Кіріспе

Жалпы құқық бойынша құқықтық қатынас

Сақтау – жалпы құқық бойынша құқықтық қатынас, онда меншік иесі жеке мүліктің ("қоздымалы мүліктің") физикалық иелігін белгілі бір уақытқа береді, бірақ меншік құқығын сақтайды. Мүлікті тапсырушы "тапсырушы" деп, ал мүлікті қабылдаған адам "қабылдаушы" деп аталады. Қабылдаушы – бұл меншік иесіне белгілі бір уақытқа және нақты мақсат үшін сенімділікпен берілген жеке мүлікті иеленетін және бастапқы мақсат орындалған кезде мүлікті меншік иесіне қайтаратын адам.

Жалпы

Кепілдік, сатып алу-сату шартынан немесе мүлікті сыйға беруден өзгеше, тек иеліктің өтуімен, ал емес иелігімен байланысты. Кепілдік құру үшін, кепілге алушы кепілге берілетін жылжымалы мүлікке ие болуға ниеттеніп, оны физикалық түрде иеленуі керек, мысалы, автомобильді жөндеуге берген кезде автомобиль механиктерінің кәсіпорны. Кепілдік қатынасы көбінесе шарт арқылы құрылса да, кепілге алушының заңды иелігіне кірген жағдайларда, қарапайым шартсыз кепілдік қатынасы туындауы мүмкін. Кепілдіктің кең таралған мысалы – көлігіңізді қызметкерге тапсыру. Дегенмен, күзетілмеген тұраққа көлік қалдыру, көбінесе кепілдік емес, тұрақ орнын жалға алу немесе лицензия болып табылады, себебі тұрақ көлікке иелік етпейді (яғни билік ете алмайды немесе бақылау жасай алмайды). Бірақ кепілдіктер көптеген басқа жағдайларда да туындайды, соның ішінде мүліктің жалға алу мерзімінің аяқталуы, қоймада сақтау (өзіңіз сақтау қызметтері қоса алғанда) немесе тауарларды тасымалдау кезінде.

Қолданылатын заң

АҚШ-та кепілдік беру жиі заңмен реттеледі. Штаттардың жалдамалы кепілдік беру туралы заңдары кепілдік беру қатынасындағы тараптардың құқықтары мен міндеттерін де реттеуі мүмкін. 1950 жылғы Малай мемлекеттерінің келісімшарттар туралы жарлығында мынадай мәлімдеме бар:

Кепілдік беру – бұл дәстүрлі ортақ құқық ұғымы, бірақ азаматтық құқықта осыған ұқсас ұғымдар да бар.

Мақсаттары

Қарым-қатынастың мақсатына байланысты кепілдіктің үш түрі бар: ақы алмайтын (немесе ешқандай пайда көре алмайтын) адамға қарағанда, ақы алатын адамға жоғары қамқорлық стандарты қолданылады. Мысалы, ақы төленетін пальто сақтау қызметімен салыстырғанда, кіреберістегі тегін пальто ілгішті қарастырыңыз және кепіл алушының тиісті міндеттемелері қандай болады. Кейбір мекемелер тіпті «кепілдік қатынасы жасалған жоқ» деген мазмұндағы ескертулер іліп қояды, бірақ жергілікті заңдар мұндай шарттардың теріс пайдалануын болдырмауы мүмкін (әсіресе күзетілетін автотұрақтарда). Белгілі мерзімге және белгісіз мерзімге бөлінеді. Егер кепіл беруші мүлікті белгілі бір мерзімге қалдырса және ол мерзім біткеннен кейін алынып тасталмаса, мүлік тастап кетілген деп есептелуі мүмкін, немесе ол ақылға қонымды уақытқа еріксіз кепілдікке айналуы мүмкін (мысалы, банктегі сақтау құпиясында қалған мүлік, ақырында мемлекетке өтеді, ал қазынашы оны иесі күткенде біраз уақыт сақтай алады). Дегенмен, егер кепілдік мерзімі нақты айқындалмаса, кепіл алушыға мүліктің иелігінен бас тарту ниеті туралы хабарланбаса, тауар тастап кетілген деп есептелмейді. Көбінесе тауарларды сақтау кезінде кепіл алушыға шарттық немесе заңдық түрде, өтелмеген жалдау ақысын өтеу үшін тауарды иеліктен шығару құқығы беріледі.