеуді тексеріп отыратын. 1951 жылы Мойер аудитордың ең маңызды міндеті – алаяқтықты анықтау екенін көрсетті. Чатфилд АҚШ-тағы алғашқы аудиттердің негізінен бухгалтерлік деректердің дұрыстығын растау ретінде қарастырылғанын жазды. КСРО Коммунистік партиясының Орталық тексеру комиссиясы (Ланг ру) 1921 жылдан 1990 жылға дейін қызмет етті.
Auditing has been a safeguard measure since ancient times. During medieval times, when manual bookkeeping was prevalent, auditors in Britain used to hear the accounts read out for them and checked that the organization's personnel were not negligent or fraudulent. In 1951, Moyer identified that the most important duty of the auditor was to detect fraud. Chatfield documented that early United States auditing was viewed mainly as verification of bookkeeping detail. The Central Auditing Commission of the Communist Party of the Soviet Union (lang ru ) operated from 1921 to 1990.
Ақпараттық технологияны тексеру
Ақпараттық технологияны тексеру немесе ақпараттық жүйелерді тексеру – ақпараттық технология (АТ) инфрақұрылымындағы басқару бақылауларының сараптамасы. Алынған деректерді бағалау нәтижесінде ақпараттық жүйелердің активтерді қорғауды, деректердің сақталуын және ұйымның мақсаттары мен міндеттерін орындау үшін тиімді жұмыс істеуін қамтамасыз ететіні анықталады. Мұндай тексерулер қаржылық есептілікті тексерумен, ішкі тексерумен немесе басқа да куәландыру түрлерімен бірге жүргізілуі мүмкін.
An information technology audit, or information systems audit, is an examination of the management controls within an Information technology (IT) infrastructure. The evaluation of obtained evidence determines if the information systems are safeguarding assets, maintaining data integrity, and operating effectively to achieve the organization's goals or objectives. These reviews may be performed in conjunction with a financial statement audit, internal audit, or other form of attestation engagement.
Есепке алу
Күшті ынталандырулардың (салық салу, қате сату және басқа да алаяқтық түрлері сияқты) салдарынан қаржылық ақпаратты бұрмалауға бейімділік туындағандықтан, аудит көптеген ұйымдар үшін міндетті болды, олар жеке пайда табу үшін қаржылық ақпаратты пайдалану құқығына ие. Әдетте аудиттер негізінен қаржы жүйелері мен компанияның немесе бизнестің қаржылық жазбалары туралы ақпарат алумен байланысты болды. Қаржылық аудиттер сондай-ақ бизнес немесе корпорацияның заңдық міндеттемелерді, сондай-ақ басқа да қолданыстағы заңдық нормалар мен ережелерді сақтауын бағалайды. Қаржылық аудиттер ақпараттың дұрыстығы мен сенімділігін анықтау және жүйенің ішкі бақылауын бағалау үшін жүргізіледі. Нәтижесінде үшінші тарап сұраныс бойынша тұлғаға, ұйымға немесе жүйеге қатысты пікір білдіре алады. Қаржылық есептіліктерге қатысты пікір аудиторлық дәлелдерге негізделген. Заңмен бекітілген аудит – компанияның немесе үкіметтің қаржылық есептіліктері мен жазбаларының дұрыстығын заң бойынша тексеру. Заңмен бекітілген аудиттің мақсаты – ұйымның банк шоттарындағы қаражат, бухгалтерлік жазбалар және қаржылық операциялар сияқты ақпаратты қарап, оның қаржылық жағдайын әділ және нақты көрсетуін анықтау. Аудит маңызды қателердің жоқтығына қатысты жеткілікті сенімділік беруге бағытталған. Сондықтан аудиттерде статистикалық сынама алу жиі қолданылады. Қаржылық аудиттерде қаржылық есептіліктер маңызды қателерсіз болса, шынайы және әділ деп есептеледі – бұл тұжырым сандық және сапалық факторларға байланысты. Бірақ соңғы уақытта аудит тек шынайылық пен әділдікке ғана шектелуі керек емес деген пікір күшейіп келеді. АҚШ-тың Компаниялардың бухгалтерлік есебін қадағалау кеңесі осы мәселе бойынша тұжырымдама ұсынды. Есептеуді талдау – материалдардың, еңбектің немесе басқа да шығындардың қолданылуын өлшеуге негізделген кез келген өнімді өндіру немесе дайындау құнын тексеру процесі. Қарапайым тілмен айтқанда, шығындарды тексеру – шығындар есебінің жазбаларын жүйелі және дәл тексеру және шығындарды есепке алу мақсаттарының сақталуын бақылау. Шығындар мен басқару бойынша бухгалтерлер институтының мәлімдемесіне сәйкес, шығындарды тексеру – «шығындар есебінің жазбаларын тексеру және шығындарды есепке алу принциптеріне сәйкес өнімнің құнына қол жеткізілгенін анықтау үшін фактілерді растау». Көптеген елдерде аудиттерді жүргізушілер басқарушы органдар белгілеген жалпы қабылданған стандарттарды сақтауға міндетті. Бұл стандарттар үшінші тараптарға немесе сыртқы пайдаланушыларға аудитордың қаржылық есептіліктің дұрыстығы туралы пікіріне сенуге мүмкіндік береді. Сондықтан аудит нақты және дәл болуы керек, қосымша қателіктерге немесе бұрмалауларға жол берілмеуі тиіс.
Due to strong incentives (including taxation, misselling and other forms of fraud) to misstate financial information, auditing has become a legal requirement for many entities who have the power to exploit financial information for personal gain. Traditionally, audits were mainly associated with gaining information about financial systems and the financial records of a company or a business. Financial audits also assess whether a business or corporation adheres to legal duties as well as other applicable statutory customs and regulations. Financial audits are performed to ascertain the validity and reliability of information, as well as to provide an assessment of a system's internal control. As a result, a third party can express an opinion of the person / organization / system (etc.) in question. The opinion given on financial statements will depend on the audit evidence obtained. A statutory audit is a legally required review of the accuracy of a company's or government's financial statements and records. The purpose of a statutory audit is to determine whether an organization provides a fair and accurate representation of its financial position by examining information such as bank balances, bookkeeping records, and financial transactions. Due to constraints, an audit seeks to provide only reasonable assurance that the statements are free from material error. Hence, statistical sampling is often adopted in audits. In the case of financial audits, a set of financial statements are said to be true and fair when they are free of material misstatements – a concept influenced by both quantitative (numerical) and qualitative factors. But recently, the argument that auditing should go beyond just true and fair is gaining momentum. And the US Public Company Accounting Oversight Board has come out with a concept release on the same. Cost accounting is a process for verifying the cost of manufacturing or producing of any article, on the basis of accounts measuring the use of material, labor or other items of cost. In simple words, the term, cost audit means a systematic and accurate verification of the cost accounts and records, and checking for adherence to the cost accounting objectives. According to the Institute of Cost and Management Accountants, cost audit is "an examination of cost accounting records and verification of facts to ascertain that the cost of the product has been arrived at, in accordance with principles of cost accounting." In most nations, an audit must adhere to generally accepted standards established by governing bodies. These standards assure third parties or external users that they can rely upon the auditor's opinion on the fairness of financial statements or other subjects on which the auditor expresses an opinion. The audit must therefore be precise and accurate, containing no additional misstatements or errors.
Интеграцияланған аудит
АҚШ-та ашық саудадағы компаниялардың аудитін 2002 жылғы Sarbanes-Oxley Act 404-бабымен құрылған Public Company Accounting Oversight Board (PCAOB) белгілеген ережелермен реттеледі. Мұндай аудит интеграцияланған аудит деп аталады, онда аудиторлар қаржылық есептілік туралы пікірден өзге, PCAOB Аудит стандарты №5-ке сәйкес компанияның қаржылық есеп беруге қатысты ішкі бақылауының тиімділігі туралы пікір білдіруі керек. Сонымен қатар, бірыңғай сәйкестік материалдарын пайдаланатын интеграцияланған аудиттің жаңа түрлері пайда болуда (Регламенттік сәйкестіктегі бірыңғай сәйкестік бөлімін қараңыз). Қағидалардың көбеюіне және операциялық ашықтық қажеттілігіне байланысты ұйымдар бір аудит аясында бірнеше қағидалар мен стандарттарды қамтитын тәуекелге негізделген аудиттерді енгізіп келеді. Бұл кейбір салалардағы қажетті және жаңа тәсіл, ол аудит және аудитті жүргізуге бөлінген ресурстардың еңбегін қабаттамай, барлық қажетті басқару талаптарының орындалуын қамтамасыз етеді.
In the US, audits of publicly traded companies are governed by rules laid down by the Public Company Accounting Oversight Board (PCAOB), which was established by Section 404 of the Sarbanes–Oxley Act of 2002. Such an audit is called an integrated audit, where auditors, in addition to an opinion on the financial statements, must also express an opinion on the effectiveness of a company's internal control over financial reporting, in accordance with PCAOB Auditing Standard No. 5. There are also new types of integrated auditing becoming available that use unified compliance material (see the unified compliance section in Regulatory compliance). Due to the increasing number of regulations and need for operational transparency, organizations are adopting risk based audits that can cover multiple regulations and standards from a single audit event. This is a very new but necessary approach in some sectors to ensure that all the necessary governance requirements can be met without duplicating effort from both audit and audit hosting resources.
Бағалаулар
Бағалаудың мақсаты – бір нәрсені өлшеу немесе оның шамасын анықтау. Аудитордың мақсаты – қаржылық есептіліктің маңызды барлық аспектілерде дұрыс көрсетілгенін және маңызды бұрмалауларсыз екенін анықтау. Бағалау жасау процесіне тәуелсіз сарапшының аудиті кіруі мүмкін, бірақ оның мақсаты – есептіліктің дұрыстығы немесе көрсетілген нәтижелердің сапасы туралы пікір білдіру емес, шамалауды жүзеге асыру.
The purpose of an assessment is to measure something or calculate a value for it. An auditor's objective is to determine whether financial statements are presented fairly, in all material respects, and are free of material misstatement. Although the process of producing an assessment may involve an audit by an independent professional, its purpose is to provide a measurement rather than to express an opinion about the fairness of statements or quality of performance.
Энергия аудиттері
Энергия аудиті – ғимаратта, процесте немесе жүйеде энергияны үнемдеу мақсатымен энергия ағындарын тексеру, сараптау және талдау, соның нәтижесінде жүйеге түсетін энергия мөлшерін шығысқа кері әсер етпей төмендету.
An energy audit is an inspection, survey and analysis of energy flows for energy conservation in a building, process or system to reduce the amount of energy input into the system without negatively affecting the output(s).
Операцияларды тексеру
Операциялық аудит – клиенттің бизнесі қызметінің тексерілуі. Бұл аудит барысында аудитор ұйымның (клиенттің) басшылығы өз мақсатына жету үшін қолданатын операциялардың тиімділігін, нәтижелігін және үнемділігін жан-жақты зерттейді. Операциялық аудит ішкі бақылау мәселелерінен асып түседі, себебі басшылық тек қанағаттанарлық ішкі бақылау жүйесін сақтау арқылы ғана өз мақсаттарына жете алмайды. Операциялық аудит коммерциялық тұрғыдан негіссіз болуы мүмкін кез келген мәселелерді қамтиды. Операциялық аудиттің мақсаты – үш «E»-ні тексеру, атап айтқанда: Нәтижелілік – ресурстарды ең аз ысыраптап, дұрыс істерді істеу. Тиімділік – жұмысты ең аз уақытта орындау. Үнемділік – операцияларды жүргізу үшін алдағы пайда мен шығындар арасындағы тепе-теңдік.
An operations audit is an examination of the operations of the client's business. In this audit, the auditor thoroughly examines the efficiency, effectiveness and economy of the operations with which the management of the entity (client) is achieving its objective. The operational audit goes beyond the internal controls issues since management does not achieve its objectives merely by compliance of satisfactory system of internal controls. Operational audits cover any matters which may be commercially unsound. The objective of operational audit is to examine Three E's, namely: Effectiveness – doing the right things with least wastage of resources. Efficiency – performing work in least possible time. Economy – balance between benefits and costs to run the operations
Ішкі бақылауды өзін-өзі бағалау – операциялық аудитті жүргізу үшін жиі қолданылатын құрал.
A control self assessment is a commonly used tool for completing an operations audit.
Сот-медициналық тексерулер
Сондай-ақ сот-медициналық есеп, сот-медициналық есепші немесе сот-медициналық есепке жүгініңіз. Бұл есеп және тергеу салаларында маманданып біліктілік алған бухгалтерлердің алаялықтарды, жоғалған қаржыны және немқұрайлылықты анықтау мақсатымен жүргізетін тексеру аудиті.
Also refer to forensic accountancy, forensic accountant or forensic accounting. It refers to an investigative audit in which accountants with specialized on both accounting and investigation seek to uncover frauds, missing money and negligence.