Кіріспе

Еулогия (еὐλογία, eulogia, классикалық грек тілінен, eu – «жақсы» немесе «шын», logia – «сөздер» немесе «мәтін», бірігіп – «мақтау») – әдетте жақында қайтыс болған немесе зейнеткерлікке шыққан адамды мақтауға арналған сөз немесе жазба. Еулогиялар жерлеу рәсімінің бір бөлігі болуы мүмкін. АҚШ-та олар жерлеу бюросында, тіруден бұрын немесе кейін айтылады; Ұлыбританияда олар қызмет кезінде, әдетте крематорийде немесе құдайға табыну орнында, тіруден бұрын айтылады. АҚШ-та кейбір дін өкілдері дәстүрді сақтау үшін қызметтерде еулогия айтуға қарсы шығады немесе рұқсат етпейді. Еулогиялар тірі адамдарды мақтау үшін де қолданылады. Бұл әдетте туған күн, кеңселік кештер, зейнеткерлік тойлар сияқты арнайы жағдайларда болады. Еулогияны өлгендерге арналған өлеңдермен (элегариямен), жақында қайтыс болғандардың өмірбаянын баяндайтын некрологтармен немесе жерлеу рәсімдерімен шатастыруға болмайды. Рим-католик дін қызметкерлеріне, жерлеу миссасында предикативті уағыздың орнына, қайтыс болған адамға еулогия айтуға тыйым салынған. «Еулогия» сөзінің қазіргі қолданылуы алғаш рет 16 ғасырда тіркелген және орта ғасырлық латын сөзі «eulogium»-нан шыққан. Сол кездегі «eulogium» уақыт өте келе бүгінгі күнгі қысқа «еулогия» сөзіне айналды. Еулогияны әдетте қайтыс болған адамның туысы немесе жақын досы айтады. Тірі адамға арналған еулогияны, мысалы зейнеткерлік кезінде, аға буын өкілі айтуы мүмкін. Кейде, ауыр сырқат немесе қарт адамдарға өлер алдында махаббат пен алғыс сезімін білдіру үшін еулогия айтылады. Еулогия тек адамдарға ғана емес, орындарға немесе заттарға да айтылуы мүмкін (мұны кез келген адам айта алады), бірақ олар тірі немесе қайтыс болған адамдарға айтылатын еулогиялардан гөрі сирек кездеседі. Кейбір жағдайларда, адам өлер алдында өзінің еулогиясын жазып, оны жерлеу миссасында туысы немесе досы оқып беруі үшін қалдырады. Американдық жазушы Курт Воннегуттың (оны өзінің інісінің жерлеу рәсімінен алған) және австралиялық регби ойыншысы және тележұлдыз Лу Ричардстың досы оқыған өзіндік еулогиялары осыған дәлел.

Мазмұны

Еске алу сөздерінің көптеген түрлері бар. Олардың кейбіреулері адамның өмірбаянына толыққанды арналған. Қысқаша өмірбаян – бұл адамның өмірінде басынан өткен оқиғаларды қайта баяндау. Мұндай баяндаудың мақсаты – қайтыс болған адамның өміріндегі маңызды кезеңдерді көрсету болуы мүмкін. Тағы бір түрі – адамның іс-әрекеттеріне жеке көзқараспен қарау. Бұл – көз жұмған адаммен байланысты естеліктерді еске түсіру. Естеліктер, әсерлер және тәжірибелер – бәрі де жеке еске алу сөзіне енгізілуі мүмкін (Burch, 2006). Әлемнің көп бөлігінде еске алу сөздері көбінесе адамның өмірбаянына, оның өміріндегі маңызды оқиғаларына, мысалы, жұмысына, мансабына, біліміне және тағы басқаларына баса назар аударады.