Кіріспе
Энтони Троллоптың 1873 жылғы романы "Эустас алмастары" – Энтони Троллоптың 1871 және 1873 жылдар аралығында Fortnightly Review журналында бөлім-бөлім жарияланған романы. Бұл "Паллизер" романдары сериясының үшінші кітабы, алайда Плантагенет Паллизер және оның әйелі леди Гленкора кейіпкерлері тек екінші рөлде көрінеді.
The Eustace Diamonds is a novel by Anthony Trollope, first published between 1871 and 1873 as a serial in the Fortnightly Review. It is the third of the "Palliser" series of novels, though the characters of Plantagenet Palliser and his wife Lady Glencora are only in the background.
Өмірбаян
Энтони Троллоп 1869 жылдың 4 желтоқсаны мен 1870 жылдың 25 тамызы аралығында «Евстас алмастары» романын жазды. Кейін ол, роман жазу кезінде сенсациялық роман жанрынан, әсіресе Уилки Коллинздің туындыларынан шабыттанғанын айтты. Нақты салыстыру нүктесі – Коллинстің 1868 жылы жарық көрген «Ай тасы» романы. Екі роман да тығыз сюжетке ие, құнды тас ұрлығын ашуға арналған қылмыстық тергеуді бейнелейді. Роман 1871 жылдың 1 шілдесінен 1872 жылдың 1 ақпанына дейін «Fortnightly Review» журналының жиырма бөлігінде жарияланды. 1872 жылдың желтоқсанында үш томдық кітап түрінде басылды. Роман жарық көрген кезде Троллоп Австралияда саяхаттап жүрді.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Лиззи Грейсток, байлық аулаушы, ауру, сер Флориан Юстаспен бірге жүріп, көп ұзамай өте бай жесір және ана болып қалды. Ақылды және әдемі болғанымен, Лиззидің бірнеше кемшіліктері бар; олардың ең үлкені - өтірік айтудың патологиялық қуанышы, тіпті оған пайдасы тимейтін болса да. (Троллоп Лиззидің өтірікті "ақиқаттан гөрі әдемірек" деп санайтынын айтады.) Өлер алдында, көңілі қалған сэр Флориан осылардың бәрін біледі, бірақ өзінің кеңпейіл өсиетін өзгерту туралы ойланбайды. Кітаптың атаудағы алмаздар - сер Флорианның Лиззиге киюге берген отбасылық мұралық шағалы. Олар күйеуінің мүлкіне тиесілі болса да (және содан кейін ұлының меншігі болады), Лиззи оларды тастаудан бас тартады. Ол сол мүліктің кімге тиесілі екенін білмей, оны қандай жағдайда алғанын жалған айтады. Ашулы Юстас отбасысының адвокаты, мистер Кампердаун, мойынтіректі қайтарып алуға тырысады, бұл Юстастарды ыңғайсыз жағдайға қалдырады. Бір жағынан, алмаздар құнды, Лиззи оларға заңды талап қоюға құқығы жоқ болуы мүмкін, бірақ екінші жағынан, олар отбасылық мұрагердің анасына қарсылық білдіргісі келмейді (Лиззи тек өмірлік мүддесі бар). Осы арада, қадірлі аза тұтқаннан кейін, Лиззи басқа күйеуді, оның романтикалық қиялдарына сай келетін "Корсарды" іздейді. Ол құрметті, бірақ жайбарақат саясаткер лорд Фонмен үйленіп, бірақ оның кейіпкері танымал болған кезде, әсіресе алмастарды сақтауға деген шешімі туралы айтыса бастайды. Содан кейін ол өзінің туысы Франк Грейстокты қарастырады, ол қазірдің өзінде Люси Морриспен, Фаун қыздарының кедей, бірақ сүйікті гувернантасымен айналысып жүрсе де. Грейсток - табысты заңгер және парламент мүшесі, бірақ оның табысы оның лауазымына және ысырапшылдық өмір салтына сәйкес келмейді. Лиззи оны мистер Кампердаун бастаған сот ісінен қорғай алатынына сенеді. Тағы бір корсарь сияқты мүмкіндік - оның шотландтық үйіндегі қонақтарының бірі, жасы үлкен Лорд Джордж де Брюс Каррутерс, өзін біршама құпия түрде қолдап жүрген адам. Қонақтардың арасында Люсинда Роанок есімді жас әйел бар, оның қаржы жағынан қиындыққа ұшыраған әпкесі, миссис Карбанкл, оны үйлендіруге тырысады. Люсинданың айбынды сэр Гриффин Тьюетті қатты жек көруіне қарамастан, әпкесі өз еркіне келеді және үйлесімсіз жұп қосылады. Лондонға саяхат барысында жағдай күрт өзгеріп кетеді. Лиззи, мистер Кампердауннан қорқып, алмастарын көзге көрінетін сейфте сақтайды. Бір күні түнде қонақүйде сейф ұрланып, зергерлік бұйымдар жоғалып кеткен деп ойлайды. Лизи асыл тастарды алып шығып, жазғышының астына салып қойған, бірақ ол бірінші инстинктке сүйеніп, ұрлық туралы сотқа хабарлау керек болғанда, ол алмастарды сатып, тонаушыларға кінәлауды қалдыра аламын деп ойлап, өз-өзіне өтірік ант береді. Күдік Лиззи мен Лорд Джордж екеуіне де, бірге немесе жеке-жеке әрекет етуіне байланысты. Қалай болғанда да, Лиззидің адал емес қызметшісі, Patience Crabstick көмегімен ұрылар тағы да тырысады және екінші рет жеңіске жетеді. Лиззи ауру болып көрінеді және төсегіне түседі. Леди Гленкора Паллизер Лиззиге көңіл айту үшін келіп қалады. Полиция құпияны ашып, Лиззиді өте ыңғайсыз жағдайға келтіреді. Ақырында, алмаздар жоғалады, полиция шындықты біледі, ал Лиззи өтірігін мойындауға мәжбүр болады, бірақ қылмыскерлерді айыптау үшін оның куәлігі қажет болғандықтан, ол заңды жазадан қалады. Франк Грейсток пен Лорд Джордж екеуі де оның мінез-құлқына ренжіді және оны тастап кетеді. Люсинда Роанок Сер Гриффинді қатты жек көреді, бірақ олардың үйлену тойы күні ол ақыл-есінен айрылады. Фрэнк Грейсток Люси Морриске үйленуге Фаун Кортқа оралады. Мистер Эмилиус, шетелдік крипто-иудей дінбасы, Лиззиді осал күйде болғанда сүйіп, оған үйленуге мүмкіндік береді (бірақ бұл кітаптың басында айтылған, ал кейіннен Финес Редуксте расталған, ол қазірдің өзінде үйленген).
Қабылдау
Роман сол кезде кеңінен танымал болды, көптеген адамдар оны бірнеше коммерциялық сәтсіздіктерден кейін жақсы үлгіге оралу деп есептеді. Белгілі оқырмандарының ішінде ақын Эдвард Фицджеральд болды, ол досына жазған хатында бұл романның өзін "Тичборнға ұқсас қызықтырғанын" жазды. Троллоптың барлық "саяси" романдарының арасында "Евстас алмастары" ең аз саяси болып саналады, өйткені сюжеті негізінен атаулы алмастардың ұрлануына арналған. Сондықтан, роман туралы халықтың пікірі оны Паллизер циклының қалған бөлігінен шамалы бөлек тұрғызып, көбінесе жаңа кейіпкерлерге назар аударады.
Басылымдар (таңдалған)
"Юстас" алмастары. 3 томдық. Лондон, 1873 [1872] жыл. "Юстас" алмастары; Майкл Садлердің алғы сөзімен; Блэр Хьюз Стэнтонның суреттерімен. 2 томдық. Лондон: Оксфорд университетінің баспасы, 1950. "Юстас" алмастары; Саймон Рейвеннің кіріспесімен. [Сент-Олбанс]: Пантер, [1968] "Юстас" алмастары; П. Д. Джеймстің кіріспесімен. Лондон: Троллоп қоғамы, 1990 жыл. "Юстас" алмастары; Корольдік басылым. 2 томдық; иллюстрациялар. Филадельфия: Гебби және компания, 1902 жыл. "Оксфорд Тролопы", "Кроун" басылымы. Бас редакторлар: Майкл Садлер және Фредерик Пейдж. "Юстас" алмастары. 2 томдық. Лондон: Оксфорд университетінің баспасы, 1950 жыл.
The Eustace Diamonds; introduction by P. D. James. London: Trollope Society, 1990
The Eustace Diamonds; the Royal edition. 2 vols. ; plates. Philadelphia: Gebbie and Company, 1902. The Oxford Trollope; Crown edition. General editors: Michael Sadleir & Frederick Page. The Eustace Diamonds. 2 vols. London: Oxford University Press, 1950