Кіріспе

Голландиялық жазушы Жерар Корнелис ван хет Реве (14 желтоқсан 1923 – 8 сәуір 2006) – голландиялық жазушы. Ол бастапқыда Симон Жерард ван хет Реве деген атпен жазды, ал 1973 жылы Жерард Рев деген қысқаша атын қабылдады. Ол ерлер арасындағы эротикалық тартымдылық, жыныстық қатынас және сексуалдық байланыстар туралы ашық жазды, бұл көптеген оқырмандарды дүрліктірді. Бірақ ол мұны ирониялық, әзіл-қалжыңмен және таныс түрде бейнеледі, бұл оның көптеген оқырмандары үшін гомосексуализмді қабылдауға көмектесті. Тағы бір маңызды тақырып, көбінесе эротизммен байланысты, – дін. Рев өзінің барлық туындыларының негізгі ойы – біз тіршілік ететін материалдық әлемнен құтылу екенін айтты. Жерар Реве Нидерландының Амстердам қаласында дүниеге келді. Ол славист және эссеші Карел ван хет Реветің інісі болды, ол өзінің жолымен қатаң антикоммунистке айналды; екеуінің арасындағы жеке қарым-қатынас жақсы болған жоқ. Олар 1980 жылдары біржола қарым-қатынастарын үзіп қойды.

Тақырыптар

Ол гомосексуализмді өз жұмысында тек мотив ретінде жиі атап көрсетті (идиома ретінде – римдік католицизмге негізделген тіркестер, буддалық тіркестерден өзгеше, және уақыт өте келе, Ревке тән ерекше сленг ретінде), ал негізгі тақырыбы – адам сүйіспеншілігінің жеткіліксіздігі (құдайлық сүйіспеншілікке қарама-қарсы). 1963 жылы жарық көрген «Соңғы жолға» (Op weg naar het einde) және 1966 жылғы «Сенге жақында» (Nader tot U) кітаптарынан кейін, ол кең аудиторияға танылып, Құдайдың жаратылысы және адам тағдыры туралы көзқарастарын айқын жеткізді, әсіресе ол жариялаған көптеген хаттар жинағында. Бұл жазбаларда діни мәтіндерді тек ақылға қонымды түсінудің жолы – бейнелі, ал емес ("тек соқырлар үшін") сөздік мағынада түсіну керектігі, сондай-ақ Ілхабардың тарихи шындығының маңызсыздығы баса көрсетіледі. Ревидің пікірінше, діннің сөзбе-сөз, фактілік, моральдық немесе саяси мәселелермен еш қатысы жоқ. Ол қазіргі ғылыммен келіспейді, себебі діни шындықтар мен эмпирикалық фактілер әртүрлі салаларда жатыр. Көрінетін әлемнің мәні фактілерді салыстырудан аспайды, ал аян түсініксіз болғанымен, мағынасы бар, және Рев өзінің барлық жазбаларында осы мағынаны іздеді. Философиялық тұрғыдан Рев Артур Шопенгауэрдің ықпалына ішкен, оның еңбектерін әр қыста қайта оқитын, тіпті Карл Юнгтің ықпалы одан да күшті болды, француз суретшісінің айтуынша, ол Францияда автормен бірге болып, оның бірнеше портретерін салған. Ревтің эротикалық прозасы ішінара оның жеке жыныстық өмірімен байланысты, бірақ одан да кең, әмбебап нәрсені мақсат етеді. Ревтің шығармаларында жыныстық қатынас көбінесе ритуал ретінде бейнеленеді. Француз жазушысы Маркиз де Садтың күшті ықпалымен көптеген көріністер садо-мазохистік сипатқа ие, бірақ бұл ешқашан өздігінен мақсат ретінде қарастырылмайды. Оның өзі қолданған «Ревизм» терминін, жазалау ретінде жыныстық әрекеттерді қастерлеу, осы әрекеттерді құрметтейтін адамдарға және, соңында, жоғары мәңгілік күштерге (Құдайға) арнау деп сипаттауға болады. Бұл – материалдық формасында мағынасыз әрекеттің (жыныстық қатынастың) жоғары мағынасын табуға жасалған тағы бір әрекет.

Стиль

Оның стилі, он жетінші ғасырдағы Киелі кітаптардағыдай, формалды тілді, сонымен бірге күнделікті сөйлеу тілін ерекше айқындылықпен үйлестіреді. Сол сияқты, оның әлемді қабылдауындағы әдеттегі емес, кейде парадоксалды көзқарасы – биік мистика мен қарапайым ақылдың қарама-қайшылығына негізделген. Оның туындыларын сіңіріп алған ирония мен шектен тыс пікірлерге бейімділігі оқырмандарды қыңыртуға себеп болды. Көптеген адамдар оның католицизмге өткеніне күмән келтірді, бірақ Рев өзінің сенімінің адалдығында тұрақты болды, дін туралы жеке ой-пікірлеріне және оның жеке тәжірибесіне құқығы бар екенін мәлімдеді.

Халықаралық қабылдау

2016 жылы Сэм Гаррет Ревтің тұңғыш романы – "Кештер" аудармасын жариялады. Ревтің стильдік шеберлігіне байланысты оны аудару мүмкін емес деп ұзақ уақыт санағанмен, бұл туынды ағылшын тілді әлемде сыншылардың жоғары бағасын алды. The Guardian газетінде Тим Паркс жазған рецензиясы былай басталды: "Рецензент ретінде, ғана емес шедевр, сонымен қатар қазіргі еуропа әдебиетінің құрылтайшы тасы болып табылатын романға кездесу соншалық сирек, жауап беруге еңдеуімді білемін: ағылшын тілді әлемдегі шу мен жарнаманың арасында осы кітапты оқырманның қолына және санасына жеткізу үшін қандай сөздерді таңдау керек?"

Даулар

Ривтің әдеби мансабы көптеген дау-дамайлармен ерекшеленді. Бастапқыда Нидерландтың мәдениет министрлігі Ревтің туындыларының ұятсыз сипатына сүйеніп, оған грант беру кезінде араласты. Нидерланд Сенатының мүшесі, кальвинист сенатор Хендрик Алгра, пленарлық отырыста осы мәселеде сөз сөйледі. Рев кейде бұл жариялылықты қуана қарсы алды, бірақ билікпен, қоғамдық пікірмен және баспасөзбен үздіксіз күреске наразылық білдірді. 1966 жылы Ривті Құдайды құрметсіздікке ұшыратқандығы үшін соттады. "Nader tot U" романында ол баяндаушының Құдайға деген махаббатын, үйіне бір жасар сұр есек түрінде келген қонақты сипаттайды. 1968 жылғы сәуірде ол Жоғарғы Сотта ақталды. Нидерландта Құдайды құрметсіздікке ұшыратуты қылмыстық жазаға тарту үшін ондаған жылдар қажет болды, бірақ 2013 жылы заң жойылды, ал бұл істің нәтижесі – «Есек соты» деп белгілі болды – қолданыстағы заңды дерлік ескірді. Ол діни рәсімдерге қатысты дәстүрлі болғанымен, Рим-католик этикасына қатысты либералды ұстанымды ұстанды. Оның католицизмнің кейбір аспектілерін сынайтыны 1960-шы жылдары Нидерландтағы Рим-католик қауымдастығында шиеленіс тудырды. Дегенмен, ол әдеби кеңесші ретінде Киелі кітаптың голланд тіліндегі «Виллиброд аудармасы» аясында Римдіктерге Пауылдың хатын аударуға үлес қосты. Ревидің басты тақырыптарының бірі – дін мен махаббатпен қатар коммунизмге, оның режимдеріне және батыс әлеміндегі солшыл айналымдардағы оған деген төзімділікке деген жек көрушілік. 1975 жылы ол Нидерланд поэзия фестивалінде, киімінде свастикамен қатар, балға мен орақ тағынып, мәдени айырмашылықтарды атап өтіп, «негр» немесе «ниггер» сөздерін пайдаланбастан, «қара» (zwart) сөзін қолданып, көптеген адамдарды, әсіресе афросуринамдықтарды қорлаған салтанатты тілде иммиграция туралы өлең оқыды. Бұл оқиға көптеген дау-дамайларға әкелді, содан бері көптеген адамдар Ревидің ақылдан безгені ме, әлде басқа нәрсені білдіргені ме деп ойлады. Сынның толқынына қарамастан Рев ешбір қадам жасаған жоқ, ал оның «расист болу үшін тым ақылды» екенін және ешқандай нәсілдік негізде зиян келтіргісі келмейтіні туралы мәлімдемесі оның үнемі болатын ирониясының салдарынан туған шатастықта жоғалып кетті. WF Hermans сияқты, ол 1984 жылы Оңтүстік Африкаға сапар шегу арқылы дау тудырды, бұл елге апартеид саясаты үшін мәдени бойкот жарияланған болатын. 2001 жылы ол голланд тіліндегі авторлар үшін ең беделді сыйлық – Prijs der Nederlandse Letteren сыйлығымен марапатталды, бірақ Бельгия королі Альберт II оның серігі педофилияда айыпталғандықтан оны табыс етуден бас тартты. Ақша банктік аударым арқылы жіберілді, ал сертификат тапсырылды. Өмірінің соңғы жылдары Альцгеймер ауруына шалдығып, 2006 жылғы 8 сәуірде 82 жасында Бельгияның Зулте қаласында осы аурудан қайтыс болды. Рев 15 сәуірде Машелен-ан-де-Леедегі «Nieuwe Begraafplaats» зиратының орталық бөлігінде жерленді.