Кіріспе
Ресей Федерациясының валютасы
the currency of the modern Russian Federation
The ruble or rouble ([[wikt:рубль; symbol: ₽; abbreviation: руб or р. in Cyrillic, Rub in Latin; ISO code: RUB) is the currency of the Russian Federation. The ruble is subdivided into 100 kopecks (sometimes written as copeck or kopek; копе́йка, ). It is used in Russia as well as in the parts of Ukraine under Russian military occupation and in Russian occupied parts of Georgia. The ruble was the currency of the Russian Empire and of the Soviet Union (as the Soviet ruble). In 1992, the currency imagery underwent a redesign as a result of the fall of the Soviet Union. The first Russian ruble (code: RUR) replaced the Soviet ruble (code: SUR) in September 1993 at par. On 1 January 1998, preceding the Russian financial crisis, the ruble was redenominated with the new code "RUB" and was exchanged at the rate of 1 RUB = 1,000 RUR.
қазіргі Ресей Федерациясының валютасы – рубль немесе рубль ([[wikt:рубль; символ: ₽; аббревиатурасы: руб немесе р. кириллицада, Rub латын тілінде; ISO коды: RUB) Ресей Федерациясының валютасы болып табылады. Рубль 100 копекке (кейде копек немесе копек деп жазылады; копе́йка) бөлінеді. Ол Ресейде, сондай-ақ Ресейдің әскери оккупациясы астындағы Украинаның бөліктерінде және Грузияның Ресей басып алған бөліктерінде қолданылады. Рубль Ресей империясы мен Кеңес Одағының валютасы болды (Совет рублі ретінде). 1992 жылы Кеңес Одағының ыдырауынан кейін валюта бейнесі жаңадан жасалды. Бірінші ресейлік рубль (коды: RUR) 1993 жылдың қыркүйегінде совет рублін (коды: SUR) тең құнмен алмастырды. 1998 жылдың 1 қаңтарында, Ресейдің қаржы дағдарысына дейін, рубль "RUB" жаңа кодымен қайта бағаланды және 1 RUB = 1000 RUR бағамымен айырбасталды.
the currency of the modern Russian Federation
The ruble or rouble ([[wikt:рубль; symbol: ₽; abbreviation: руб or р. in Cyrillic, Rub in Latin; ISO code: RUB) is the currency of the Russian Federation. The ruble is subdivided into 100 kopecks (sometimes written as copeck or kopek; копе́йка, ). It is used in Russia as well as in the parts of Ukraine under Russian military occupation and in Russian occupied parts of Georgia. The ruble was the currency of the Russian Empire and of the Soviet Union (as the Soviet ruble). In 1992, the currency imagery underwent a redesign as a result of the fall of the Soviet Union. The first Russian ruble (code: RUR) replaced the Soviet ruble (code: SUR) in September 1993 at par. On 1 January 1998, preceding the Russian financial crisis, the ruble was redenominated with the new code "RUB" and was exchanged at the rate of 1 RUB = 1,000 RUR.
Тарих
Рубль 14 ғасырдан бері Ресей территориясында қолданылып келеді және фунт стерлингтен кейін айналымдағы ең көне екінші валюта болып табылады. Бастапқыда нақты монета түрінде емес, есептік бірлік ретінде қолданылған рубль, 1704 жылы Ресей империясы құрылғанға дейін айналымға түскен монетаға айналды. Сондай-ақ, рубль 1704 жылы 100 копейкаға бөліну арқылы Еуропада ондық жүйеге көшкен алғашқы валюта болды. Рубль тарихында бірнеше рет өзгеріске ұшырады және қайта бағаланды, соңғысы 1998 жылы қазіргі ресейлік рубльдің (коды: RUB) 1 RUB = 1,000 RUR бағамымен енгізілуі болды.
РУР (1992-1998)
1991 жылы Кеңес Одағы тарағаннан кейін, 1992 жылға дейін Ресей Федерациясының валютасы совет рублі болып қала берді. 1992 жылы жаңа монеталар, ал 1993 жылы Ресей Банкі атынан жаңа банкноттар шығарылды. Бұл валюта совет рублін тең құнмен алмастырып, ISO 4217 коды RUR және 810 нөмірін алды. 1992 жылдың шілдесінде 1 АҚШ доллары 125 RUR-ге тең болса, 1998 жылы валюта қайта бағаланғанда шамамен 1 АҚШ доллары 6000 RUR-ге дейін құнсызданып кетті.
РУР монеталары
Кеңес Одағының ыдырауынан кейін Ресей Федерациясы 1992 жылы 1, 5, 10, 20, 50 және 100 рубльдік монеталарды айналымға енгізді. Монеталардың суретінде тәжі, держава және глобус жоқ екі басты бүркіт бейнеленген, оның үстінде "Банк России" ("Ресей Банкі") деген жазу орналасқан. Бұл суретші Иван Билибиннің ақпан революциясынан кейін Ресей Республикасының елтаңбасы ретінде салған дәл сол бүркіті. 1 және 5 рубльдік монеталар мыспен қапталған болаттан, 10 және 20 рубльдік монеталар мыс-никель қоспасынан, ал 50 және 100 рубльдік монеталар екі металдан (алюминий қола және мыс-никель-цинк) жасалған. 1993 жылы алюминий қоладан жасалған 50 рубльдік және мыс-никель-цинк қоспасынан жасалған 100 рубльдік монеталар шығарылды, сондай-ақ 10 және 20 рубльдік монеталардың материалы никельмен қапталған болатқа өзгертілді. 1995 жылы 50 рубльдік монеталардың материалы мыспен қапталған болатқа ауыстырылды, бірақ монеталар 1993 жылғы ескі датамен соғылды. Жоғары инфляция сақталғандықтан, ең төменгі номиналды монеталар айналымнан мүлдем жоғалып кетті, ал қалғандары сирек қолданылатын болды. Осы кезеңде 1 рубльдік естелік монеталар үнемі шығарылып, бұрынғы кеңес рубльдерінің естелік монеталарының сипаттамалары сақталды (диаметрі 31 мм, салмағы 12,8 грамм, құрамы – мыс-никель). Олардың мөлшері шамамен 5 швейцариялық франк монетасымен (31,45 мм, 13,2 грамм, құрамы – мыс-никель) бірдей, 2018 жылдың тамыз айына қарай оның құны шамамен 4,39 еуро немесе 5,09 АҚШ долларына тең. Осы себепті, Швейцариядағы автоматты сауда автоматтарында алдау мақсатымен көптеген (қазір құны жоқ) кеңес және ресейлік рубль монеталары қолданылған бірнеше жағдай тіркелді.
РУЖ банкноттары
1961 жылы жаңа Мемлекеттік қазынашылық банкноттары 1, 3 және 5 рубльге, сонымен қатар 10, 25, 50 және 100 рубльге жаңа Мемлекеттік банкноттары енгізілді. 1991 жылы Мемлекеттік банк 1, 3 және 5 рубльдік банкноттарды шығаруды өз мойнына алды, сондай-ақ 200, 500 және 1000 рубльдік банкноттарды енгізді, бірақ 25 рубльдік банкноттар енді шығарылмайды. 1992 жылы Ресей Федерациясы 5000 және 10000 рубльдік ақша белгілерін енгізгенге дейін, КСРО атын бейнелейтін соңғы банкноттар шығарылды. Олардан кейін 1993 жылы 50 000 рубльді, 1995 жылы 100 000 рубльді, 1997 жылы 500 000 рубльді банкноттар шығарылды (шығарылған жылы 1995). 1991 жылы Кеңес Одағы ыдырағаннан бері ресейлік рубль банкноттары мен монеталарында дәстүрлі түрде патшалық және коммунистік режимдерде болған портреттердің жоқтығы байқалады. Петр I мүсінін бейнелейтін 500 рубльдік, содан кейін Ярослав мүсінін бейнелейтін 1000 рубльдік банкноттар шығарылғаннан кейін, валютада танымал беттердің болмауы ішінара азайтылды. +SUR және RUR сериялары банкноттары Сериялар Құны Сыртқы беті Сыртқы беті Эмитент Тілдер 1961 1, 3, 5, 10, 25, 50, 100 рубль Владимир Ленин немесе Мәскеу Кремлінің суреттері Құны, және 50 рубль немесе одан жоғары үшін Мәскеу Кремлінің суреттері КСРО көптеген 1991 1, 3, 5, 10, 50, 100, 200, 500, 1,000 рубль Ресей 1992 50, 200, 500, 1,000, 5,000, 10,000 рубль Ресей 1993 100, 200, 500, 1,000, 5,000, 10,000, 50,000 рубль Мәскеу Кремлі, үш түсті Ресей туымен Ресей Банкі 1995 1,000, 5,000, 10,000, 50,000, 100,000, 500,000 рубль Бүгінгі банкноттардың дизайны сияқты, онда 1 RUB = 1,000 RUR. 1000 рубльдік банкнота 1 жаңа рубльдік банкнота ретінде жалғастырылмады.
Рубль (1998 жылдан қазіргі уақытқа дейін)
1998 жылы Ресей рублі жаңа ISO 4217 коды "RUB" және 643 нөмірімен қайта аталды және 1 RUB = 1,000 RUR бағамымен айырбасталды. 1961 және 1991 жылдар аралығында шығарылған барлық кеңестік монеталар, сондай-ақ 1961 жылға дейін шығарылған 1, 2 және 3 копек монеталары да жаңа рубльге айырбастауға құқылы болды. Реденоминация – бұл ескі рубльдің қолданылуын қиындататын әкімшілік қадам, бірақ ол 1998 жылғы Ресейдің қаржы дағдарысы алдында болды. Рубль АҚШ долларына қатысты құнының 70%-ын жоғалтты, бұл қаржы дағдарысынан кейінгі алты айда 1 АҚШ долларынан шамамен 1 АҚШ долларына дейін төмендеді. 2001 жылдан 2013 жылға дейін шамамен 1 АҚШ доллары деңгейінде тұрақтанғаннан кейін, 2014 жылы Ресей Федерациясының Қырымды аннексиялауы және 2010 жылдардағы мұнайдың артық өндірісі салдарынан 2014 жылдан 2021 жылға дейін 1 АҚШ долларына дейін құнсызданды. 2022 жылы Ресейдің Украинаға басып кіруінен кейін санкциялардың әсерінен 1 АҚШ долларына дейін құлдырады. Рубльдің құнсыздануына 2022 жылдың сәуірінде доллар бағамы наурыздың басындағы ең төменгі көрсеткіштен ( ) соғысқа дейінгі деңгейден асып кеткен кезде, 2022 жылдың ортасынан 2023 жылдың ортасына дейін байқалатын тұрақты төмендеу үрдісінде, доллардан долларға дейін құнсызданды.
After stabilizing at around US$1 = from 2001 to 2013, it depreciated to the range of US$1 = from 2014 to 2021 as a result of the Annexation of Crimea by the Russian Federation in 2014 and the 2010s oil glut. After the 2022 Russian invasion of Ukraine, it declined further to US$1 = due to sanctions. The ruble was subject to fluctuation when, in April 2022, the ruble went above its pre war level after falling as low as per dollar in early March, with the longer term trend showing a steady decline from mid 2022 to mid 2023, falling from to per dollar.
Символ
16-18 ғасырлар аралығында рубль үшін валюта таңбасы қолданылған. Бұл таңба орыс әріптерінің "Р" (сағат тіліне қарсы 90 градусқа бұрылған) және "У" (оның үстіне жазылған) әріптерінен тұрған. Таңба оған тиесілі соманың үстіне қойылған. Алайда, бұл таңба 19 ғасырдың ортасына қарай қолданыстан шығып қалды. Империяның соңғы жылдарында және Кеңес Одағында ресми таңба қолданылмады. Латын әріптерімен Rbl (көпше түрі: Rbls), руб. (кириллица) және қарапайым R (латын) және р (кириллица) қысқартулары пайдаланылды. Бұл таңбалар бүгінге дейін ресми мәні жоқ болса да қолданылып келеді. 2007 жылдың шілдесінде Ресейдің Орталық банкі рубль таңбасын анықтап, 13 үлгіні сынақтан өткізетінін хабарлады. Олардың ішінде "Российский Рубль" ("Ресей рублі") деген сөздердің бас әріптерінен құралған РР таңбасы да болды, ол Орталық банк алдын ала мақұлдаған. Бірақ, филиппин песосының таңбасына ұқсас, Р әрпінің үстінен көлденең сызық жүргізілген таңба да ұсынылды. Бұл таңба армян әрпінің ք немесе латын әрпінің Ꝑ әрпіне де ұқсас. 2013 жылдың 11 желтоқсанында рубльдің ресми таңбасы – кириллицадағы Er әрпіне бір көлденең сызық қосылған таңбасы болып белгіленді, бірақ "руб." деген қысқарту кеңінен қолданылады. 2014 жылдың 4 ақпанында Сан-Хоседе өткен Юникод техникалық комитетінің 138-ші мәжілісінде таңбасы Юникодтың 7.0 нұсқасына енгізілді; бұл таңба 2014 жылдың 16 маусымында жарық көрген Юникод 7.0-ге қосылды. 2014 жылдың тамызында Microsoft өздерінің барлық негізгі Microsoft Windows нұсқалары үшін жаңа рубль таңбасын қолдауға мүмкіндік беретін жаңартуларды шығарды. Рубль таңбасын орыс тіліндегі пернетақтада Windows және Linux жүйелерінде немесе macOS жүйесінде (Qwerty орналасуы бойынша) енгізуге болады.
Баспа
Қазіргі уақытта барлық ресейлік рубль банкноттары 1919 жылдың 6 маусымында құрылған және содан бері үздіксіз жұмыс істеп келе жатқан Мәскеудегі "Goznak" мемлекеттік баспаханасында басылады. Ал монеталар Мәскеу монета зауытында және 1724 жылдан бері жұмыс істеп келе жатқан Санкт-Петербург монета зауытында соғылады.
ескертулер таласы
2014 жылдың 8 шілдесінде Мемлекеттік Думаның депутаты және Думаның аймақтық саяси комитеті төрағасының орынбасары Роман Худяков Мәскеудегі Большой театрдың алқапшасындағы квадриганы айдап бара жатқан грек құдайы Аполлонның бейнесі банкнотта порнографиялық сипатта болып, оны тек 18 жастан асқан адамдар ғана көруі керек деп мәлімдеді. Кәмелетке толмағандардың банкноттарға қолжеткізуін шектеудің қиындығын ескере отырып, ол Ресей Банкінің төрағасы Эльвира Набиуллинаға жолдаған хатында банкнотаның дизайнын дереу өзгертуді сұрады. ЛДПР партиясының парламент мүшесі Худяков: "Аполлонның жалаңаш екенін анық көруге болады, оның жыныс мүшелері де көрініп тұр. Мен парламенттік сауал жолдап, оны тікелей орталық банк басшысына жібердім, банкнота балаларды қорғау заңнамасына сәйкес келтіріліп, осы Аполлон бейнесі алынып тасталсын деп талап еттім" деді. Худяковтың бұл әрекеттері банкнота дизайнына ешқандай өзгеріс енгізген жоқ.
Қырым даусы
2017 жылғы 13 қазанда Украина Ұлттық банкі елдегі банктерге, басқа да қаржы ұйымдарына және Украинаның мемлекеттік пошта қызметіне Қырымның суреттері бейнеленген ресейлік банкноттарды айналымға шығаруға тыйым салатын қаулы шығарды. Украина Қырымды ресейлік оккупацияланған территория деп санайды және көптеген БҰҰ мүше мемлекеттері Ресейдің оны аннексиялауын мойындамайды. Ұлттық банк бұл тыйымның барлық қаржылық операцияларға, соның ішінде қолма-қол ақшамен жүзеге асырылатын операцияларға, валюта айырбастау және банктер аралық саудаға қатысты екенін мәлімдеді. Қырым қазір айналымда жүрген үш банкнотта бейнеленген – 2015 және 2018 жылдары шығарылған естелік банкноттар, сондай-ақ 2017 жылғы банкнотта.
ескертулер таласы
2023 жылдың 16 қазанында, 1000 рубльдік банкноттың жаңа дизайны таныстырылған күні, банкноттың дизайны сынға ұшырады. Сынның себебі – банкноттың арт жағындағы бір ғимаратта ислам айы бейнеленген, ал басқа ғимараттан (бұрынғы шіркеу, қазір мұражай) православие айқышы алынып тасталған. Ресей Банкі бұл бейне кез келген дінді қоздырғандықтан немесе ескермегендіктен таңдалмағанын мәлімдеді, бірақ ертесі күні дизайн қайта қарастырылатынын және банкноттар басылмайтынын хабарлады.
Халықаралық санкциялардың әсері
"Коммерсант" 2022 жылы енгізілген жаңа банкнотаның шамамен 60% кассалық аппараттар мен банкоматтармен жұмыс істемейтінін хабарлады, себебі олар импортталған және оларды жаңарту үшін шетелдік компаниялардың күші қажет, бірақ санкциялар салдарынан бұл жұмыс аяқталмауы мүмкін. Дегенмен, ресейлік банктер 2018 жылдан бері банкомат желілерін шетелдік мамандарды қажет етпейтін отандық бағдарламалық қамтамасыз етуге көшіріп келеді. Ең ірі ресейлік банк – Сбербанк 2022 жылдың маусым айына дейін көшірудің 80% аяқтады. Ресейлік банктер 2023 жылы "Эльбрус" процессорлары бар отандық банкоматтарды сатып ала бастайды. Банкоматтарды сатып алу кезінде отандық өнімнің міндетті үлесі мемлекеттік серіктестігі бар банктер үшін 2022 жылға дейін кемінде 18% болуы тиіс еді, ал қазір ол 20% құрайды.
Еске алу банкноттары
+Ескерту банкноттары сериясы Сурет Құндылығы Өлшемі Тасуы Аверс Кері Аверс Кері Су белгісі Басып шығарылған күні* Шығарылымның тоқтатылу мерзімі 150 × 65 мм Сноубордшы және Сочидің жағалау кластеріндегі Олимпиада алаңдарының кейбіреулері. Фишт Олимпиада стадионы, Сочи, от құсы 2014 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының логотипі 2014 30 қазан 2013 Қазіргі уақытқа дейін 150 × 65 мм Севастополь шығанағындағы Батқан кемелерге қойылған ескерткіш, Севастопольдің екінші қоршауының және Санкт-Владимир соборының батырларына арналған ескерткіштің контурлары, Иван Айвазовскийдің "Суқұйғы ұясы" картинасының фрагменті, Евпатория RT 70 радиотелескопы, Бахчисарайдағы Үлкен Хан мешітінің контурлары және Ресей Банкінің веб-сайтына сілтеме беретін QR коды бар жасыл жолақ. Екатерина Ұлының портреті 2015 23 желтоқсан 2015 150 × 65 мм Допты қолтығына қысып, Лев Яшин допты құтқарып жатқанда жоғары қарап тұрған ұл. Футбол пішіндес жер шарының стильделген бейнесі, оған Ресей аумағының (Қырымды қоса алғанда) жасыл контуры, сондай-ақ 2018 жылғы ФИФА Әлем чемпионатының қабылдаушы қалаларының атаулары 2018 2018 22 мамыр 2018 30 қазан 2013 жылы Сочиде өткен 2014 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының құрметіне арнайы банкнота шығарылды. Банкнота жоғары сапалы ақ мақта қағазына басылған. Қағазға мөлдір полимерден жасалған қауіпсіздік жолағы енгізілген, ол қар түйіршігі пішіндес оптикалық өзгермелі элементі бар мөлдір терезе құрайды. Банкноттың жоғарғы бөлігінде көрінетін су белгісі бар. Банкнотаның бойымен тік орналасқан декоративтік өрнектер жүреді. Банкнотаның алдыңғы жағында сноубордшы және Сочидің жағалау кластеріндегі Олимпиада алаңдарының кейбіреулері бейнеленген. Банкнотаның артқы жағында Сочидегі Фишт Олимпиада стадионы бейнеленген. Банкнотаның басым түсі көк. 2015 жылдың 23 желтоқсанында "Қырымның Ресеймен қайта бірігуіне" арналған тағы бір ескерту банкноты шығарылды. Банкнота ашық сары түсті мақта қағазына басылған. Банкнотаның бір жағы Севастопольге, екінші жағы Қырымға арналған. Қағазға кең қауіпсіздік жібі енгізілген. Ол банкнотаның Севастополь жағындағы сурет пішіндес терезе арқылы шығады. Банкнотаның жоғарғы жағындағы баспасыз аймақта көп түсті біріктірілген су белгісі орналасқан. Банкнотаның бойымен тік орналасқан декоративтік өрнектер жүреді. Банкнотаның Севастополь жағында Севастополь шығанағындағы Батқан кемелерге қойылған ескерткіш және Иван Айвазовскийдің "Севастополь жолдарындағы ресейлік эскадрилья" картинасының фрагменті бейнеленген. Қырым жағында "Қарлығаштың ұясы" сарайы бейнеленген. Банкнотаның Севастополь жағының төменгі бөлігіндегі жасыл жолақта Ресей Банкінің веб-сайтына сілтеме бар QR-код орналасқан, онда банкнотаға қатысты тарихи ақпараттар тізімі келтірілген. Банкнотаның басым түсі – зәйтүн жасыл. 2018 жылдың 22 мамырында 2018 жылғы ФИФА Әлем чемпионатының құрметіне арнайы банкнота шығарылды. Банкнота полимерге басылған. Банкнотаның жоғарғы бөлігінде голографиялық элементі бар мөлдір терезе орналасқан. Банкнотаның дизайны тік бағытта. Аверстің негізгі бейнелері – қолтығына доп қысып тұрған ұл және допты құтқарып жатқан қақпашы. Кері жағындағы басты бейне – футбол пішіндес жер шарының стильделген суреті, оған Ресей аумағының жасыл контуры салынған. Кері жағында банкнотаның шығарылған жылы мен Әлем чемпионатының жылы – 2018 саны, сондай-ақ қабылдаушы қалалардың атаулары ресей тілінде көрсетілген. Аверстің төменгі оң жақ бұрышында Банкнотаның қауіпсіздік ерекшеліктерін сипаттаған Ресей Банкінің веб-сайтының бетіне сілтеме бар QR-код орналасқан. Банкнотаның басым түстері – көк және жасыл.
On 30 October 2013, a special banknote in honour of the 2014 Winter Olympics held in Sochi was issued. The banknote is printed on high quality white cotton paper. A transparent polymer security stripe is embedded into the paper to make a transparent window incorporating an optically variable element in the form of a snowflake. The highlight watermark is visible in the upper part of the banknote. Ornamental designs run vertically along the banknote. The front of the note features a snowboarder and some of the Olympic venues of the Sochi coastal cluster. The back of the note features the Fisht Olympic Stadium in Sochi. The predominant colour of the note is blue. On 23 December 2015, another commemorative banknote was issued to celebrate the "reunification of Crimea and Russia". The banknote is printed on light yellow coloured cotton paper. One side of the note is devoted to Sevastopol, the other one — to Crimea. А wide security thread is embedded into the paper. It comes out on the surface on the Sevastopol side of the banknote in the figure shaped window. A multitone combined watermark is located on the unprinted area in the upper part of the banknote. Ornamental designs run vertically along the banknote. The Sevastopol side of the note features the Monument to Sunken Ships in Sevastopol Bay and a fragment of the painting "Russian Squadron on the Roads of Sevastopol" by Ivan Aivazovsky. The Crimea side of the note features the Swallow's Nest, a decorative castle and local landmark. In the lower part of the Sevastopol side of the banknote in the green stripe there is a QR code containing a link to the Bank of Russia's webpage, which lists historical information related to the banknote. The predominant colour of the note is olive green. On 22 May 2018, a special banknote to celebrate the 2018 FIFA World Cup was issued. The banknote is printed on polymer. The top part of the note bears a transparent window that contains a holographic element. The design of the note is vertically oriented. The main images of the obverse are a boy with a ball under his arm and a goalkeeper diving for a ball. The main image of the reverse is a stylized image of the globe in the form of a football with green image of the Russian territory outlined on it. On the reverse there is the number 2018 that marks both the issue of the banknote and the World Cup, as well as the name of the host cities in the Russian language. The bottom right corner of the obverse bears a QR code, which contains a link to the page of the Bank of Russia website with the description of the note's security features. Predominant colours of the note are blue and green.
Экономика
Ресей резиденттері арасындағы операцияларда шетел валютасын қолдану, кейбір ерекше жағдайларды қоспағанда, операция құнының 75%-дан 100%-ына дейін айыппұлмен жазаланады.
Халықаралық сауда
2010 жылдың 23 қарашасында Ресей Премьер-Министрі Владимир Путин мен Қытай Премьер-Министрі Вен Цзябаоның кездесуінде Ресей мен Қытай екіжақты саудада АҚШ долларының орнына өздерінің ұлттық валюталарын қолдану туралы шешім қабылдағаны жарияланды. Бұл қадам Пекин мен Мәскеу арасындағы қарым-қатынасты одан әрі жақсартуға және Үлкен экономикалық дағдарыс кезінде олардың ішкі экономикасын қорғауға бағытталған. Қытай юанының рубльге шағылысуы Қытайдың банкаралық нарығында басталды, ал юанның рубльге шағылысуы 2010 жылдың желтоқсан айында Ресейдің валюта нарығында басталуы жоспарланған. 2014 жылдың қаңтар айында Президент Путин рубль бағамының дұрыс теңгерімде болуы керек екенін, Орталық банк ұлттық валюта бағамын тек еркін айналым бағамының жоғарғы немесе төменгі шегінен шыққан жағдайда ғана реттейтінін, Ресей ұлттық валютасының еркін болуы оның экономикасының процестерге тиімді және уақтылы түрде жауап беруіне мүмкіндік беретінін айтты.
Валюталық бағамдар
1992 жылдың қаңтар айында енгізілген алғашқы ресейлік рубль (RUR) АҚШ долларына қатысты 1 АҚШ доллары = 125 RUR-дан 1 АҚШ доллары = 6000 RUR-ға (немесе 6 RUB) дейін едәуір құнсыздады. Жаңа рубльдің құны алғашқы жылы тез төмендеп, 1 АҚШ доллары = 20 рубльге дейін жетті, ал 2001 жылдан 2013 жылға дейін шамамен 1 АҚШ доллары = 30 рубльге дейін тұрақталды. 2014–2016 жылдардағы Ресейдегі қаржы дағдарысы 2014 жылдың екінші жартысынан бастап ресейлік рубльдің құнсыздануының нәтижесі болды. Ресей экономикасына деген сенімнің төмендеуі инвесторларды ресейлік активтерін сатуға итерді, бұл ресейлік рубльдің құнының төмендеуіне және ресейлік қаржы дағдарысының қаупіне әкелді. Ресей экономикасына деген сенімнің жоқтығы кем дегенде екі негізгі себепке байланысты болды. Біріншісі – 2014 жылы мұнай бағасының төмендеуі. Ресейдің маңызды экспорттық тауары – шикі мұнайдың бағасы 2014 жылдың маусымы мен 2014 жылдың 16 желтоқсаны аралығында шамамен 50%-ға төмендеді. Екіншісі – Ресейдің Қырымды аннексиялауы және Украинадағы Ресейдің әскери араласуы салдарынан Ресейге қатысты халықаралық экономикалық санкциялардың салдарын білдірді. Дағдарыс Ресей экономикасына, тұтынушылар мен компанияларға, аймақтық қаржы нарықтарына, сондай-ақ Путиннің Еуразиялық экономикалық одаққа қатысты амбицияларына әсер етті. Ресей қор нарығында айтарлықтай төмендеулер тіркелді, РТС индексі 2014 жылдың желтоқсан айының басынан 16 желтоқсанға дейін 30%-ға төмендеді. 2014 жылдың шілдесінен 2015 жылдың ақпанына дейін рубль АҚШ долларына қатысты күрт құнсыздады. Пайыздық ставканы 6,5 пайыздық тармаққа көтеріп, 17 пайызға жеткізу, мұнай бағасының төмендеуі, рецессия қаупі және Ресей-Украина соғысынан туындаған халықаралық санкциялар салдарынан туындаған "қатерлі дауыл" кезінде валютаның рекордтық деңгейде құнсыздануын тоқтатуға жеткіліксіз болды. 2022 жылдың басында Украинаға басып кіргені үшін Ресейге қатаң экономикалық санкциялар салынды. Әскери науқанға жауап ретінде бірнеше ел Ресей экономикасына қатаң экономикалық санкциялар енгізді. Бұл 2022 жылдың наурызында рубль құнының 32%-ға төмендеуіне әкелді, ол бір доллар үшін 120 рубль бағамымен саудаланды. Бұл, капитал ағынын бақылауға бағытталған бірқатар шаралармен қатар, шикізат бағасының өсуіне байланысты 2022 жылдың мамырында рубльдің рекордтық деңгейге өсуіне әкелді, бірақ экономистер бұл өсімнің ұзаққа соқпайтынын болжады. Дегенмен, 2022 жылдың маусымында рубльдің өсуі жалғасты, ай соңында ол соңғы жеті жылдағы ең жоғары деңгейге (долларға шаққанда 51 рубль) жетті. + RUB per US$1998–2023ЖылЕң төменгі ↓Ең жоғары ↑ОрташаДатаБағамыДатаБағамыБағамы19981 қаңтар5.960029 желтоқсан20.99009.794519991 қаңтар20.650029 желтоқсан27.000024.648920006 қаңтар26.900023 ақпан28.870028.128720014 қаңтар28.160018 желтоқсан30.300029.175320021 қаңтар30.13727 желтоқсан31.860031.3608200320 желтоқсан29.24509 қаңтар31.884630.6719200430 желтоқсан27.74871 қаңтар29.454528.8080200518 наурыз27.46116 желтоқсан28.997828.191020066 желтоқсан26.184012 қаңтар28.483427.1355200724 қараша24.264913 қаңтар26.577025.5808200816 шілде23.125531 желтоқсан29.380424.8529200913 қараша28.670119 ақпан36.426731.7403201016 сәуір28.93108 маусым31.779830.367920116 мамыр27.26255 қазан32.679929.3823201228 наурыз28.94685 маусым34.039531.066120135 ақпан29.92515 қыркүйек33.465631.906320141 қаңтар32.658718 желтоқсан67.785138.6025201517 сәуір49.674931 желтоқсан72.882761.3400201630 желтоқсан60.273022 қаңтар83.591366.8336201726 сәуір55.84534 тамыз60.750358.2982201828 ақпан55.671712 қыркүйек69.974462.9502201926 желтоқсан61.716415 қаңтар67.192064.6184202010 қаңтар61.054818 наурыз80.869272.4388202127 қазан69.55268 сәуір77.773073.6628202230 маусым51.158011 наурыз120.378568.4869202315 қаңтар66.00268 қазан101.000185.5086Дереккөзі: RUB-тағы АҚШ долларының бағамы, Ресей Банкі