Пошта арқылы өнер немесе Хабар алмасу арқылы өнер

Кіріспе

Пошта өнері, сондай-ақ пошталық өнер және хат алмасу арқылы жасалатын өнер деп те аталатын, пошта қызметі арқылы шағын көлемді туындыларды жіберуге бағытталған көркемдік қозғалыс. Ол Рей Джонсонның Нью-Йорк хат алмасу мектебінен және 1960-шы жылдардағы Флюксус қозғалысынан өркендеді. Одан бері ол бүкіл әлемді қамтитын, үздіксіз дамып келе жатқан қозғалысқа айналды.

Сипаттамалары

Пошта өнерінде жиі қолданылатын материалдарға пошта карточкалары, қағаз, табылған немесе қайта өңделген суреттер мен заттардан жасалған коллаждар, резеңке мөрлер, суретші жасаған мөрлер (суретші мөрлері деп аталады) және бояу жатады, сонымен қатар музыка, дыбыс өнері, поэзия немесе конвертке салынып, пошта арқылы жіберілуге болатын кез келген нәрсе де кіре береді. Пошта өнері жіберілген сәттен бастап өнер болып есептеледі. Пошта суретшілері көбінесе (көбінесе жюриленбеген) көрмелерде пайдалану үшін тақырыптық немесе тематикалық пошта өнерін ұсынуға шақырады. Пошта суретшілері басқа суретшілермен байланыс орнатуға баға береді. Бұл өнер түрі шығармашылықтың теңдік принципін қолдайды және көбінесе өнер нарығы, мұражайлар және галереялар сияқты ресми өнер тарату және бекіту жүйелерін айналып өтеді. Пошта суретшілері өздерінің жұмыстарын бөлісудің басты жолы ретінде балама "сыртқы" желісіне сенеді, көрме орнын табуға және оны қамтамасыз етуге тәуелді болмайды. Пошта өнері Интернетте құрылған кибер қауымдастықтарды болжау ретінде қарастырылуы мүмкін.

Тарих

Суретші Эдвард М. Планкетт коммуникацияны өнер түрі ретінде ежелгі дәстүр деп санайды; ол (әзілдеп) пошта өнері Клеопатраның өзін Юлий Цезарьге оралған кілемде жеткізген кезде басталганын айтады.

Рей Джонсон, Нью-Йорк хат-хабар мектебінде және Fluxus

Америкалық суретші Рей Джонсон алғашқы пошта артыстысы болып саналады. Джонсонның пошта арқылы өнермен тәжірибелері 1943 жылы басталды, ал нұсқауларды жіберу және оның алушыларынан белсенділік сұрату 1950 жылдардың ортасында оның "мотиколарын" жіберу арқылы басталды, осылайша пошта артыстығына пошта арқылы өнерді еркін алмасудың жоспасын ұсынды. "Пошта артыстығы" термині 1960 жылдары пайда болды. Хаттасу мектебінің мүшелерінің көпшілігі аса танымал емес, ал олар жіберген хаттарда көбінесе қарапайым суреттер немесе стикерлер болып, алушыға қарапайым әрекет орындауды тапсыратын. Джонсонның туындылары негізінен хаттардан тұрады, көбінесе достары мен таныстарына жіберілген хаттарға сызбалар мен резеңке мөрлер қосылады. Хаттасу мектебі – Джонсонның әзіл-қалжыңын бағалап, ойнауға дайын болғандықтан суретші болып саналатын адамдардың желісі болды. Мысалы, актриса Анна Мэй Вонгқа арналған жанкүйерлер клубының кездесулерін шақыру – Хаттасу мектебінің бір мысалы. Джонсонның желісіне жіберген көптеген хаттарында жеке логотип немесе екінші жағынан қарағандағы бейне, қоянның басы қолмен салынған түрі болды. 1970 жылы Джонсон мен Марсия Такер Нью-Йорктегі Уитни мұражайында «Нью-Йорк Хаттасу мектебінің көрмесін» ұйымдастырды, бұл пошта артыстығы жанрының алғашқы маңызды қоғамдық көрмесі болды. Джонсонның көптеген туындылары бастапқыда тегін таратылса да, бұл олардың нарықтық құнын алуына кедергі болмады. Энди Уорхол Джонсонның кез келген туындысына он доллар төлейтінін айтқан. 1973 жылы Флюксус дамуын және ауқымын көрсететін диаграммасында Джордж Мачунас Флюксус суретшісі Роберт Филиудың қызметтерінің арасында пошта артыстығын енгізді. Филиу «Мәңгілік желі» терминін таныстырды, ол пошта артыстығымен синоним болды. Басқа Флюксус суретшілері 1960 жылдардың басынан бастап суретшінің пошта маркаларын (Роберт Уоттс, Stamp Dispenser, 1963), пошта карточкаларын (Бен Вотье, The Postman's Choice, 1965: әр жағында әртүрлі мекенжайы бар пошта карточкасы) және пошта құралына байланысты басқа да туындыларды жасады. Шындығында, пошта артыстығы желісінің алғашқы қатысушыларының арасында Флюксус мүшелері көп болды. Джонсон өзін тікелей Флюксус мектебінің мүшесі деп санамаса да, оның қызығушылықтары мен көзқарастары көптеген Флюксус суретшілерінің қызығушылықтарымен үйлеседі. Хаттасу артыстығы әсіресе мемлекеттік цензура баламалы идеялардың еркін таралуына кедергі келтірген елдерде, мысалы, темір перденің артындағы немесе Оңтүстік Америкада кеңінен таралды. Жеке хаттардан туған достық қарым-қатынастар мен өзара сапарлардың артуы 1980 жылдары бірнеше фестивальдар, кездесулер мен конгрестер ұйымдастырылуына әкелді, онда желілік байланыс жасаушылар кездесіп, әлеуметтесіп, өнер көрсете алатын және одан әрі ынтымақтастық жоспарлай алатын. Бұл іс-шаралардың ішінде 1980 жылдардың басында Калифорнияда ұйымдастырылған Интер Дада фестивалі және 1986 жылғы орталықтандырылмаған пошта артыстығы конгресі болды. 1984 жылы куратор Ронни Коэн Нью-Йорктегі Франклин пеші үшін «Пошта артыстығы – сонда да, қазір де» атты көрме ұйымдастырды. Көрмеде жаңа пошта артыстығын көрсетумен қатар тарихи аспекті де болуы керек еді, ал Коэн Франклин пешіне жіберілген материалды өңдеп, барлық ұсынылған туындылар көрсетілуі керек деген жазба емес, бірақ жалпы қабылданған әдет-ғұрыпты бұзды. Редакциялау ниеті цензура ретінде түсіндірілді, нәтижесінде сол жылдың ақпан айында суретшілер өнер туралы сөйлейді (пошта артыстысы Карло Питоре ұйымдастырды және өнер сыншысы Роберт С. Морган басқарды) екі бөлімді панельдік талқылау өтті, онда Коэн мен пошта артыстылары мәселелерді талқылауға тиіс болды. 24 ақпандағы екінші панельдің алдындағы түнде Карло Питор, Джон П. Джейкоб, Чак Уэлч, КрэкерДжек Кид, Дэвид Коул және Джон Хелд-младший Коэннің панельдің модераторы лауазымынан кетуін сұрап мәлімдеме жасады. Уэлч Коэнге комиссияда қалуды, бірақ модератор ретінде қызмет ету құқығынан бас тартуын сұрап мәлімдеме жасады. Қалғанның орнына Коэн іс-шарадан кетуге шешім қабылдады. Панельшілер мен көрермендер арасында келіссөздер болғаннан кейін Коэн: «Балалар, көңіл көтеріңдер» деп кетіп қалды. Оның серіктері содан кейін болған қақтығыстан кейін онымен бірге шығып кетті. Шығарылған туындылар ақырында Франклин пешінің қызметкерлерімен көрмеге қосылды, бірақ оны қоршаған оқиғалар мен панельдер пошта артыстығы қауымдастығындағы идеологиялық айырмашылықтарды көрсетті. Бір мезгілде отты қоздырып, оның бұрыннан басымдық танытқан, көбінесе ер адамдардан тұратын шағын топқа бағынышты екенін көрсете отырып, талқылаулар панельші Джон П. Джейкобтың қысқа ғұмырлы пошта артыстығы зины PostHype-те жазылып, жарияланды. Панельші Марк Блохқа жазған хатында Рей Джонсон (панельші емес) оқиғаның кері цензурасы мен сексизмі туралы пікір білдірді. 1980 жылдардың соңында пошта артыстығы кездесулері мен конгрестерінің өркендеуі және олардың негіздерімен жарияланған түрлі «измдер» Франклин пешінің көрмесіне байланысты туған жарықтарға жауап болды. «Туризм» швейцариялық пошта артыстысы де, 1986 жылғы пошта артыстығы конгресінің ұйымдастырушыларының бірі, жаңа қозғалыс ретінде сатиралық түрде ұсынғанмен, пошта артыстығы таза түрінде желілік байланыс жасаушылардың жеке кездесуіз жұмыс істей беретін еді. ол былай деді: «1) Көрмелер мен желідегі басқа да ұжымдық жобалардың маңызды функциясы: басқа адамдарға жол ашу. 2) Сіздің көрмеңіз көрсетілгеннен кейін және құжаттама жіберілгеннен кейін немесе сіз мұндай құжаттаманы мекенжайлар тізімімен алғаннан кейін, жолдарды пайдаланыңыз! 3) Адамнан адамға хат алмасыңыз. 4) Сізде басқаларға жұмысыңыз арқылы сыйлай алатын бірегей энергия бар: визуалды, аудио, сөздік және т.б. 5) Бұл энергия басқа адамнан бірдей ниеті бар энергиямен алмастырылғанда ең жақсы пайдаланылады. 6) Желінің күші тікелей хат алмасу сапасында, емес санында. Манифест «Біз өзіміздің қателерден осыны үйрендік» деген қорытындымен аяқталады.

The American artist Ray Johnson is considered to be the first mail artist. Johnson's experiments with art in the mail began in 1943, while the posting of instructions and soliciting of activity from his recipients began in the mid 1950s with the mailing of his "moticos", and thus provided mail art with a blueprint for the free exchange of art via post. The term "mail art" was coined in the 1960s. Most of the Correspondance School members are fairly obscure, and the letters they sent, often featuring simple drawings or stickers, often instructed the recipient to perform some fairly simple action. Johnson's work consists primarily of letters, often with the addition of doodles and rubber stamped messages, which he mailed to friends and acquaintances. The Correspondance School was a network of individuals who were artists by virtue of their willingness to play along and appreciate Johnson's sense of humor. One example of the activities of the Correspondance School consisted in calling meetings of fan clubs, such as one devoted to the actress Anna May Wong. Many of Johnson's missives to his network featured a hand drawn version of what became a personal logo or alter ego, a bunny head. In 1970, Johnson and Marcia Tucker organized The New York Correspondence School Exhibition at the Whitney Museum in New York, which was the first significant public exhibition of the mail art genre. Although much of Johnson's work was initially given away, this hasn't prevented it from attaining a market value. Andy Warhol is quoted as saying he "would pay ten dollars for anything by Johnson." In his 1973 diagram showing the development and scope of Fluxus, George Maciunas included mail art among the activities pursued by the Fluxus artist Robert Filliou. Filliou coined the term the "Eternal Network" that has become synonymous with mail art. Other Fluxus artists have been involved since the early 1960s in the creation of artist's postage stamps (Robert Watts, Stamp Dispenser, 1963), postcards (Ben Vautier, The Postman's Choice, 1965: a postcard with a different address on each side) and other works connected to the postal medium. Indeed, the mail art network counts many Fluxus members among its earliest participants. While Johnson did not consider himself directly as a member of the Fluxus school, his interests and attitudes were consistent with those of a number of Fluxus artists. Correspondence Art was particularly widespread where state censorship prevented a free circulation of alternative ideas, as in certain countries behind the Iron Curtain or in South America. The growth of a sizable mail art community, with friendships born out of personal correspondence and, increasingly, mutual visits, led in the 1980s to the organization of several festivals, meetings and conventions where networkers could meet, socialize, perform, exhibit and plan further collaborations. Among these events were the Inter Dada Festivals organized in California in the early 1980s and the Decentralized Mail Art Congress of 1986. In 1984 curator Ronny Cohen organized an exhibition for the Franklin Furnace, New York, called "Mail Art Then and Now." The exhibition was to have an historical aspect as well as showing new mail art, and to mediate the two aspects Cohen edited the material sent to Franklin Furnace, breaking an unwritten but commonly accepted custom that all works submitted must be shown. The intent to edit, interpreted as censorship, resulted in a two part panel discussion sponsored by Artists Talk on Art (organized by mail artist Carlo Pittore and moderated by art critic Robert C. Morgan) in February of that year, where Cohen and the mail artists were to debate the issues. The night preceding the second panel on February 24, Carlo Pittore, John P. Jacob, Chuck Welch a. k. a. CrackerJack Kid, David Cole, and John Held Jr. crafted a statement asking Cohen to step down as the panel moderator. Welch delivered the statement whereby Cohen was asked to remain on the panel but forfeit her right to serve as moderator. Instead of remaining, Cohen chose to leave the event. After some give and take with both panelists and audience, Cohen left, saying, "Have fun, boys." Her entourage walked out with her during the ensuing melee. The excluded works were ultimately added to the exhibition by the staff of the Franklin Furnace, but the events surrounding it and the panels revealed ideological rifts within the mail art community. Simultaneously fanning the flames and documenting the extent to which it was already dominated by a small, mostly male, coterie of artists, the discussions were transcribed and published by panelist John P. Jacob in his short lived mail art zine PostHype. In a letter to panelist Mark Bloch, Ray Johnson (who was not a panelist) commented on the reverse censorship and sexism of the event. The rise of mail art meetings and congresses during the late 80s, and the articulation of various "isms" proclaimed by their founders as movements within mail art, were in part a response to fractures made visible by the events surrounding the Franklin Furnace exhibition. Even if "tourism" was proposed satirically as a new movement by de, a Swiss mail artist who was one of the organizers of the 1986 Mail Art Congress, nevertheless mail art in its pure form would continue to function without the personal meeting between so called networkers. stated, "1) An important function of the exhibitions and other group projects in the network is: to open channels to other human beings. 2) After your exhibition is shown and the documentation sent, or after you have received such a documentation with a list of addresses, use the channels! 3) Create person to person correspondence 4) You have your own unique energy which you can give to others through your work: visual audio, verbal, etc. 5) This energy is best used when it is exchanged for energy from another person with the same intentions. 6) the power of the network is in the quality of the direct correspondence, not the quantity." The manifesto concludes, "We have learned this from our own mistakes."

1990 жылдар және Интернет дәуірінің әсері

1994 жылы голландтық пошта суретшісі Рууд Янссен пошта арқылы жүргізілетін сұхбаттар сериясын бастады, ол пошта суреті саласындағы маңызды үлес болып есептеледі. 1990 жылдарға қарай, пошта өнерінің әлемдік пошта тасымалы бойынша ең жоғалған деңгейіне жетілді, ал пошта өнерпаздары пошта бағаларының өсуін сезініп, ұжымдық өнер жобаларын вебке және цифрлық байланыстың жаңа, арзан түрлеріне көшіруді бастады. Интернет пошта арқылы шақырулардың (ұсыныстардың) таралуын жеделдетіп, жаңа мүшелердің қатысуына көмектесті.

Пошта суретшілері желісінің философиясы мен нормалары

Тарихи авангард, баламалы өнер практикалары (көрнекі поэзия, көшірме өнер, суретшінің кітаптары) және пошта өнері арасындағы көптеген байланыстар мен ұқсастықтарға қарамастан, шығармашылық пошта желісін басқа өнер қозғалыстарынан, мектептерден немесе топтардан (соның ішінде Fluxus) ерекшелендіретін бір ерекшелік – коммерциялық өнер нарығын қабылдамауы және оны айналып өтуі. Пошта жәшігіне қол жеткізе алатын кез келген адам пошта желісіне қатысып, тегін өнер туындыларын алмаса алады, ал әрбір пошта суретшісі келіп түскен хатқа қалай және қашан жауап беруді (немесе жауап бермеуді) өзі шеше алады. Желі мүшелері қатысушыларды ұжымдық жобаларға немесе жюриленбеген көрмелерге шақырады, онда жұмыстар іріктеуден өтпейді немесе бағаланбайды. Белгілі бір тақырыпта жұмыс жасау, талап етілген өлшемде тапсыру немесе белгілі бір мерзімге дейін жіберу талаптары болуы мүмкін, бірақ пошта өнері көбінесе «барлығы рұхсат» принципімен жұмыс істейді. Пошта өнері жеке пәтерлерде, муниципалдық ғимараттарда, дүкендерде, галереяларда және әлемнің түкпір-түкпіріндегі мұражайларда көрсетілді. Пошта суретшісі әртүрлі елдерден жүздеген корреспонденттермен байланысқа түсуі немесе жақын байланыс шеңберін құруы мүмкін. Пошта өнері Еуропа, Солтүстік және Оңтүстік Америка, Ресей және Австралияда кеңінен таралған, Африка мен Қытайда да қатысушылар бар, бірақ олардың саны аз. Пошта арқылы жіберілген туындыларды алушылар ғана емес, сонымен қатар кітапханалар, мұражайлар және жеке коллекционерлер де сақтап келеді. Неоизм және плагиат сияқты пародиалық өнер қозғалыстары түпнұсқалық туралы ұғымдарға күдік келтірді, сондай-ақ кез келген адам тізбектеп пайдалануы үшін ұсынылған Монти Кантсин және Карен Элиот есімдері де осыған себеп болды. Жарым-жасанды ұйымдар құрылды және виртуалды елдер ойлап табылды, сондай-ақ суретшілер белгілері шығарылатын ойдан шығарылған елдер құрылды. Концептуалды өнер тобы Les Petits Bonbons-тың суретшісі Джерри Древа маркалар жиынтығын жасап, оны Дэвид Боуиге жіберді, ол 1980 жылы шыққан "Ashes to Ashes" синглінің обложкасын жасау үшін оны шабыт көзі ретінде пайдаланды. Суретшілердің мөрлері мен резеңке мөрлер пошта туындыларының маңызды бөлігіне айналды, әсіресе пошта карточкалары мен конверттерді безендіруде. Резеңке мөрлер өнерінің ең маңызды антологиясын суретші Герве Фишер өзінің «Өнер және шеткі коммуникация» кітабында жариялады, Balland, Париж, 1974 – француз, ағылшын және неміс тілдерінде, сондай-ақ француз суретшісі Жан Ноэль Ласло ұйымдастырған «Timbres d'artistes» көрмесінің каталогын атап өткен жөн, Musée de la Poste, Париж, 1993 – француз және ағылшын тілдерінде.

In spite of the many links and similarities between historical avant garde, alternative art practices (visual poetry, copy art, artist's books) and mail art, one aspect that distinguishes the creative postal network from other artistic movements, schools, or groups (including Fluxus) is the way it disregards and circumvents the commercial art market. Any person with access to a mailbox can participate in the postal network and exchange free artworks, and each mail artist is free to decide how and when to answer (or not answer) a piece of incoming mail. Participants are invited by network members to take part in collective projects or unjuried exhibitions in which entries are not selected or judged. While contributions may be solicited around a particular theme, work to a required size, or sent in by a deadline, mail art generally operates within a spirit of "anything goes." Mail art has been exhibited in alternative spaces such as private apartments, municipal buildings, and shop windows, as well as in galleries and museums worldwide. A mail artist may have hundreds of correspondents from many different countries, or build a smaller core circle of favorite contacts. Mail art is widely practiced in Europe, North and South America, Russia, and Australia with smaller numbers of participants also in Africa, and China. In addition to being kept by the recipient, mail art archives have attracted the interest of libraries, archives, museums, and private collectors. Parody art movements like neoism and plagiarism have challenged notions of originality, as have the shared pseudonymous names Monty Cantsin and Karen Eliot, which were proposed for serial use by anyone. Semi fictional organizations have been set up and virtual lands invented, imaginary countries for which artistamps are issued. Artist Jerry Dreva of the conceptual art group Les Petits Bonbons created a set of stamps and sent them to David Bowie who then used them as the inspiration for the cover of the single "Ashes to Ashes" released in 1980. Artistamps and rubber stamps, have become important staples of mail artworks, particularly in the enhancement of postcards and envelopes. The most important anthology of rubberstamp art was published by the artist Hervé Fischer in his book Art and Marginal Communication, Balland, Paris, 1974 – in French, English and German, to note also the catalog of the exhibition "Timbres d'artistes", Published of Musée de la Poste, Paris, 1993, organized by the French artist Jean Noël Laszlo – in French, English.

Конверттер

Кейбір хат өнершілері конверттің өзіне, ішіндегі мазмұнға қарағанда көбірек назар бөледі. Сурет салынған конверттер – қолмен жазылған мекенжайлар туындының бір бөлігіне айналған ерекше өнер туындылары. Тігістер, бедерлеу және түрлі сурет салу материалдарын пошта карточкаларында, конверттерде және олардың ішінде табуға болады.

Жазу және тіл

Хаттар, қолмен жазылған немесе басылған, пошта өнерінің ажырамас бөлігі болып табылады. Жазбаша сөз әдеби өнер түрі ретінде пайдаланылады, сондай-ақ жеке хаттар мен өнер туындыларымен бірге жіберілетін жазбалар үшін де қолданылады. Өлең мен қара сөздің жазбалары мен дыбыс жазбалары да осы желінің бір бөлігі. Fluxus-тан интермедиа тұжырымын қабылдаған пошта өнершілері көбінесе бірнеше әртүрлі өнер салаларында бірдей белсенді болады. Музыка мен дыбыс өнері пошта өнерінде ұзақ жылдар бойы бағаланады, бастапқыда кассета таспалары, содан кейін CD және интернет арқылы жіберілген дыбыс файлдары түрінде қолданылды. Перформанс өнері де маңызды рөл атқарады, әсіресе пошта өнері кездесулері мен конгрестерінен бастап. Фильмге немесе бейнеге түсірілген перформанстар DVD және бейне файлдары арқылы интернет желісінде таратылады. Видео сонымен қатар, барлық түрдегі пошта өнері көрмелерін жазу үшін де жиі қолданылады.

Цитаталар

Хаттасу өнері – сурет салу сияқты емес, өте құрылымсыз және алуан түрлі өнер түрі. Сурет салу әрқашан бояу мен тірек бетін қажет етеді, ал хаттасу өнері пошта арқылы жіберілетін ондаған түрлі материал түрінде көрінеді. Хаттасу өнерінің немесе пошта арқылы жасалған өнердің көп бөлігі пошта арқылы жүзеге асырылса да, бүгінгі электрондық байланыс құралдары осы саланың шекараларын кеңейтеді. 1960 жылдары хаттасу өнері гүлденген кезде, көптеген суретшілер пошта қызметін ең оңай қолжетімді және арзан алмасу құралы деп санады. Бүгінгі микрокомпьютерлер мен заманауи мүмкіндіктер кез келген адамға екі онжылдық бұрын тек ірі мекемелер мен корпорацияларға ғана қолжетімді болған есептеу және байланыс қуатын ұсынады, ал одан да бұрынғы онжылдықтарда мүлде қолжетімсіз еді. – Кен Фридман

Мәдени алмасу – радикалды әрекет. Ол Жер бетіндегі судың, топырақтың, орманның, өсімдіктер мен жануарлардың құрметпен бөлісілуі мен сақталуына үлгілер жасауға мүмкіндік береді. Эфирлік желілік эстетика осы арманды іс-қимыл арқылы жүзеге асыруға шақырады. Ынтымақтастық пен қатысу, сондай-ақ өнерді өмірдің, көзқарастың және рухтың тууы ретінде тойлау – бұл алғашқы қадамдар. Мәңгілік желіде кездесетін суретшілер осы қадамдарды жасады. Олардың ортақ ісі – біздің ортақ болашағымызға үлес қосу. – Чак Уэлч