Бартоломео Эустахи: Адам анатомиясының негізін қалаушысы

Кіріспе

Итальяндық анатомист, христиан дініндегі Эвстахий немесе Эвстас аттарымен белгілі аңызға толы шейіт.

Бартоломео Эвстахи (шамамен 1500–1510, 27 тамыз 1574), сондай-ақ Эвстахио немесе латынша аты Бартоломей Эвстахий (/j//uː/'s//t//eɪ//ʃ//ə//s/) деп те белгілі, итальяндық анатомист және адам анатомиясы ғылымын қалағандардың бірі.

Өмірбаян

Бартоломео Анкона провинциясының Сан-Северино қаласында дүниеге келді, оның әкесі Марино Евстахий бай және белгілі дәрігер болған. Бартоломео сол кездегі қалыпты гуманитарлық білім алды, содан кейін Римдегі Архигимназио делла Сапиенцада медицинаны оқыды. Ол сонымен қатар еврей, араб және грек тілдерін жақсы білгендіктен, осы тілдерде жазылған түпнұсқа медициналық трактаттарға қол жеткізе алды. Дәрігер ретінде Евстахий жоғары сыныптағы адамдар арасында зор беделге ие болды, оның пациенттерінің арасында Урбино герцогі, делла Роверо кардиналы және Терранова герцогі болды. Ол Рим медицина коллегиясының мүшесі болды және 1549 жылы Папалық колледждің, Архигимназио делл Сапиенцаның анатомия профессоры болып тағайындалды. Біраз уақыттан кейін ол Санто Спирито ауруханасынан алынған науқастардың мәйіттерін кесуге Пападан рұқсат алды. 1562 және 1563 жылдары Бартоломео Евстахио (латынша тегі Евстаций) бүйректің анатомиясы, есту аппараты, тістер мен олардың құрылысы, және қан айналымы жүйесі, соның ішінде төменгі vena cava және оның клапандары (қазір Евстахий клапаны деп аталады) туралы керемет ғылыми еңбектер сериясын жазды. Бұл еңбектер 1564 жылы "Opscula Anatomica" деп жинақталды және жарық көрді (сегіз суретпен). Евстахий тікелей байқау арқылы адам денесінің анатомиялық құрылымын түсінуге қызығушылық танытты, басқа дәрігерлер арасында кең таралған көптеген априорлық теорияларды қабылдамай. Анатомиялық зерттеулері нәтижесінде ол Евстахий клапанының қызметі қанның кері ағысын болдырмау екеніне қорытынды жасады. Ол сондай-ақ көкірек арнасын да ашты. Аурулардың дене құрылысына қалай әсер ететінін түсінуге тырысқан Евстахий сау және ауруға шалдыққан мүшелерді салыстырмалы анатомиялық тұрғыдан талдады (патологиялық анатомия). Пьер Маттео Пинимен бірлесіп жұмыс істеп, ол зерттелген мүшелердің 47 егжей-тегжейлі суретін жасады. Бұл суреттер жинағы "Tabulae Anatomicae Clariviri" деп аталды және 1714 жылы жарық көрді. Евстахий өзінің атымен аталатын Евстахий түтігін қайта ашты және дұрыс сипаттап, ішкі құлақ туралы білімін кеңейтті. Ол алғаш болып маллеус және стапедиус бұлшықтарының ішкі және алдыңғы бөліктерін, сондай-ақ кохлеяның күрделі пішінін сипаттады. Ол тістердің анатомиясын, бірінші және екінші тістердің пайда болуын зерткен алғашқы адам болды. Евстахий бүйрекүсті бездерін де ашқан (1563 жылы). Оның ең маңызды еңбегі – "Анатомиялық гравюралар" жарияланбады. Олар 1552 жылы, Везалий өзінің маңызды еңбегі – "De Humani Corporis Fabrica Libri Septem" баспасын Базельде жариялағаннан тоғыз жыл өткен соң аяқталды. 1714 жылы Джованни Мария Ланцици Папа Клемент XI есебінен, 1744 жылы Каетан Петриоли, 1744 жылы Бернхард Зигфрид Альбинус және 1790 жылы Боннда жарияланған гравюралар Евстахийдің өте мұқият және жауапкерлікпен кескенін, адам денесінің мүшелерінің пішіні, көлемі және өзара орналасуын дәл көрсету үшін бар күшін салғанын көрсетеді. Алғашқы жеті сурет бүйректің пайда болу тарихын және құлақтың құрылысына қатысты кейбір деректерді көрсетеді. Сегізіншісі жүректі, азигос тамырларының тармақталуын және автордың атымен аталған қақпақтың клапанын бейнелейді. Келесі жеті сурет көкірек және құрсақ қуысының ішкі органдарының әртүрлі көріністерін ұсынады. Он жетіншісінде ми мен жұлын, ал он сегізіншісінде бұрын берілмегенге қарағанда жүйкелердің пайда болуы, бағыты және таралуы туралы толыққанды мәліметтер бар. Он төрт сурет бұлшықеттерге арналған. Евстахий зерттеулерін салыстырмалы анатомиямен шектемеді. Ол органдардың физиологиясын олардың анатомиялық құрылымы негізінде анықтауға тырысты. Ол ірі анатомиямен ғана шектемеді: көмекші құралсыз көруге тым ұсақ болған нәрсені ол көзілдіріктер (алғашқы микроскоптар) арқылы қарастырды. Оның бастапқы күйінде түсініксіз болған құрылымдарды әртүрлі сұйықтықтарда мацерациялау арқылы ашып, немесе инъекция және кептіру арқылы анықтап көрсетті. Ол 2-ші ғасырда өмір сүрген римдік анатомист Галеннің жақтасы ретінде танымал болды, замандас әрі белгілі анатомист Везалиймен пікір таластырды. Алайда, екеуі де анатомиялық байқауларын адам мәйіттерін кесу арқылы жасады. Евстахий 1574 жылы Кардинал делла Роверемен кездесуге бара жатқанда Умбрияда қайтыс болды.

Bartolomeo was born in San Severino in the province of Ancona, where his father, Marinao Eustachius, was a wealthy and prominent physician. Bartolomeo received the required broad humanistic education typical of that time, and then studied medicine at the Archiginnasio della Sapienza in Rome. He was also well versed in Hebrew, Arabic, and Greek, which gave him access to original medical treatises written in those languages. As a physician, Eustachius enjoyed great prestige among the upper classes, having among his patients the Duke of Urbino, the Cardinal della Rovero, and the Duke of Terranova. He became a member of the Medical College of Rome and in 1549 was appointed Professor of Anatomy at the Papal College, the Archiginnasio dell Sapienza. He soon obtained papal dispensation to dissect cadavers from patients from the Santo Spirito Hospital. During 1562 and 1563 Bartolomeo Eustachio (writing under the Latin surname Eustacius) wrote a remarkable series of scientific works on the anatomy of the kidney, the hearing apparatus, the teeth and their structure, and the circulatory system, including the lower vena cava and its valves (now known as the Eustachian valve). These works were organized and published (illustrated with eight plates) as Opscula Anatomica in 1564. Eustachius was deeply interested in understanding the anatomical structures of the human body through direct observation, instead of accepting the many a priori theories current among other physicians. His anatomical investigations into the vena caval Eustachian valve, led him to conclude that its function was to avoid reflux of blood. He also discovered the thoracic canal. Trying to understand how diseases affected body structures, Eustachius made comparative anatomical analysis of healthy and disease altered organs (pathological anatomy). Working with Pier Matteo Pini, he produced a series of 47 detailed drawings of the studied organs. This series of illustrations, Tabulae Anatomicae Clariviri, was published in 1714. Eustachio extended knowledge of the internal ear by rediscovering and describing correctly the Eustachian tube that bears his name. He was the first to describe the internal and anterior muscles of the malleus and the stapedius, and the complicated figure of the cochlea. He was the first to study accurately the anatomy of the teeth, and the phenomena of the first and second dentitions. Eustachius also discovered the adrenal glands (reported in 1563). His greatest work, which he was unable to publish, was his Anatomical Engravings. These were completed in 1552, nine years after Vesalius had published his magnum opus, De Humani Corporis Fabrica Libri Septem in Basel. Published in 1714 by Giovanni Maria Lancisi at the expense of Pope Clement XI, and again in 1744 by Cajetan Petrioli, and again in 1744 by Bernhard Siegfried Albinus, and subsequently at Bonn in 1790, the engravings show that Eustachius had dissected with the greatest care and diligence, and had taken the utmost pains to give accurate views of the shape, size, and relative position of the organs of the human body. The first seven plates illustrate the history of the kidneys and some of the facts relating to the structure of the ear. The eighth represents the heart, the ramifications of the vena azygos, and the valve of the vena cava, named after the author. The seven subsequent plates offer different views of the viscera of the chest and abdomen. The seventeenth contains the brain and spinal cord; and the eighteenth more accurate views of the origin, course, and distribution of the nerves than had been given before. Fourteen plates are devoted to the muscles. Eustachius did not confine his researches to the study of comparative anatomy. He attempted to derive the physiology of organs on the basis of their anatomy. He did not restrict himself to gross anatomy: what was too minute for unassisted vision he inspected by means of glasses (early microscopes). Structure that could not be understood in their pristine state he unfolded by maceration in different fluids, or rendered more distinct by injection and exsiccation. He was known as a supporter of the 2nd century AD Roman anatomist Galen, entering into a public dispute with the eminent contemporary anatomist, Vesalius. However, both made their anatomic observations from dissection of human cadavers. Eustachius died in Umbria in 1574, during a trip to meet Cardinal della Rovere.