Кіріспе

АҚШ Әскери-теңіз күштерінің истребитель ұшағы

McDonnell F3H Demon – американдық McDonnell Aircraft Corporation компаниясы жобалаған және өндірген, авиациялық тасымалдағыш кемеде негізделген, реактивтік истребитель ұшақ. Бұл компанияның алғашқы қанаттары бүгілген реактивтік истребитель ұшағы және компания өндірген жалғыз қозғалтқышты авиациялық тасымалдағыш ұшағы болды. 1956 жылдың 7 наурызында Demon операциялық қызметке енгізілді. Ұшақтың жоғары дыбыс жылдамдығына жеткіліксіз қуаты және арналған мақсатына жеткіліксіз төзімділігі болғанымен, ол Vought F8U Crusader және Grumman F11F Tiger сияқты күндізгі истребительдерді кез келген ауа райында, зымыранмен қаруланған ұшқышсыз кемеге қарсы күресуші ретінде толықтырды. Demon 1964 жылы қызметтен шығарылды, сондықтан Вьетнам соғысына қатыспады. Ол да, Crusader да Forrestal класындағы және оған ұқсас супер авиациялық тасымалдағыштарда анағұрлым қабілетті және әмбебап McDonnell Douglas F-4 Phantom II ұшағымен алмастырылды, ол Demon-ның жетілдірілген нұсқасы ретінде жобаланғандықтан, олардың сыртқы түрінде ұқсастық бар. Америка Құрама Штаттары Әскери-әуе күштерінің F-101 Voodoo жоғары дыбыс жылдамдығындағы ұшағы құрылысы жағынан ұқсас болды, бірақ ол Demon-ның құрылысына да әсер еткен бұрынғы XF-88 Voodoo-дан шығарылған.

Өмірбаян

Кеңес Одағының Микоян-Гуревич МиГ-15 реактивтік ұшақ бағдарламасының бар екені АҚШ барлау қызметіне сол кезде белгісіз болғанымен, АҚШ Әскери-теңіз күштері жоғары өнімділікке ие кеңес реактивтік ұшақтарының пайда болуын күткен және 1948 жылдың 21 мамырында жоғары өнімділікке ие, қанаттары бүгілген теңіздік ұшаққа қатысты талаптарды жариялады. МакДоннелл компаниясы 1949 жылы жауап дайындауды ұсыныс еткен алты компанияның бірі болды және әзірлеу жұмыстарын бастады. Жобалау тобы, Grumman F9F Panther ұшағында жасалғандай, тік қанатты конструкцияны бейімдеудің орнына, бастапқыда-ақ қанат конфигурациясын пайдалануды жөн көрді. Басқаруды аэрон қанаттары арқылы жүзеге асырды, олар компактты спойлермен күшейтілді. Сонымен қатар, көлденең және тік қанаттары да артқа қарай бүгілген. Бұл компанияның қанаттары бүгілген алғашқы конструкциясы болды және зеңбіректердің орнына, негізінен зымырандармен қаруланған алғашқы американдық ұшақтарының бірі еді. Осы даму кезеңінде ол күндізгі күндізгі истребитель ретінде қарастырылды. МакДоннелл компаниясы ұшақты бірден Demon деп атады. Корей соғысы кезінде МиГ-15-тің күтпеген жауынгерлік дебюті АҚШ Әскери-теңіз күштерін Demon ұшағын басты басымдыққа қоюға итермеледі, себебі МиГ, Panther және Banshee ұшақтарынан айқын басымдықтарды көрсетті; МиГ-ке тең болатын жалғыз американдық истребитель Солтүстік Американың F-86 Sabre ұшағы еді, бірақ ол тек АҚШ Әуе күштерінде қолданылды. МиГ-қа тиімдірек жауап беру мақсатында АҚШ Әскери-теңіз күштері ұшақты қайта жобалауды талап етті, оны бұрынғыдай қысқа қашықтықтағы перехватчик миссиясынан орта қашықтықтағы, кез келген ауа-райындағы истребительге айналдырды. Конструкцияны бейімдеу үшін бастапқыда 22 000 фунт салмаққа ие ұшаққа 7 000 фунт салмақ қосу қажет болды, бұл оның өнімділігіне кері әсер етті.

Бастапқы ұшулар мен қозғалтқыштардағы қиындықтар

1951 жылдың наурыз айында 150 F3H 1N ұшағының алғашқы партиясын жеделдетіп өндіріске тапсырыс берілді. Бұл тапсырыс сол жылдың шілде айында макетті қараудан бұрын берілді. 1951 жылдың 7 тамызында сынақ пилоты Роберт Эдхолм басқарған прототип алғашқы ұшуын жасады. Бұл прототип төрт айдан кейін сынақ ұшу кезінде жоғалып кетті. Оперативтік үлгінің алғашқы сынақ ұшулары 1953 жылдың қаңтарында, Корея соғысы аяқталуға жақын тұрғанда ғана өтті. Demon бастапқыда амбициялы Westinghouse J40 қозғалтқышының негізінде жобаланған, ол бірнеше жаңа ұшақта бір ғана қозғалтқышты пайдалануға жеткілікті қуат беруі тиіс еді. Бірақ бұл қозғалтқыш уәделенген итеру күшін шығара алмады, тіпті сенімді жұмыс істеуге де келмеді; оның өнімділігі үлкен көңіл көшірді, күтілген қуаттың жартысын ғана өндірді. Сонымен қатар, ол шектеулі ұшу диапазонымен және жиі компрессор тоқтауларымен күресті. McDonnell Aircraft Corporation президенті Джеймс Смит МакДоннелл Вашингтонға жеке хат жолдап, қозғалтқыштың «күші жеткіліксіз» комбинация болатынын ескертті және басқа қозғалтқышты пайдалануға рұқсат беруді сұрады. Бірақ АҚШ Әскери-теңіз күштері J40 қозғалтқышының күштірек нұсқасы – J40 10 әзірленетініне үміттене отырып, оны пайдалануды жалғастыруды жөн көрді; алайда Westinghouse жобаны сәтті ілгерілетуге құлшынбады, және мәселе уақыт өте келе саяси сипатқа ие болды. J40 қозғалтқышымен ұшқан 35 F3H 1N ұшағының сегізі ірі апаттарға ұшырады. Бірінші өндірістік Demon ұшақтары алты ұшақ пен төрт пилоттың жоғалуынан кейін тоқтатылды. Time журналы Теңіз күштерінің барлық Westinghouse қозғалтқышты F3H 1 Demon ұшақтарын тоқтатуын «фиаско» деп атады, 21 ұшақ ұшуға жарамсыз болды және оларды теңіз күштерінің жердегі оқуларында пайдалануға болды, бұл 200 миллион долларлық шығынға әкелді. J40-тың бір жарқыраған сәті 1955 жылы Demon ұшағымен 71 секундта 10000 фут (3048 м) биіктікке көтерілудің ресми емес рекордын орнату болды. Ең жақсы балама Allison J71 қозғалтқышы болып шықты, ол Douglas B 66 Destroyer ұшағында да қолданылды. Осы қозғалтқышпен жабдықталған келесі F3H ұшақтары F3H 2N деп аталды.

Өндіріс

Осы қиындықтарға қарамастан, АҚШ Әскери-теңіз күштері 239 F3H-2 ұшағына тапсырыс берді, алғашқысы 1956 жылдың наурыз айында қолданысқа енгізілді. 1959 жылдың қараша айында өндіріс тоқтатылғанға дейін 519 «Demon» құрастырылды. Бұл АҚШ Әскери-теңіз күштерінің радармен жабдықталған алғашқы барлаушы ұшағы емес (AN/APG-51 радар жиынтығы алғаш рет F2H-4 «Banshee» ұшағында қолданылды). F3H-2 «Demon» ұшағында AN/APG-51A радары орнатылған, кейін ол 51B нұсқасына, ал қабылдағыштағы жақсы қарсы шаралары бар 51C нұсқасына жаңартылды. Бұл радар құрылымы «Skyray» ұшағымен салыстырғанда қарапайым болды. Сонымен қатар, бұл радарды жаңарту да оңай болды. F3H-2N ұшағының стандартты қарулануы төрт 20 мм (.79 дюйм) Colt Mk 12 зеңбірегінен тұрды. Кейінгі жылдары салмақты азайту үшін жоғарғы екі зеңбірек көбінесе алынып тасталды. Кейінірек F3H-2M деп қайта аталған модельдер Raytheon AAM-N-2 «Sparrow» және кейін «Sidewinder» әуеден-әуеге зымырандарын атқылауға жабдықталды. Ұшақтар екі типті зымыранды алып жүрді: «Sparrow» зымырандары ішкі рельстерде, ал «Sidewinder» зымырандары сыртқы рельстерде орналастырылды. Зеңбіректер әуе шабуылынан қорғану мақсатында қолданылмады, бірақ жағдай талап еткен кезде (мысалы, Куба зымырандық дағдарысы кезінде) орнатылып, қаруландырылды және ұшақтар жердегі нысаналарға қарсы қолданылуы мүмкін болды. Сонымен қатар, 6000 фунтқа дейін сыртқы жабдықтар, соның ішінде жанармай бактары, бомбалар және ракеталық блоктар тасымалдануы мүмкін еді. Дамудың соңғы кезеңінде ұшқыштың алға және төменге көрінуін жақсарту үшін ұшақтың мұрыны 10 градусқа төмен қарай еңкейтілді. Осы мақсатта алдыңғы әйнек бірнеше рет өзгертілді. Кокпиттен жақсы көрініс болғандықтан, «Demon» ұшағы «Кресло» деген лақап атқа ие болды. «Demon» ұшағының ұшқыштары бұлжымас «Demon жүргізушілері» деп аталды, ал ұшақтарды күтіп-жөндеумен айналысатын техникалық қызметкерлер «Demon дәрігерлері» деп аталды. Қуат пен салмақтың нашар арақатынасы ұшаққа «жетекші шана» деген кемсіз лақап ат беруге себеп болды, кейде оны қысқарып «шана» деп атады. Ұшқыштар оның жоғары биіктікте және әуе кемесіндегі операциялар кезіндегі жақсы ұшу қасиеттерін және жоғары тұрақтылығын байқады, ол кез келген жағдайда қонуды салыстырмалы түрде жеңілдетті. Ұшақтың барлау нұсқасы, F3H-2P, ұсынылды, бірақ соңында ол құрылмады. «Demon» 1962 жылға дейін АҚШ Әскери-теңіз күштерінің негізгі күрес ұшағы ретінде қолданылды, содан кейін оның орнын жаңа және жылдам F-4 «Phantom II» ұшағы (ол F3H-тың үлкен және ауыр нұсқасы «Супер Demon» жобасының дамуы болды) басты. Корея соғысы кезінде МиГ-15-ке қарсы тұру үшін әзірленген, ол зымырандармен немесе тікелей ұрыстарда әуеде жеңіске жеткен жоқ, бірақ 1958 жылы Ливан және Квемой үстінен ұшты. 1962 жылы F3H ұшағы F-3 деп қайта аталды. F3H-2N ұшағы F-3C, F3H-2M ұшағы MF-3B, ал F3H-2 ұшағы F-3B болып өзгертілді. 1964 жылдың қыркүйегінде соңғы «Demon» ұшағымен жабдықталған эскадрилья, VF-161 «Chargers», F-3 ұшақтарын F-4 «Phantom II» ұшақтарына айырбастады.