Азаптаудан ләззәт алу – қатыгездік, басқаға зиян келтіруден немесе көмектеспеуден туатын құмарлық. Садизм, зорлықсыз да қатыгездік болуы мүмкін. Этимологиясы латын тілінен.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Азап тудырудан алатын ләззат.
Pleasure in inflicting suffering
Қиянат – бұл өзгеге азап тудырудан немесе нақты емдеу мүмкіндігі болғанда оның азабына бейжай қараудан алынатын ләззат. Садизм де осы әрекет түрімен немесе ұғыммен байланысты болуы мүмкін. Азап тудырудың қатыгездікке толы жолдары зорлық-зомбылықты қамтуы мүмкін, бірақ бір әрекеттің қатыгез болуы үшін міндетті түрде зорлық қолдану қажет емес.
Cruelty is the pleasure in inflicting suffering or the inaction towards another's suffering when a clear remedy is readily available. Sadism can also be related to this form of action or concept. Cruel ways of inflicting suffering may involve violence, but affirmative violence is not necessary for an act to be cruel.
Этимология
Термин орта ағылшын тілінен, ескі француз тіліндегі "crualte" термині арқылы келген, ол латынша "crudelitas" сөзінен, ал ол "crudelis" сөзінен туындаған. Сөздің метафоралық қолданысы бар, мысалы, "Жарлар қатыгез болып қалды" ("Сақиналар мырзасы" романында, яғни оларға міндетті түрде шығу қажет болған кезде шығу мүмкін болмаған).
The term comes from Middle English, via the Old French term "crualte", which is based on Latin "crudelitas", from "crudelis". The word has metaphorical uses, for example, "The cliffs remained cruel." (i. e., unclimbable when they desperately needed to be climbed) in The Lord of the Rings.
Заңдағы қолданысы
Қатыгездік термині заң және криминологияда жануарларға, балаларға, жұбайларға және тұтқындарға қатысты жиі қолданылады. Жануарларға қатыгездік жасау туралы сөз болғанда, көбінесе қажетсіз азаптау түсініледі. Қылмыстық құқықта бұл жазалау, азаптау, құрбандық ету, қатал шаралар және қатыгездік пен ерекше жазалауды қамтиды. Ажырасу істерінде көптеген заң юрисдикциялары қатыгездік пен адамдыққа жатпайтын қарым-қатынасқа байланысты шағымдануға мүмкіндік береді. Заң бойынша, қатыгездік – "әсіресе ажырасуға себеп болатын жағдайда, денелік немесе психикалық ауыртпалық тудыру". Бароццоның сөзінше, қылмыстық құқықта қатыгездіктің төрт ерекше түсінігі бар. "Осы түсініктердің арасындағы айырмашылықтар қолданылатын агенттік, құрбандық, себеп-салдарлық байланыс және құндылықтар түрлеріне байланысты".
The term cruelty is often used in law and criminology with regard to the treatment of animals, children, spouses, and prisoners. When cruelty to animals is discussed, it often refers to unnecessary suffering. In criminal law, it refers to punishment, torture, victimization, draconian measures, and cruel and unusual punishment. In divorce cases, many jurisdictions permit a cause of action for cruel and inhumane treatment. In law, cruelty is "the infliction of physical or mental distress, especially when considered a determinant in granting a divorce." According to Barozzo, there are four distinct conceptions of cruelty in criminal law. “The differences between these conceptions of cruelty rest on the types of agency, victimization, causality, and values that they employ.”
Әдебиеттік сілтемелер
Джордж Элиот "Джаннеттің өкініші" атты қысқа әңгімесінде, "Клирикалық өмір көріністері" кітабында, "жәбіршілік, басқа да әр түрлі жамандық сияқты, өзінен тыс ешқандай себепті қажет етпейді – ол тек мүмкіндікке ғана мұқтаж" деп мәлімдеді. Философ Бертран Расселл некеге қатысты көптеген әдет-ғұрыптар оларды сақтамағандарға қатыгездікпен келеді деп сарқырамалады, яғни, қандай да бір әдет-ғұрыпты күнә деп айыптаудың рационалды негізі жоқ; ол "жазалау үшін әдетте қолданылатын қатыгездік қажетсіз. Жақсы ниетпен қатыгездік көрсету моралистерге ләззат сыйлайды. Сондықтан олар тозақты ойлап тапты" деген қорытындыға келді. Гилберт К. Честертон: "Қорлық, мүмкін, ең жаман күнә. Ал зияткерлік қатыгездік – әрине, қатыгездіктің ең жаман түрі".
George Eliot, in the short story "Janet's Repentance" from Scenes of Clerical Life, stated that "cruelty, like every other vice, requires no motive outside itself — it only requires opportunity." Philosopher Bertrand Russell argued that almost all marriage customs involve cruelty towards those who do not follow them, meaning there was no rational basis for condemning one custom or another as sinful; he concluded that "the cruelty habitually practised in punishing it is unnecessary the infliction of cruelty with a good conscience is a delight to moralists. That is why they invented hell." Gilbert K. Chesterton stated that "cruelty is, perhaps, the worst kind of sin. Intellectual cruelty is certainly the worst kind of cruelty."