Кіріспе
Айтылатын тіл – анық естілетін дыбыстар арқылы жасалатын тіл. Сөйлеу тілі – жазбаша тілге қарағанда, анық естілетін дыбыстармен немесе (анықтамасына қарай) қолмен жасалатын белгілермен құрылатын тіл. Ауызша тіл немесе дауыстық тіл – дауыс аппараты арқылы жасалатын тіл, ал қол тілі дене мен қолдармен жасалады.
A spoken language is a language produced by articulate sounds or (depending on one's definition) manual gestures, as opposed to a written language. An oral language or vocal language is a language produced with the vocal tract in contrast with a sign language, which is produced with the body and hands.
Анықтама
"Сөйлеу тілі" термині кейде тек ауызша тілдерді ғана білдіреді, әсіресе тіл білімі мамандары үшін, соның ішінде қол тілдерін қоспай, "сөйлеу", "ауызша", "дауыспен айтылатын тіл" терминдерін мағынасы бірдей деп қарастырады. Ал кейбір мамандар қол тілін де "сөйлеу" деп атайды, әсіресе қол тілінің жазба нұсқаларымен салыстырғанда.
Сөйлеу және жазу тілінің арасындағы байланыс
Ауызша сөйлеу мен жазба тілінің арақатынасы күрделі. Тіл білімі саласындағы қазіргі ағымдағы пікір, адам сөйлеуге туа біткен қабілетімен келеді, ал жазба тіл – мәдени құрылым. Дегенмен, кейбір тілшілер, мысалы, Прага мектебінің өкілдері, жазбаша және ауызша тілдің ерекше ерекшеліктері бар екенін айтады, бұл жазбаша тілдің ауызша тілге тәуелді болуына қарсылық білдіреді.
Ауызекі сөйлеуді үйрену
Естіме балалар өздерінің алғашқы тілі ретінде айналасында қолданылатын тілді үйренеді, ол дауыстық, ишаралық (көру қабілеті болса) немесе қол тілі болуы мүмкін. Саңырау балалар да, егер олардың айналасында Визуалды ишаралар тілі немесе қол тілі қолданылса, солайша үйрене алады. Оларға дәстүрлі түрде дауыстық тілді есту қабілеті бар балаларға жазуды үйреткендей үйретеді. (Орализмді қараңыз.) Мұғалімдер мектептен тыс жерде өзгеше ана тілінде сөйлейтін балалардың сөйлеу тіліне ерекше назар аударады. Бала үшін әлеуметтік және білім беру тұрғысынан бірнеше тілді түсіну мүмкіндігіне ие болу маңызды деп есептеледі.