Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кеуде сүйегінің төменгі бөлігінің кішкентай сүйекті қосымшасы.
Small bony extension of the lower part of the sternum
Ксифоидты процесс ( /z//ɪ//f//ɔɪ//d/), сондай-ақ энсиформалық процесс, ксифистерн немесе метастерн деп те аталады, кеуде сүйегінің төменгі сегментінде орналасқан кішкентай хрящты қосымша (ұзарту) болып табылады, ересек адамдарда әдетте сүйекке айналады. Грек тілінен алынған ксифоид және оның латынша баламасы энсиформа сөздерінің екеуі де "қылыш тәрізді" немесе "қылыш пішіндес" морфологияны білдіреді.
The xiphoid process ('/z//ɪ//f//ɔɪ//d/), also referred to as the ensiform process, xiphisternum, or metasternum, constitutes a small cartilaginous process (extension) located in the inferior segment of the sternum, typically ossified in adult humans. Both the Greek derived term xiphoid and its Latin equivalent, ensiform, connote a "swordlike" or "sword shaped" morphology.
Құрылымы
Ксифоидтық процесс анатомиялық тұрғыдан 9-шы кеуде омыртқасы (T9) деңгейінде орналасқан және T7 дерматомымен сәйкес келеді.
The xiphoid process is anatomically situated at the level of the 9th thoracic vertebra (T9) and corresponds to the T7 dermatome.
Даму
Жаңа туған нәрестелерде және еңбектейтін сәбилерде, әсіресе кішкентай сәбилерде, шифоидтық процесстің ұшы кеуде сүйегінің ойығының астында анық сезілетін дөңгелек ретінде байқалуы мүмкін. 15-29 жас аралығында шифоидтық процесс талшықты буын арқылы кеуде сүйегімен бірігіп өседі. Ірі буындардың синовиялық буынынан өзгеше, бұл буын қозғалысқа мүмкіндік бермейді. Шифоидтық процесстің сүйекке айналуы көбінесе 40 жасқа келгенде жүзеге асады.
In neonates and young infants, particularly smaller infants, the tip of the xiphoid process may be seen as a palpable lump situated just below the sternal notch. Between the ages of 15 and 29, the xiphoid process typically undergoes fusion with the body of the sternum through a fibrous joint. Unlike the synovial articulation of major joints, this joint does not permit movement. Ossification of the xiphoid process typically occurs around the age of 40.
Түрлілігі
Ксифоидтық процес табиғи бифуркацияға немесе кейбір жағдайларда перфорацияға (ксифоидтық тесік деп аталады) ұшырауы мүмкін. Бұл морфологиялық өзгерістер мұрагерлікпен беріледі, бұл жерлеу қалдықтарын зерттеу кезінде туысқандарды анықтауға көмектеседі. Бұл морфологиялық ерекшеліктер денсаулыққа қатысты ешқандай салдарға алып келмейді, олар тек пішіннің айырмашылығын көрсетеді.
The xiphoid process may exhibit natural bifurcation or, in some instances, perforation (referred to as a xiphoidal foramen). These morphological variations are hereditary, which can facilitate the categorization of family members when addressing burial remains. These morphological differences carry no health implications; they simply represent variances in form.
Басқа жануарлар
Құстарда қылыш тәрізді қосымша – кеменің бағытын ұстанатын сопақ құрылым.
In birds, the xiphoid process is an elongated structure, often following the direction of the keel.
Функция
Алғашқы жеті қабырғаның кеуде сүйегімен байланысуына ұқсас, ішек айналымындағы шеміршек xiphoid процессіне бекітіліп, оны нығайтады және қабырға шеміршегін кеуде сүйегімен жанама байланыстырады. Xiphoid процессі көптеген бұлшық еттердің, соның ішінде қалыпты тыныс алуға қажетті құрсақ диафрагмасының бекітілуіне қатысады. Бұған қоса, ол көбінесе "абс" деп аталатын тік құрсақ бұлшық еттерінің бекітілу орны болып табылады.
Similar to how the first seven ribs articulate with the sternum, the cartilage within the celiac plexus attaches to the xiphoid process, reinforcing it, and indirectly connecting the costal cartilage to the sternum. The xiphoid process plays a role in the attachment of many muscles, including the abdominal diaphragm, a muscle necessary for normal breathing. Additionally, it serves as an attachment point for the rectus abdominis muscles, commonly known as the "abs."
Клиникалық маңызы
Кардиопульмонарлық жаңарту кезінде кеуде қуысын басу барысында шифоидтық процесс сындырылуы немесе орын аударып, диафрагманың жаралануына немесе тесілуіне әкелуі мүмкін. Сонымен қатар, бауырдың кездейсоқ тесілуінен қатерлі ішкі қан кету пайда болуы мүмкін. Ксифоидальгия (ксифодиния) – стернмен байланысты ауыру мен сезімталдықпен сипатталатын ерекше синдром. Кейбір дереккөздер бұл ауруды сирек кездесетін деп санайды, ал басқалары оның салыстырмалы түрде жиі кездесетінін, бірақ медициналық қызметкерлер тарапынан көбінесе назардан тыс қалатынын көрсетеді. Ксифоидальгия – бұл бұлшық-сүйек жүйесінің ауруы, ол әртүрлі таралған іш және кеуде аурулары мен сырқаттарына ұқсас көптеген белгілерді тудыруы мүмкін. Ксифоидальгиямен байланысты белгілерге іш ауыруы, кеудеде дискомфорт, құлайпаңдық, сондай-ақ арқаға, мойынға және иықтарға таралатын ауырулар жатуы мүмкін. Ауыр заттарды көтеру немесе кеудеге түскен жарақат сияқты жағдайлар бұл бұлшық-сүйек ауруын күшейте алады, ал симптомдар иілу немесе бұрылу кезінде күшейеді. Әдеттегі емдеу әдістеріне анестезиялық және стероидтік инъекциялар кіреді. Бұл ауру туралы ең алғашқы жазба 1712 жылға дейін барады. 40 жастан асқан адамдар өздерінің жартылай сүйектелген шифоидтық процесін сезініп, оны қалыптан тыс деп қате түсінуі мүмкін.
During chest compressions in cardiopulmonary resuscitation (CPR), it is possible to fracture or dislodge the xiphoid process, potentially leading to punctures or lacerations of the diaphragm. Furthermore, inadvertent liver puncture resulting in life threatening internal bleeding can occur. Xiphoidalgia (xiphodynia) represents a distinctive syndrome characterized by sternum related pain and tenderness. While some sources categorize this disorder as uncommon, others suggest it may be relatively prevalent but overlooked by medical professionals. Xiphoidalgia is a musculoskeletal ailment capable of producing an array of symptoms that may mimic various common abdominal and thoracic disorders and diseases. Symptoms associated with xiphoidalgia may include abdominal pain, chest discomfort, nausea, and radiating pain extending to the back, neck, and shoulders. Activities such as lifting heavy objects or chest trauma may precipitate this musculoskeletal ailment, and symptoms may intensify with bending or twisting. Common therapeutic approaches include anesthetic and steroid injections. The earliest documented case dates back to 1712. Beyond age 40, individuals may become aware of their partially ossified xiphoid process and potentially misinterpret it as an abnormality.
Этимология
Шифоид термині грек тіліндегі "xiphos" сөзінен шыққан, ол "түзу қылыш" дегенді білдіреді және бұл процесс түйіршігіне ұқсас. Латын тіліндегі баламасы – "processus xiphoides", ол "шифоидтық процесс" деп аударылады. Грек дәрігері Галеннің жазбаларында грек тіліндегі ξιφοειδές ὀστοῦν сөзінің латынша аудармасы "Os xyphoides" деп көрсетілген. Бұл контексте, классикалық латын тіліндегі "os" және ежелгі грек тіліндегі "ὀστοῦν" екеуі де "сүйек" дегенді білдіреді, ал "ξιφοειδές" – "қылыш тәріздес" дегенді білдіреді.
The term xiphoid originates from the Greek word xiphos, which means 'straight sword', bearing a resemblance to the process's tip. The Latin equivalent, processus xiphoides, translates to the xiphoid process. The writings of the Greek physician Galen refer to Os xyphoides, a translation of the Greek phrase ξιφοειδές ὀστοῦν. In this context, os in Classical Latin and ὀστοῦν in Ancient Greek both denote 'bone', while ξιφοειδές signifies 'sword shaped'.