«Лорна Дун» – Ричард Блэкмордың 1869 ж. жарық көрген романы. Эксмур аймағындағы махаббат, тарих және қаһармандық туралы оқыңыз! Кітаптар, романтика, тарих.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1869 жылы Ричард Доддридж Блэкмордың романы
1869 novel by Richard Doddridge Blackmore
the novel
«Лорна Дун: Эксмор романсы» – ағылшын жазушысы Ричард Доддридж Блэкмордың 1869 жылы жарық көрген романы. Бұл роман тарихи тұлғаларға негізделген махаббат дастаны және 17 ғасырдың соңындағы Девон мен Сомерсет аймақтарында, әсіресе Эксмордың Шығыс Лин аңғары маңында өрбуді. 2003 жылы бұл роман BBC-нің «The Big Read» жобасында тізімге алынған.
Lorna Doone: A Romance of Exmoor is a novel by English author Richard Doddridge Blackmore, published in 1869. It is a romance based on a group of historical characters and set in the late 17th century in Devon and Somerset, particularly around the East Lyn Valley area of Exmoor. In 2003, the novel was listed on the BBC's survey The Big Read.
Жариялану тарихы
Блэкмор баспагер табуда қиындыққа тап болды, ал роман 1869 жылы анонимді түрде, тек 500 данадан тұратын, шектеулі үш томдық басылымда жарық көрді, оның тек 300 данасы сатылды. Келесі жылы роман арзан бағада бір томдық басылымда қайта басылып, зор сынға ұшырады және қаржылық сәттілікке жетті. Ол осы күнге дейін басылып келеді.
Blackmore experienced difficulty in finding a publisher, and the novel was first published anonymously in 1869, in a limited three volume edition of just 500 copies, of which only 300 sold. The following year it was republished in an inexpensive one volume edition and became a huge critical and financial success. It has never been out of print.
Қабылдау
Кітап Блэкмордың замандасы Маргарет Олифанттан, сондай-ақ Роберт Луис Стивенсон, Джерард Мэнли Хопкинс және Томас Харди сияқты кейінгі Виктория дәуірінің жазушыларынан жоғары баға алды. Джордж Гиссинг ағасы Алгернонға жазған хатында романның "соңғысынан кейін жазылған ең жақсы туындылардың ішінде Скоттқа ең жақын" екенін жазды. Әйелдер арасында танымал болған бұл роман ер адамдардың арасында да сүйікті болып, 1906 жылы Йель университетінің студенттері оны үздік роман деп таңдады.
The book received acclaim from Blackmore's contemporary, Margaret Oliphant, and as well from later Victorian writers including Robert Louis Stevenson, Gerard Manley Hopkins, and Thomas Hardy. George Gissing wrote in a letter to his brother Algernon that the novel was "quite admirable, approaching Scott as closely as anything since the latter". A favourite among females, it was also popular among male readers, and was chosen by male students at Yale in 1906 as their favourite novel.
Романның дамуы
Өзінің айтуынша, Блэкмор кейіпкерлерінің сөйлеуіне «фонологиялық» стильді қолданып, олардың акценттері мен сөз құрамын ерекше атап көрсеткен. Ол барлық романдарының кейіпкерлерінің әңгімелері мен диалектілеріне көп еңбек жұмсады, 17 ғасырда Эксморда өмір сүрген түрлі адамдардың ойлары мен сөздері қалай қалыптасқанын, олардың мәнерін және акцентін шынайы бейнелеуге тырысты. Блэкмор романдағы оқиғалар мен жерлерді нақты өмірде болған оқиғалармен байланыстырды. 41-45 тарауларда суреттелген Ұлы қыс – нақты оқиға. Ол өзі Тивертон қаласындағы Бланделл мектебінде оқыған, ол кіріспе тараулардың оқиғасының орны ретінде танылады. Сюжетке түрткі болған нәрселердің бірі – 17 ғасырда Девон графтығындағы Чагфорд шіркеуінде Мэри Уидонның үйлену күні атып өлтірілуі. Романның басты кейіпкерінен айырмашылығы, ол тірі қалмады, бірақ шіркеуде есте сақталады. Блэкмор «Лорна» есімін шотландық дерек көзінен алған болуы мүмкін. Алдын ала айтылғандай, бұл роман тарихи роман емес, махаббат романы, себебі автор «оған тарихи романның мәртебесін беруге немесе оны тарихи романның қиындықтарымен ауыртпалық етуге батыл да, ниеті де жоқ». Сондықтан ол дәстүрлі махаббат романының, сэр Уолтер Скотттың тарихи романының, пасторальдық дәстүрдің, дәстүрлі викториялық құндылықтардың және заманауи сенсациялық роман трендінің элементтерін біріктіреді. Тарихи жайттармен қатар, Дундар мен Том Фэггусқа байланысты көптеген халық аңыздары да бар. Композитор Пуччини бір кезде осы оқиғаны операның сюжеті ретінде пайдалануды ойлаған, бірақ осы идеядан бас тартқан.
By his own account, Blackmore relied on a "phonologic" style for his characters' speech, emphasising their accents and word formation. He expended great effort, in all of his novels, on his characters' dialogues and dialects, striving to recount realistically not only the ways, but also the tones and accents, in which thoughts and utterances were formed by the various sorts of people who lived on Exmoor in the 17th century. Blackmore incorporated real events and places into the novel. The Great Winter described in chapters 41–45 was a real event. He himself attended Blundell's School in Tiverton which serves as the setting for the opening chapters. One of the inspirations behind the plot is said to be the shooting of Mary Whiddon on her wedding day at the parish church of Chagford, Devon, in the 17th century. Unlike the heroine of the novel, she did not survive, but is commemorated in the church. Apparently, Blackmore invented the name "Lorna", possibly drawing on a Scottish source. According to the preface, the work is a romance and not a historical novel, because the author neither "dares, nor desires, to claim for it the dignity or cumber it with the difficulty of an historical novel." As such, it combines elements of traditional romance, of Sir Walter Scott's historical novel tradition, of the pastoral tradition, of traditional Victorian values, and of the contemporary sensation novel trend. Along with the historical aspects are folk traditions, such as the many legends based around both the Doones and Tom Faggus. The composer Puccini once considered using the story as the plot for an opera, but abandoned the idea.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Джон Ридд – 17 ғасырдағы Англияның Солтүстік Девон мен Сомерсет аймағындағы Эксмурдағы құрметті шаруаның ұлы. Атақты Дуун тайпасы, бұрын абыройлы, бірақ қазір заңнан тыс қалған, Джонның әкесін өлтірді. Кек алу ниетімен күресіп, Джон (Уэст-Кантри диалектісінде "Жан" деп айтылады) анасы мен әпкелеріне жақсы қараушы, құрметті шаруаға айналады. Ол Лорнамен кездейсоқ кездесіп, оған басымен-аяғымен ғашық болады. Ол, көрінетін болса, Дуун иелерінің әжесі, сэр Энсордың немересі болып шығады. Сэр Энсордың ашкөз және қазір қызғанышпен толған мұрагері Карвер, мұрагерлікке ие болған соң Лорнаға үйлену жоспарына ешқандай кедергі келтірмейді. Сэр Энсор қайтыс болады, ал Карвер Дуун тайпасының иегері атанды. Джон Лорнаға отбасының шаруашылығына қашып кетуіне көмектеседі. Лорна Дуун тайпасынан болғандықтан, Риддтер оған қатысты дүркіреп, ара-тұра сезімдерге бөленеді, бірақ оны Карвердің кек алу шабуылынан қорғайды. Кеңесші, Карвердің әкесі және ең дана Дуун сапары кезінде Лорнаның әсем алқасы ұрланады. Сэр Энсор Лорнаға бұл алқа анасының болғанын айтқан еді. Бірақ отбасының досы жақын арада алқаның Леди Дугалға тиесілі екенін анықтайды, оны заңсыздықпен тонап, өлтірген. Қызы ғана аман қалған. Осылайша Лорнаның Дуун тайпасынан емес, зор байлықтың мұрагері екені белгілі болады. Заң бойынша, бірақ оның еркіне қарсы, ол Лондонға Канцелярияның қамқорлығында болу үшін оралуға тиіс. Джон мен Лорнаның махаббатына қарамастан, олардың үйленуі мүмкін емес. Патша Карл II қайтыс болады, ал марқұм патшаның заңсыз ұлы, Монмут герцогы, Карлдың інісі Джеймске таққа таласады. Ата-бабаларының жерін қайтарып алу үмітімен Дуун тайпасы Лорнаны Карверге үйлендіру жоспарынан бас тартып, оның байлығына қол жеткізуге тырысады және Монмуттың жағына шығады. Монмут Седжмур шайқасында жеңіліске ұшырайды, ал оның серіктестері сатқындық үшін іздестіріледі. Джон Ридд кінәсіз болса да, көтеріліс кезінде тұтқынға алынады. Ескі досы Джонның атын ақтау үшін оны Лондонға алып барады. Джон Лорнамен қайта қосылып, оның қамқоршысы, граф Брендирге жасалған шабуылды тойтарып алады. Содан кейін патша Джонды кешіріп, оған құрметті атақ береді. Эксмур аймағындағы адамдар Дуун тайпасының тонауынан жалықты. Джон Дуун тайпасын басқалардан жақсы біледі, сондықтан шабуылға жетекшілік етеді. Дуун тайпасының барлық ер адамдары, Кеңесші мен Карверден басқа, қаза табады, ол кек алуға ант етеді. Ерл Брендир қайтыс болғаннан кейін Лорнаның жаңа қамқоршысы оған Эксмурға оралып, Джонға үйленуге рұқсат береді. Карвер олардың үйлену тойына басып кіріп, Лорнаны атқылап, қашып кетеді. Ашуға беріліп, Джон Карверді қуалайды. Күрес барысында Карвер батпаққа батып кетеді, ал Джон соншалықты шаршайды, ол Карвердің өлімін көруге ғана шамасы жетеді. Джон Лорнаның аман қалғанын біледі және біршама уайымнан кейін олар бақытты өмір сүреді.
John Ridd is the son of a respectable farmer in the 17th century Exmoor, a region in North Devon and Somerset, England. A notorious Doone clan, once nobles and now outlaws, murdered John’s father. Battling his desire for revenge, John (in West Country dialect, pronounced "Jan") grows into a respectable farmer who cares well for his mother and sisters. He meets Lorna by accident and falls hopelessly in love She turns out (apparently) to be the granddaughter of Sir Ensor, Lord of the Doones. Sir Ensor’s impetuous and now jealous heir Carver will let nothing thwart his plan to marry Lorna once he comes into his inheritance. Sir Ensor dies, and Carver becomes Lord of the Doones. John helps Lorna escape to his family's farm. Since Lorna is a Doone the Ridds have mixed feelings towards her but still defend her against Carver's retaliatory attack. During a visit from the Counsellor, Carver's father and the wisest Doone, Lorna's necklace is stolen. Sir Ensor had told Lorna the necklace was her mother’s. A family friend soon discovers that the necklace belonged to a Lady Dugal, who was robbed and murdered by outlaws. Only her daughter survived. This reveals that Lorna is not a Doone after all, but heiress to a huge fortune. By law, but against her will, she must return to London as a ward in Chancery. Despite John and Lorna's love, their marriage is out of the question. King Charles II dies, and the Duke of Monmouth, the late king's illegitimate son, challenges Charles's brother James for the throne. Hoping to reclaim their ancestral lands, the Doones abandon their plan to marry Lorna to Carver and claim her wealth, and side with Monmouth. Monmouth is defeated at the Battle of Sedgemoor, and his associates are sought for treason. Although innocent, John Ridd is captured during the rebellion. An old friend takes John to London to clear John’s name. Reunited with Lorna, John thwarts an attack on her guardian, Earl Brandir. The king then pardons John and grants him a title. The communities around Exmoor have tired of the Doones’ depredations. Knowing the Doones better than any other man, John leads the attack. All the Doone men are killed except the Counsellor and Carver, who escapes vowing revenge. When Earl Brandir dies, Lorna’s new guardian allows her to return to Exmoor and marry John. Carver bursts into their wedding, shoots Lorna and flees. In a blind rage, John pursues Carver. A struggle leaves Carver sinking in a mire and John so exhausted that he can only watch as Carver dies. John discovers that Lorna has survived, and after a period of anxious uncertainty they live happily ever after.
Басқа нұсқалар мен мәдени сілтемелер
Лорна Дун – Mondelez компаниясының шығарған қысқа наны. Томас Трайонның повесіндегі B-фильм актрисасы Лорна Дунның есімі Блэкмордың кейіпкерінің құрметіне қойылған. Лорна Дун австралиялық қарақшылар мен заңнан тыс адамдардың арасында Нед Келлидің сүйікті кітабы болған деседі, ол «көкірегі мен басы темір тақталармен қоршалған» заңнан тыс Дун туралы оқып, қару-жарағының идеясын алған болуы мүмкін. «Лорна Дун» тіркесі кокни сленгінде қасық деген мағынаны білдіреді. Лорна Дун – Кристин МакИнтайр сомдаған «The Three Stooges» комедиялық фильмдеріндегі «The Hot Scots» және «Scotched in Scotland» фильмдеріндегі кейіпкер. Бұл кітап Краустың «Лорнаның қайғысы» әнін жазуға шабыттандырды. Джон Галсуортидің «Әділет» (1910) пьесасында Р. Д. Блэкмордың «Лорна Дун» романына сілтеме жасалған. Британдық күрес промоутері Атолл Оукли кітапқа қызығып, 1930 жылдары Эксмурде туған күресші Джек Балтусты Карвер Дун ретінде таныстырды. Карикатурашы Х. М. Брок британдық қыздар комиксі «Принцесса» үшін «Лорна Дун» романының комикстік адаптациясын жасады (1960). «Лорнадун» (немесе «Лалорнадун») – «Сақиналардың иесі» пародиасындағы «Сақиналардан шаршағандар» романындағы Лотлориен орманның атауы. Лорнадо – 1908 жылы Оттава қаласындағы АҚШ-тың Канададағы елшісінің 32 бөлмелі ресми резиденциясы, оны Оттавалық өнеркәсіпші Уоррен Й. Сопер салған. Ол оны өзінің сүйікті романдарының бірі – «Лорна Дун» романының құрметіне атаған. «Lethal Weapon 3» фильмінде Роджер Мёрто мен Мартин Риггс барлау басшысы Герман Уолтерс пен ішкі істер сержанты Лорна Коулмен танысқанда, Риггс оны «Лорна Дун» деп қысыммен айтады, ал Мёрто кейін «Лорна Коул» дейді, сілтемені танымайтын сияқты. Лорна Дун Кароль Байер Сагердің «Сен бүгін көшіп барасың» әнінде еске алынады.
Lorna Doone is also a shortbread cookie made by Mondelez. Title character Lorna Doone, a B movie actress in a Thomas Tryon novella was christened in honour of Blackmore's character. Lorna Doone was said to be the favourite book of Australian bushranger and outlaw Ned Kelly, who may have thought of the idea of his armour by reading of the outlaw Doones "with iron plates on breast and head." The phrase "Lorna Doone" is used in Cockney rhyming slang for spoon. Lorna Doone is a character portrayed by Christine McIntyre in The Three Stooges shorts The Hot Scots and Scotched in Scotland. The book inspired the song "Pangs of Lorna" by Kraus. There is reference to R. D. Blackmore's Lorna Doone in John Galsworthy's play Justice (1910). Atholl Oakeley, British wrestling promoter, was fascinated by the book, and billed Exmoor born wrestler Jack Baltus as Carver Doone in the 1930s. Cartoonist H. M. Brock produced a comic book adaptation of Lorna Doone for the British girls' comic Princess (1960). "Lornadoon" (or "Lalornadoon") is the name for the forest of Lothlórien in the Lord of the Rings parody Bored of the Rings. Lornado is the 1908 official 32 room residence of the United States Ambassador to Canada in Ottawa, Canada, that was built by Warren Y. Soper, an Ottawa industrialist, who named it in homage to one of his favorite novels, Lorna Doone. In Lethal Weapon 3 when Roger Murtaugh and Martin Riggs are being introduced to Head of Intelligence Herman Walters and Internal Affairs Sgt Lorna Cole, Riggs derisively calls her "Lorna Doone", Murtaugh then says "Lorna COLE", apparently not recognizing the reference. Lorna Doone is mentioned in the song "You're Moving Out Today" by Carole Bayer Sager.