Кіріспе

Логика мен математикадағы ұғым. Логикалық екішартты, сондай-ақ материалдық екішартты немесе эквиваленттілік немесе екіаймақтық немесе екішарттылық деп те аталады, екі тұжырымды біріктіру үшін және "екі есе де, тек егер" тұжырымын құру үшін қолданылатын логикалық байланыстырушы (көбінесе "iff" деп қысқартылады), мұнда – алғышарт, ал – соңынан белгілі. Қазіргі кезде эквиваленттілікті бейнелейтін белгілерге логикалық жағынан эквивалентті және жатады, сондай-ақ XNOR (қоспалы не) Буль операторы, яғни "екіуі де немесе екеуі де емес" дегенді білдіреді. Семантикалық тұрғыдан алғанда, логикалық екішартты материалдық шарттыдан тек бір жағдайда ғана ерекшеленеді: гипотеза (алғышарт) жалған, ал қорытынды (соңынан) дұрыс болғанда. Бұл жағдайда, шартты үшін нәтиже дұрыс, бірақ екішартты үшін жалған болады. Буль негізінен класс үшін қолданғанмен, сонымен қатар – сөйлемдер болған жағдайды да қарастырған, және сол кезде – эквиваленттілік болып табылады. 1879 жылы Фрегеде; 1918 жылы Бернейсте; 1927 жылы Хилбертте (оның өзі мақалада негізгі символ ретінде қолданған); 1928 жылы Хилберт пен Аккерман (олар сонымен қатар кітаптың барлығында негізгі символ ретінде қолданған; 1933 жылы Бекер сияқты көптеген ізбасарлар қабылдаған); 1929 жылы Лукасевичте (префикс) және 1951 жылы Лукасевичте (префикс); 1930 жылы Хейтингте; 1954 жылы Бурбакиде; 1996 жылы Шазалда; және т.б. Басқалар да кейде немесе қолданады.

Анықтама

Логикалық теңдік (екішарттылық деп те аталады) – екі логикалық мәннің, әдетте екі пікірдің мәндеріне қолданылатын, егер екі операнд та сондай-ақ жалған немесе екі операнд та сондай-ақ шын болса ғана, шын мәнін қайтаратын операция. Мұндай жағдайда, осы сөздерді түсіндіру кезінде айналадағы контексті ескеру қажет. Мысалы, "Егер саған қажет болса, жаңа әмиян сатып аламын" деген сөзді екішарттылық ретінде қарастыруға болады, себебі сөйлеуші әмиян қажет болса да, болмаса да әмиян сатып алудың дұрыс нәтиже екенін ойламайды (шарттылыққа қарағанда). Дегенмен, "жаңбыр жауса, бұлтты болады" деген сөз көбінесе екішарттылық ретінде түсіндірілмейді, себебі жаңбыр жаумаса да бұлтты болуы мүмкін.