Кіріспе

Жапондық жекпе-жек өнері Теншин Шōден Катори Синто рю (天真正伝香取神道流) – ең көне сақталған жапондық жекпе-жек өнерінің бірі және будзюцуның үлгісі. Оны сол кезде Катори қасиетті орындасына (Савара қаласы, Чиба префектурасы) жақын жерде тұрған Иизаса Иенао негіздеген. Рю 1447 жылы құрылған делінеді, бірақ кейбір ғалымдар оны шамамен 1480 жылға жатқызады.

Қор

Иизаса Иенао (飯篠 長威斎 家直 Иизаса Чой саи Иенао, 1387 – шамамен 1488) – даймёі тақтан алынған, осыған байланысты ол үй шаруашылығын басқарудан бас тартып, тазару рәсімдерін өткізуге және жекпе-жек өнерін оқшауланған күйде зерттеуге беліп берген, құрметті найзагер және қылыш шебері. Иизаса Шимоса провинциясындағы Иизаса ауылында дүниеге келген. Жастығында ол қазіргі Чиба префектурасында орналасқан, Токионың солтүстік-шығысындағы әйгілі Катори қасиетханасының жанына көшіп келді. Қасиетхананың камиі Фуцунуши (経津主神 (Фуцунуши но ками)) қылыш өнері мен жекпе-жек өнерінің рухы ретінде құрметтеледі.

Жақында болған тарих

1960 жылғы 6 наурызда мектеп жапон үкіметінен жекпе-жек өнеріне алғаш рет берілген «Материалдық емес мәдени мұра» атағын алды, соның нәтижесінде Хаяши Язаэмон, Отаке Рисуке және Иизаса Ясусада оның қамқоршылары болып тағайындалды. Иизаса отбасының додзосы да мәдени мұра ретінде танылды. Мәдени мұра мәртебесі 1985 жылы Чиба префектурасының үкіметіне берілді және өнер қайта сертификатталды, Отаке Рисуке мен Иизаса Ясусада тағы да қамқоршылар ретінде аталды. 2004 жылғы 30 наурызда Отаке Нобутоси мен Кёсо Шигетоши де қамқоршылар ретінде бекітілді. Кёсо Шигетоши 2017 жылдың қыркүйегінде шихан қызметіне тағайындалды, ал Отаке Нобутоси 2018 жылғы 9 желтоқсанда хамон (айырылған) деп жарияланды. Дегенмен, Отаке Рисуке, Отаке Нобутоси және Кёсо Шигетошинің үшеуі де Чиба префектурасының мәдени істер жөніндегі кеңесі тарапынан мектептің қамқоршылары ретінде мойындалады.

Филиалдар

Теншин Шōден Катори Синто риу қазіргі уақытта Кёсо Шибу, Кёсо Шигетоши басшылығымен өкілдік етіледі. Иизаса отбасымен байланысы әртүрлі болған, негізгі желімен қатар болған немесе одан бөлініп шыққан бірнеше тармақтар болған, мысалы: Нода, Ёсэйкан, Синбукан, Сугино, Хатакеяма, Сугавара.

Сугино

Сугино желісі тек қазіргі заманғы дан жүйесін қолданады, бұл Йосио Сугиноның (10-дан) дзюдо ұстазы Кано Джигороның да осылай рейтинг беру әдісін қолданғандығымен байланысты, дәстүрлі менкё жүйесін есепке алмай.

Хатакеяма

Хатакеяма желісі (қазіргі басшысы жоқ) заманауи дан жүйесін дәстүрлі менкё жүйесімен бірге қолданады, екі жүйеде де шōден/чūден/окуден деңгейлерін пайдаланып менкё жүйесімен тең дәрежелер береді.

Сугавара Будо

Сугавара Будо мокуроку және менкё сертификаттарын ұсынады. Сугавара Будо-ның ағылшын тілінде сөйлейтін мүшелері менкё дәрежесін "кёши лицензиясы" немесе менкё кёши деп атайды.

Нода-ха

Нода Шинзан (1848–1917) 1853 жылы Дате кланының қызметкері Ямада Наомунеден Катори Шинто рюде оқуға кірісті. Көптеген Дате қызметкерлері Катори Шинто рюде оқып, өзіндік ерекше стильдерін дамытқан. 1912 жылы Наомуне қайтыс болғаннан кейін Шинзан өзінің немересі Сейзанды сол кездегі ең тәжірибелі негізгі шихан – Ямагучи Кумаджироға тапсырды. Ямагучи мен атасы қайтыс болғаннан кейін Нода Сейзан Мотомия Тораносукеден оқуын жалғастырды. Мотомия қайтыс болғаннан кейін Нода Хаяши Язаэмонмен оқыды, ол негізгі оқу бағдарламасын реформалау және стандарттау жұмысын бастады. Өзінің стилі Хаяшидің стиліне үйлеспейтінін сезіп, Нода Сейзан жеке оқытуға көшті және өзінің тармағын Нода-ха Катори Шинто рю деп атады. Нода-ха негізгі желіде жоғалған кейбір каталарды сақтап қалды.

Ичигидо

Шииги Муненори Катори Синто рюдегі жаттығуды Мотомия Тораносукемен жаттыққан әкесінен бастады, содан кейін Отаке Рисуке додзёсында трицадан астам жыл бойы ресми жаттықты. Ол Катори Синто рюді өзінің Ичигидо ұйымының оқу бағдарламасына енгізеді және Иизаса әулетімен жақсы қарым-қатынас сақтайды. Ол "Теншин Шёден Катори Синто рю" деп "天真正伝香取神刀流" деп жазады, онда '道' (жол) және '刀' (қылыш) белгілері қолданылады.

Йосеикан Будо

Кодоканнан Сугино Йосиомен бірге жаттыққан дзюдошы Мочизуки Минору Катори Шинто рюді Йосеикан Будо оқу бағдарламасына қосты. Оның ұлы Мочизуки Хиро қазір Йосеиканды басқарады.