Кіріспе

Антропологиялық құндылық теориясы экономистер мен этиктер қолданатын құндылықтардың дәстүрлі теориясын кеңейтуге тырысады. Олар Адам Смит, Дэвид Рикардо, Джон Стюарт Милл, Карл Маркс сияқты ғалымдардың құндылық теорияларынан көбінесе ауқымдырақ болып келеді, әдетте социологиялық, саяси, институционалдық және тарихи перспективаларды қамтиды (кәсіптер аралық байланыс). Олардың кейбіреулері феминистік экономикаға әсер еткен. Негізгі қағидасы – экономикалық қызметті оны құратын қоғамның контекстінде ғана толыққанды түсінуге болады. "Құндылық" ұғымы – әлеуметтік құрылым, сондықтан ол осы ұғымды қолданатын мәдениетпен анықталады. Дегенмен, бұрынғы қоғамдарды зерттеу арқылы қазіргі алмасу, құндылық және байлық үлгілері туралы маңызды түсініктерге қол жеткізе аламыз. Экономикалық процестерге антропологиялық көзқарас, қазіргі заманғы экономика принциптеріне тән мәдени көзқарастарды сын тұрғысынан қарастыруға мүмкіндік береді. Антропологиялық лингвистика – экономикалық қатынастарды және олардың құрылатын ортасын сипаттау үшін қолданылатын терминдерді зерттейтін туыс сала. Көптеген антропологиялық экономистер (немесе экономикалық антропологтар) заманауи қоғамды тек өндіріп, тұтынумен айналысатын экономикалық машина ретінде бейнелеуге қарсы тұрып жатыр. Мысалы, Марсель Мосс және Бронислав Малиновский тұтылмастан қоғамда айналысқа түсетін заттар туралы жазған. Жорж Батайль жойылған, бірақ тұтылмаған заттар туралы айтқан. Брюс Оуэнс айналысқа түспеген және тұтылмаған құнды заттар туралы сөз етеді (мысалы, алтын қоры, қоймадағы картиналар, отбасылық мұралар).

Мағынаны қалыптастырудағы құндылық

Дэвид Грейбер Карл Маркс пен Марсель Маустың ойларын біріктіруге тырысады. Ол құндылықты адамның мағына табу үлгісі ретінде қарастырады. Марксистік тұтыну және өндіріс туралы анықтамалардан бастап, ол Маустың "тұтылмайтын заттар" деген идеясын ұсынады және адамның көптеген әрекеттері тұтыну немесе өндіріс деп дұрыс жіктеле алмайды деген тұжырым жасайды.

Сындар

Тұтыну немесе өндіріс санаттарына жатпайтын кейбір мінез-құлықтарды тұтыну немесе өндірістің күрделі немесе жанама мысалдары ретінде қарастыруға болады. Мысалы, жазуды біреудің оқу арқылы тұтынуы үшін материал өндіру ретінде қарастыруға болады, және ол белгілі бір құндылыққа (мысалы, беделге) ие болу үшін жасалуы мүмкін. Басқа мінез-құлықтарды тұтынуға немесе өндіріске ұқсас деп қарастыру да пайдалы болуы мүмкін. Мысалы, терезеден тауар қараушыларды дүкен витринасына назар аудару арқылы өнімді тұтынушылар ретінде қарастыруға болады, ал витриналар маркетологтардың өндірісі болып табылады. Сонымен қатар, тұтыну сипаттамасына сәйкес келмейтін кейбір мінез-құлықтарды тұтынудың орнына қолданылатын нәрсе ретінде түсінуге болады. Мысалы, тамақты сатып алудың орнына пісірген адам осы тамаққа еңбегімен, жалақы емес, төлеген болып саналады. Гари Беккердің үй шаруашылығы өндіріс функциялары және осыған ұқсас тақырыптар адамдардың көбінесе тауарларды сатып алып, содан кейін оларды уақытпен біріктіріп, олар үшін мағынасы немесе пайдасы бар (тиімділік беретін) нәрсені өндіретінін көрсетеді.