Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Екі немесе одан көп адам арасындағы өзара әрекеттесу адам қарым-қатынасы.
Interactive communication between two or more people
human communication
Әңгімелесу – екі немесе одан көп адам арасындағы өзара әрекеттесу. Әңгімелесу дағдыларын және әдептілікті дамыту – әлеуметтенудің маңызды бөлігі. Жаңа тілде әңгімелесу дағдыларын жетілдіру – тілдерді оқыту мен үйренудің маңызды бір саласы. Әңгімелесуді талдау – адамдардың өзара әрекеттесуінің құрылымын және ұйымдастырылуын зерттейтін әлеуметтанудың бір саласы, ол әңгімелесу арқылы жүзеге асатын қарым-қатынастарға ерекше назар аударады.
Conversation is interactive communication between two or more people. The development of conversational skills and etiquette is an important part of socialization. The development of conversational skills in a new language is a frequent focus of language teaching and learning. Conversation analysis is a branch of sociology which studies the structure and organization of human interaction, with a more specific focus on conversational interaction.
Анықтама және сипаттама
Әңгімелесудің жалпы қабылданған анықтамасы жоқ, бірақ әңгімелесуде кем дегенде екі адам бірге сөйлеседі деген факті бар. Сондықтан, бұл термин көбінесе ол қандай емес екені арқылы анықталады. Өзара амандасу сияқты ресми түрде жүзеге асырылатын алмасу – әңгіме емес, ал мәртебелік айырмашылығы бар қарым-қатынас (мысалы, басшының бұйрық беруі) да әңгіме емес. Тақырыбы немесе мақсаты тығыз белгіленген өзара әрекеттесу де әдетте әңгіме деп есептелмейді. Бұл қасиеттерді қорытындылап, бір автор былай деп жазады: «Әңгімелесу – бұл бейресми, симметриялық және әлеуметтік байланыстарды орнату мен сақтау мақсатында жүзеге асырылатын сөйлеу түрі». Техникалық емес тұрғыдан алғанда, 20-шы ғасырдың басындағы әдеп туралы жазған автор әңгімелесуді бір-бірімен сөйлесу үшін ойлаған тақырыптарды сыпайы түрде беру және алу деп түсіндірген. Әңгімелесулер әдеп ережелерін сақтайды, себебі олар – әлеуметтік өзара әрекеттесу, демек, әлеуметтік конвенцияға тәуелді. Әңгімелесудің нақты ережелері ынтымақтастық принципінен туындайды. Бұл ережелерді бұзу әңгімелесудің нашарлауына немесе тоқтауына әкелуі мүмкін. Әңгімелесуге қосылған үлестер – бұрын айтылған сөздерге жауаптар болып табылады. Әңгімелесулер қатысушылардың ниеттеріне байланысты коммуникацияның ең тиімді түрі болуы мүмкін. Мысалы, егер әр тарап тең ақпарат алмасуды немесе әлеуметтік байланыстарды нығайтуды қаласа, әңгімелесу идеалды нұсқа болуы мүмкін. Ал ақпараттың сақталуы немесе оны қайта қарау қажет болса, жазбаша коммуникация тиімдірек болуы мүмкін. Немесе егер уақытты үнемдеу маңызды болса, сөз сөйлеу артық тиімді болуы мүмкін. Әңгімелесуде сөздерден гөрі көбірек нюанстар мен жасырын мағыналар бар. Әңгімелесу әдетте бір уақытта (синхронды) бетпе-бет жүзеге асырылады – мүмкін онлайн режимінде, бейне қосылымдар арқылы (мысалы, Skype), бірақ тек аудио қоңыраулар да болуы мүмкін. Бұл әдетте асинхронды (бір уақытта оқып, кейін жауап беру мүмкіндігі) және «кон» = «бірге» деген мағынаны бермейтін интернеттегі жазбаша коммуникацияны қамтымайды. Бетпе-бет әңгімелесу кезінде коммуникацияның 85% -ы сөзбен емес, дене тілі арқылы жүзеге асырылады деп есептеледі – күлімдеу, жирену, иық сілкіп беру, дауыс ырғағы сөздерге қосымша мағына береді. СМС сияқты жазбаша хабарламалардың қысқа түрлері жиі дұрыс түсінілмейді.
No generally accepted definition of conversation exists, beyond the fact that a conversation involves at least two people talking together. Consequently, the term is often defined by what it is not. A ritualized exchange such as a mutual greeting is not a conversation, and an interaction that includes a marked status differential (such as a boss giving orders) is also not a conversation. An interaction with a tightly focused topic or purpose is also generally not considered a conversation. Summarizing these properties, one authority writes that "Conversation is the kind of speech that happens informally, symmetrically, and for the purposes of establishing and maintaining social ties." From a less technical perspective, a writer on etiquette in the early 20th century defined conversation as the polite give and take of subjects thought of by people talking with each other for company. Conversations follow rules of etiquette because conversations are social interactions, and therefore depend on social convention. Specific rules for conversation arise from the cooperative principle. Failure to adhere to these rules causes the conversation to deteriorate or eventually to end. Contributions to a conversation are responses to what has previously been said. Conversations may be the optimal form of communication, depending on the participants' intended ends. Conversations may be ideal when, for example, each party desires a relatively equal exchange of information, or when the parties desire to build social ties. On the other hand, if permanency or the ability to review such information is important, written communication may be ideal. Or if time efficient communication is most important, a speech may be preferable. Conversation involves a lot more nuanced and implied context that lies beneath just the words. Conversation is generally face to face person to person at the same time (synchronous) – possibly online with video applications such as Skype, but might also include audio only phone calls. It would not generally include internet written communication which tends to be asynchronous (not same time – can read and respond later if at all) and does not fit the 'con'='with' in 'conversation'. In face to face conversation it has been suggested that 85% of the communication is non verbal/body language – a smile, a frown, a shrug, tone of voice conveying much added meaning to the mere words. Short forms of written communication such as sms are thus frequently misunderstood.
Талқылау
Әңгімелесудің бір бөлігі – талқылау: әңгіме кезінде ойға келген мәселелер бойынша пікір алмасу. Әдепті қоғамда пікір таласқа немесе даулы мәселеге ұласқанша тақырып ауыстырылады. Мысалы, егер дінтану талқыланса, онда ешкімнің нақты бір көзқарасты қабылдауын талап ететіні болмауы мүмкін.
One element of conversation is discussion: sharing opinions on subjects that are thought of during the conversation. In polite society the subject changes before discussion becomes dispute or controversial. For example, if theology is being discussed, maybe no one is insisting a particular view be accepted.
Функциялар
Көптеген әңгімелер мақсатына қарай жіктелуі мүмкін. Әңгіме барысында әңгімелесудің мақсаты өзгеріп отыруы мүмкін. Функционалдық әңгіме жеке немесе топтық мақсатқа жету үшін ақпарат беруге бағытталған. Кішкентай әңгіме – бұл адамдар арасындағы қарым-қатынас орнату немесе жеке кеңістікті басқару сияқты әлеуметтік мақсаттары тақырыбынан гөрі маңыздырақ болатын әңгіме түрі, мысалы, "ауа райы қалай?" деген сұрақ ешқандай пайдалы ақпаратты бермейді.
Most conversations may be classified by their goal. Conversational ends may shift over the life of the conversation. Functional conversation is designed to convey information in order to help achieve an individual or group goal. Small talk is a type of conversation where the topic is less important than the social purpose of achieving bonding between people or managing personal distance, such as 'how is the weather' might be portrayed as an example, which conveys no practicality whatsoever.
Ерлер мен әйелдер арасындағы айырмашылықтар
2007 жылы шілдеде Аризона университетінің профессоры Маттиас Мел жүргізген зерттеу көрсетіпті, көпшілік пікірдің қарамастан, ерлер мен әйелдердің әңгіме барысында қолданатын сөздерінің саны арасында айтарлықтай айырмашылық жоқ. Зерттеу нәтижесінде, орта есеппен әр жыныстың күніне шамамен 16 000 сөз қолданғаны анықталды.
A study completed in July 2007 by Matthias Mehl of the University of Arizona shows that contrary to popular belief, there is little difference in the number of words used by men and women in conversation. The study showed that on average each gender uses about 16,000 words per day.
Бейтаныс адамдар арасында
Саяхат кезінде жиі кездесетін жағдайлар бар, онда бейтаныс адамдар әдетте жеке өмірге қатысты кеңістікті бөліседі, мысалы, автобуста немесе ұшақта бірге отыру сияқты. Мұндай жағдайларда, бейтаныс адамдар әдетте бейтаныс кісілерге айтпайтын жеке ақпараттарымен бөліседі. Егер саяхатшылардың бірі психикалық денсаулық маманы болса, екінші тарап көмек немесе кеңес алу ниетімен жеке өмірінен мәліметтерді бөлісуі мүмкін.
There are certain situations, typically encountered while traveling, which result in strangers sharing what would ordinarily be an intimate social space such as sitting together on a bus or airplane. In such situations strangers are likely to share intimate personal information they would not ordinarily share with strangers. A special case emerges when one of the travelers is a mental health professional and the other party shares details of their personal life in the apparent hope of receiving help or advice.
Нарциссизм
Әңгімелесулік нарциссизм – социолог Чарльз Дербердің «Назар қуу: күнделікті өмірдегі билік пен эго» атты кітабында қолданған термині. Дербер Америкадағы әлеуметтік қолдау жүйесі салыстырмалы түрде әлсіз екенін және бұл адамдарды назар үшін күшті бәсекелестікке итермелейтінін байқады. Әлеуметтік жағдайларда олар әңгімені басқалардан бұрып, өзіне қарататынға бейім. «Әңгімелесулік нарциссизм – Америкадағы басым назар аудару психологиясының негізгі көрінісі», – деп жазды ол. «Бұл достар, отбасы және әріптестер арасындағы бейресми әңгімелерде кездеседі. Өздері туралы үнемі сөйлейтіндерді тыңдау және оларды басқару туралы көптеген әдебиеттердің болуы оның күнделікті өмірде кең таралғандығын көрсетеді». Дербер «әңгімелесулік нарциссизм» деп сипаттаған нәрсе көбінесе ашық емес, жасырын түрде болады, өйткені өзімшіл деп есептелуден сақтану ақылдылық. Дербер «ауысу жауабын» және «қолдау жауабын» ажыратады. Ауысу жауабы соңғы сөйлеушінің назарынан бұрып, жаңа сөйлеушіге қайта бағыттайды, мысалы: «Джон: Мен қатты аштық сезінемін. – Мэри: Мен жаңа ғана тамақтандым». Ал қолдау жауабы соңғы сөйлеушіге назар аударуды жалғастырады, мысалы: «Джон: Мен қатты аштық сезінемін. – Мэри: Соңғы рет қашан тамақтандың?».
Conversational narcissism is a term used by sociologist Charles Derber in his book, The Pursuit of Attention: Power and Ego in Everyday Life. Derber observed that the social support system in America is relatively weak, and this leads people to compete mightily for attention. In social situations, they tend to steer the conversation away from others and toward themselves. "Conversational narcissism is the key manifestation of the dominant attention getting psychology in America", he wrote. "It occurs in informal conversations among friends, family and coworkers. The profusion of popular literature about listening and the etiquette of managing those who talk constantly about themselves suggests its pervasiveness in everyday life". What Derber describes as "conversational narcissism" often occurs subtly rather than overtly because it is prudent to avoid being judged an egotist. Derber distinguishes the "shift response" from the "support response". A shift response takes the focus of attention away from the last speaker and refocuses on the new speaker, as in: "John: I'm feeling really starved. Mary: Oh, I just ate." Whereas a support response maintains the focus on the last speaker, as in: "John: I'm feeling really starved. Mary: When was the last time you ate?"
Жасанды интеллект
Адамнан ажырату мүмкін емес әңгіме құру қабілеті – сәтті жасанды интеллекттің бір сынағы (Тьюринг тесті). Адам-төреші бір адаммен және бір машинамен табиғи тілде әңгімелеседі, осы кезде машина адамдай көрінуге тырысады (ал адам өзін адамнан өзгеше көрсетуге тырыспайды). Егер төреші машинаны адамнан ажырата алмаса, машина сынақтың шартын орындаған болады делінеді. Бұл сынақтың бір кемшілігі – әңгіме сөйлеу арқылы емес, мәтін арқылы жүргізіледі, сондықтан дауыс ырғағын көрсетуге болмайды.
The ability to generate conversation that cannot be distinguished from a human participant has been one test of a successful artificial intelligence (the Turing test). A human judge engages in a natural language conversation with one human and one machine, during which the machine tries to appear human (and the human does not try to appear other than human). If the judge cannot tell the machine from the human, the machine is said to have passed the test. One limitation of this test is that the conversation is by text as opposed to speech, not allowing tone to be shown.
Өзін-өзі тану
Ішкі сөйлесім деп те аталатын өзіңмен әңгімелесу проблемаларды шешуге көмектеседі немесе үнсіздіктен қашу сияқты емдік мақсаттарға қызмет етеді.
Also called intrapersonal communication, the act of conversing with oneself can help solve problems or serve therapeutic purposes like avoiding silence.
Көркем шығармаларда
"Кафедральдағы әңгіме" (1969) - перуандық жазушы Марио Варгас Льосаның маңызды романдарының бірі.
Conversation in the Cathedral (1969) is one of the main novels by the Peruvian writer Mario Vargas Llosa.