Кіріспе
Адамның құндылыққа ие болу, құрметтелу және этикалық қағидалармен қаралу құқығы. Латын тіліндегі Dignitas (Римдік ұғым) – "құндылық, лайықтылық; қадір-қасиет, лауазым, дәреже, мәртебе; билік, өкілдік; өздігінен құрметтеу, ізеттілік" деген мағынаны білдіреді. Кейбір қазіргі қолданыстарында адамның өзінің ешқандай шартсыз құндылығы үшін бағалануы және құрметтелуі, сондай-ақ оған этикалық тұрғыдан дұрыс қаралуы керек дегенді білдіреді. Осы контексте бұл мораль, этика, құқық және саясат салаларында маңызды роль атқарады, себебі ол ағарту дәуірінің негізгі, бұзылмас құқықтарын кеңейте түседі. Бұл термин жеке адамның мінез-құлқына сипаттама беру үшін де қолданылуы мүмкін, мысалы, "қадір-қасиетпен әрекет ету". Қазіргі заманғы қадір-қасиеттің мазмұны 1948 жылғы Адам құқықтарының жалпыға ортақ декларациясынан туындайды, ол әрбір адамның адамдық қадір-қасиетке құқығы бар деген қағидада қысқартылған. 1-бапта былай делінген: "Барлық адамдар бостандық және қадір-қасиет, құқықтар тұрғысынан тең болып дүниеге келеді. Олардың барлығы ақыл-ой және ар-ұжданмен жабдықталған, сондықтан бір-біріне бауырластықпен қарауы керек."
Dignity (from the Latin [[Dignitas (Roman concept) meaning "worth, worthiness; dignity, position, rank, status; authority, office; self respect, grace") in some of its modern usages has come to mean the right of a person to be valued and respected for their own sake, and to be treated ethically. In this context, it is of significance in morality, ethics, law and politics as an extension of the Enlightenment era concepts of inherent, inalienable rights. The term may also be used to describe personal conduct, as in "behaving with dignity". The content of contemporary dignity is derived from the Universal Declaration of Human Rights of 1948, summarized in the principle that every human being has the right to human dignity. In Article 1, it is stipulated that 'All human beings are born free and equal in dignity and rights. They are endowed with reason and conscience and should act towards one another in a spirit of brotherhood.
Санаты
Адамның қадір-қасиеті түрлі жолдармен бұзылуы мүмкін. Бұзушылықтардың негізгі санаттары:
Humiliation Violations of human dignity in terms of humiliation refer to acts that humiliate or diminish the self worth of a person or a group. Acts of humiliation are context dependent but we normally have an intuitive understanding where such a violation occurs. As Schachter noted, "it has been generally assumed that a violation of human dignity can be recognized even if the abstract term cannot be defined. 'I know it when I see it even if I cannot tell you what it is. More generally, etymology of the word "humiliation" has a universal characteristic in the sense that in all languages the word involves "downward spatial orientation" in which "something or someone is pushed down and forcefully held there". This approach is common in judicial decisions where judges refer to violations of human dignity as injuries to people's self worth or their self esteem. Instrumentalization or objectification This aspect refers to treating a person as an instrument or as means to achieve some other goal. This approach builds on Immanuel Kant's moral imperative stipulating that we should treat people as ends or goals in themselves, namely as having ultimate moral worth which should not be instrumentalized. Degradation Violations of human dignity as degradation refer to acts that degrade the value of human beings. These are acts that, even if done by consent, convey a message that diminishes the importance or value of all human beings. They consist of practices and acts that modern society generally considers unacceptable for human beings, regardless of whether subjective humiliation is involved, such as selling oneself to slavery, or when a state authority deliberately puts prisoners in inhuman living conditions. Dehumanization These are acts that strip a person or a group of their human characteristics. It may involve describing or treating them as animals or as a lower type of human beings. This has occurred in genocides such as the Holocaust and in Rwanda where the minority were compared to insects.
Қорлау. Адамның қадір-қасиетінің бұзылуы, қорлау тұрғысынан қарағанда, жеке немесе топтың өзін-өзі кемсітуіне, өзіндік құндылығын төмендетуге бағытталған әрекеттерді білдіреді. Қорлау әрекеттері жағдайға байланысты, бірақ мұндай бұзушылықтың қайда орын алғанын біз көбінесе интуитивті түрде түсінеміз. Шактердің айтуынша, "адамның қадір-қасиеті бұзылғанда, тіпті осы терминнің абстрактілі анықтамасын беру мүмкін болмаса да, оны тануға болады. 'Мен оны көргенде білемін, бірақ не екенін түсіндіре алмаймын'. Жалпы алғанда, 'қорлау' сөзінің этимологиясы барлық тілдерде 'төменгі кеңістіктік бағдар' сипаттамасын қамтиды, яғни 'бір нәрсе немесе біреу төмен итеріліп, күшпен ұсталып тұрады'. Бұл тәсіл сот шешімдерінде жиі кездеседі, судьялар адамның қадір-қасиетін бұзуды адамның өзіне деген құрметіне немесе өзіндік бағасына келтірілген зиян деп қарастырады.
Humiliation Violations of human dignity in terms of humiliation refer to acts that humiliate or diminish the self worth of a person or a group. Acts of humiliation are context dependent but we normally have an intuitive understanding where such a violation occurs. As Schachter noted, "it has been generally assumed that a violation of human dignity can be recognized even if the abstract term cannot be defined. 'I know it when I see it even if I cannot tell you what it is. More generally, etymology of the word "humiliation" has a universal characteristic in the sense that in all languages the word involves "downward spatial orientation" in which "something or someone is pushed down and forcefully held there". This approach is common in judicial decisions where judges refer to violations of human dignity as injuries to people's self worth or their self esteem. Instrumentalization or objectification This aspect refers to treating a person as an instrument or as means to achieve some other goal. This approach builds on Immanuel Kant's moral imperative stipulating that we should treat people as ends or goals in themselves, namely as having ultimate moral worth which should not be instrumentalized. Degradation Violations of human dignity as degradation refer to acts that degrade the value of human beings. These are acts that, even if done by consent, convey a message that diminishes the importance or value of all human beings. They consist of practices and acts that modern society generally considers unacceptable for human beings, regardless of whether subjective humiliation is involved, such as selling oneself to slavery, or when a state authority deliberately puts prisoners in inhuman living conditions. Dehumanization These are acts that strip a person or a group of their human characteristics. It may involve describing or treating them as animals or as a lower type of human beings. This has occurred in genocides such as the Holocaust and in Rwanda where the minority were compared to insects.
Құралға айналдыру немесе обьектілеу. Бұл аспект адамды құрал ретінде қарауды немесе қандай да бір мақсатқа жету үшін пайдалануды білдіреді. Бұл көзқарас Иммануил Канттың моральдық императивіне негізделген, ол адамдарды өздерінің мақсаттары ретінде қарастыруды, яғни олардың жоғары моральдық құндылығын жоққа шығармауды талап етеді.
Humiliation Violations of human dignity in terms of humiliation refer to acts that humiliate or diminish the self worth of a person or a group. Acts of humiliation are context dependent but we normally have an intuitive understanding where such a violation occurs. As Schachter noted, "it has been generally assumed that a violation of human dignity can be recognized even if the abstract term cannot be defined. 'I know it when I see it even if I cannot tell you what it is. More generally, etymology of the word "humiliation" has a universal characteristic in the sense that in all languages the word involves "downward spatial orientation" in which "something or someone is pushed down and forcefully held there". This approach is common in judicial decisions where judges refer to violations of human dignity as injuries to people's self worth or their self esteem. Instrumentalization or objectification This aspect refers to treating a person as an instrument or as means to achieve some other goal. This approach builds on Immanuel Kant's moral imperative stipulating that we should treat people as ends or goals in themselves, namely as having ultimate moral worth which should not be instrumentalized. Degradation Violations of human dignity as degradation refer to acts that degrade the value of human beings. These are acts that, even if done by consent, convey a message that diminishes the importance or value of all human beings. They consist of practices and acts that modern society generally considers unacceptable for human beings, regardless of whether subjective humiliation is involved, such as selling oneself to slavery, or when a state authority deliberately puts prisoners in inhuman living conditions. Dehumanization These are acts that strip a person or a group of their human characteristics. It may involve describing or treating them as animals or as a lower type of human beings. This has occurred in genocides such as the Holocaust and in Rwanda where the minority were compared to insects.
Адамгершіліксіздікке дейін төмендету. Адамның қадір-қасиетін бұзу, адамның құндылығын төмендетуге бағытталған әрекеттерді білдіреді. Бұл әрекеттер, тіпті келісіммен жасалса да, барлық адамдардың маңыздылығы мен құндылығын төмендететін хабарды жеткізеді. Олар қазіргі қоғамда адам үшін қабылдауға келмейтін іс-әрекеттер мен амалдардан тұрады, мысалы, өзін құлдыққа сату немесе мемлекеттік биліктің тұтқындарды адамдық емес жағдайларда ұстауы. Субъективті қорлаудың болуына қарамастан, бұл жағдайлар адамгершіліксіз болып саналады.
Humiliation Violations of human dignity in terms of humiliation refer to acts that humiliate or diminish the self worth of a person or a group. Acts of humiliation are context dependent but we normally have an intuitive understanding where such a violation occurs. As Schachter noted, "it has been generally assumed that a violation of human dignity can be recognized even if the abstract term cannot be defined. 'I know it when I see it even if I cannot tell you what it is. More generally, etymology of the word "humiliation" has a universal characteristic in the sense that in all languages the word involves "downward spatial orientation" in which "something or someone is pushed down and forcefully held there". This approach is common in judicial decisions where judges refer to violations of human dignity as injuries to people's self worth or their self esteem. Instrumentalization or objectification This aspect refers to treating a person as an instrument or as means to achieve some other goal. This approach builds on Immanuel Kant's moral imperative stipulating that we should treat people as ends or goals in themselves, namely as having ultimate moral worth which should not be instrumentalized. Degradation Violations of human dignity as degradation refer to acts that degrade the value of human beings. These are acts that, even if done by consent, convey a message that diminishes the importance or value of all human beings. They consist of practices and acts that modern society generally considers unacceptable for human beings, regardless of whether subjective humiliation is involved, such as selling oneself to slavery, or when a state authority deliberately puts prisoners in inhuman living conditions. Dehumanization These are acts that strip a person or a group of their human characteristics. It may involve describing or treating them as animals or as a lower type of human beings. This has occurred in genocides such as the Holocaust and in Rwanda where the minority were compared to insects.
Адамгершіліктен айыру. Бұл жеке немесе топтың адамдық қасиеттерін жоятын әрекеттер. Оларға оларды жануарларға немесе төменгі сатыдағы адамдарға теңеу немесе оларға солай қарау кіруі мүмкін. Мұндай жағдайлар геноцидтерде, мысалы, Холокост пен Руандада орын алды, онда азшылықтарды жәндіктермен салыстырды.
Humiliation Violations of human dignity in terms of humiliation refer to acts that humiliate or diminish the self worth of a person or a group. Acts of humiliation are context dependent but we normally have an intuitive understanding where such a violation occurs. As Schachter noted, "it has been generally assumed that a violation of human dignity can be recognized even if the abstract term cannot be defined. 'I know it when I see it even if I cannot tell you what it is. More generally, etymology of the word "humiliation" has a universal characteristic in the sense that in all languages the word involves "downward spatial orientation" in which "something or someone is pushed down and forcefully held there". This approach is common in judicial decisions where judges refer to violations of human dignity as injuries to people's self worth or their self esteem. Instrumentalization or objectification This aspect refers to treating a person as an instrument or as means to achieve some other goal. This approach builds on Immanuel Kant's moral imperative stipulating that we should treat people as ends or goals in themselves, namely as having ultimate moral worth which should not be instrumentalized. Degradation Violations of human dignity as degradation refer to acts that degrade the value of human beings. These are acts that, even if done by consent, convey a message that diminishes the importance or value of all human beings. They consist of practices and acts that modern society generally considers unacceptable for human beings, regardless of whether subjective humiliation is involved, such as selling oneself to slavery, or when a state authority deliberately puts prisoners in inhuman living conditions. Dehumanization These are acts that strip a person or a group of their human characteristics. It may involve describing or treating them as animals or as a lower type of human beings. This has occurred in genocides such as the Holocaust and in Rwanda where the minority were compared to insects.
Мысалдар
Адамның қадір-қасиетін бұзуға жататын кейбір әрекеттерге азаптау, зорлау, әлеуметтік оқшаулау, еңбек құмарлығы, борышпен жұмыс істеу және құлдық кіреді. Адамның қадір-қасиеті Үндістанда адамдарды санитарлық ережесіз жағдайдағы дәретханалардан адам экскрементін "қолмен тазалауға" жұмысқа тарту арқылы да бұзылады – көбінесе төменгі кастадан шыққан адамдар, және әйелдер ерлерге қарағанда жиірек осы жұмыспен айналысады. Папа Франциск I әйелдердің жыныс мүшелерін кесуді (ФГМ) адам қадірін бұзатын практиканың мысалы деп санайды. "Сақал христиан" фильмінде бай адам (Питер Селлерс) мен оның ұлы (Ринго Старр) ақша үшін адамдарды өздерін-өздері қорлайтын іс-әрекеттерге мәжбүрлеу арқылы қадір-қасиеттің шегін сынап көреді. "Гомер vs. Қадір-қасиет" атты "Симпсондар" эпизоды да ұқсас сюжетке ие.
Пико делла Мирандола
Ренессанс дәуірінің философы Пико делла Мирандола идеялар мен барлық жандарға құрмет көрсетті. Ол өзінің "Адамның қадір-қасиеті туралы сөзінде" қарсы тұрған дін қызметкерлеріне еркін өнердің қадір-қасиеті және періштелердің қадір-қасиеті мен даналығы туралы айтты. Оның сөздері философтардың да құрметке лайық екенін білдірді. Бұл сөз Ренессанс дәуірінің маңызды мәтіндерінің бірі саналады және гуманистік философияның дамуымен тығыз байланысты.
Кант
Ағарту дәуірінің философы (XVIII ғасыр) Иммануил Кант, құндылық тұрғысынан талқыланбауы тиіс нәрселер бар екенін және мұндай нәрселердің қадір-қасиетке ие болуы мүмкін екенін айтты. "Құндылық" қажетті түрде салыстырмалы, себебі бір нәрсенің құны белгілі бір адамның оған берген бағасына байланысты. Ал салыстырмалы емес нәрселер, яғни Кант терминологиясындағы "өз мақсатындағы нәрселер" – барлық құндылықтан тыс болады. Ал нәрсе тек қана моральдық өлшемге ие болса, ғана өз мақсатында болады; егер ол дұрыс пен бұрыс арасындағы таңдауды білдірсе. Канттың сөзімен айтқанда: "Моральдық және оған қабілетті адамзат – ғана қадірлілікке ие". Канттың еңбектері Батыс философиясында бұрыннан белгісіз болған адамның қадір-қасиетін философтардың назарына алып келді. Ол "еркін ерік" адамның қадір-қасиеті үшін маңызды екенін айтты; адамның қадір-қасиеті адамның өз әрекеттерін таңдау мүмкіндігімен, яғни оның іс-әрекеттеріне қабілеттілігімен байланысты.
Мортимер Адлер мен Алан Гевирт
20 ғасырдың соңында қадір-қасиет тақырыбына маңызды еңбектер жазған философтардың қатарында Мортимер Адлер мен Алан Гевирт бар. Алайда, құқықтардың адамның қадір-қасиетінен туындайтыны туралы Канттың көзқарасын бөліскенмен, Гевирт Канттан гөрі адамның қадір-қасиеті жүктеген жауапкершіліктерге, зиян келтіруден сақтану ғана емес, сонымен қатар бір-біріне "игілікке" жетуде және оны сақтауда белсенді көмек көрсету қажеттігіне көбірек назар аударды. Адлер адам теңдігі және қадір-қасиетке тең құқық мәселесін кеңінен зерттеді. Адлердің пікірінше, адамдардың қадір-қасиетке тең құқығы бар ма деген сұрақ, адамзаттың шынымен теңдігіне байланысты, ал ол өз кезегінде адамзаттың жануарлар мен басқа да нәрселерден ерекшеленетін жеке класс екендігіне, немесе басқа нәрселерден тек дәрежесімен ғана ерекшеленедігіне байланысты. Адлер барлық адамдардың теңдігі туралы пікірдің тек қана олардың жануарлардан бірдей ерекшеленетіндігі жағдайында ғана шындыққа сай екенін жазды. Ол: "Адамның қадір-қасиеті – адамның жеке тұлға ретіндегі қадір-қасиеті, ол заттарға тән емес" деді. Адлер үшін осы айырмашылықты мойындамау адамдардың тең қадір-қасиетке және тең қарауға құқығын жоққа шығарды.
Басқалар
Дэн Эгонссон, содан кейін Роджер Вертхаймер, адамдардың қадір-қасиетті "адам болумен" (Эгонссонның "стандартты көзқарасы", Вертхаймердің "стандартты сенімі") теңестіруі қалыпты жағдай екенін айтса да, адамдар қадір-қасиет туралы түсініктеріне жай ғана адамгершіліктен өзге де нәрселерді қосады деп санайды. Эгонссон, бір нәрсеге қадір-қасиет тағайындалуы үшін ол адам да, тірі де болуы керек деп ұсынды, ал Вертхаймер "адамдардың адамдық мәртебесіне ие екендігі анықтамалық шындық емес" деп мәлімдеді. Артур Шопенгауэрдің пікірінше, қадір-қасиет – біздің құндылығымыз туралы басқалардың пікірі, ал қадір-қасиеттің субъективті анықтамасы – осы пікірге деген қорқынышымыз. Карл Маркстің қадір-қасиетке қатысты көзқарастары күрделі болды, ал оның ойлауында қадір-қасиеттің орны туралы пікірталастар Маркстің капитализмді сынауының моральдық өлшемге ие болуына байланысты. Маркс өзінің ерте туындыларында қадір-қасиет туралы жағымды пікір білдірді және ол оның бөтендеу теориясын негіздеуі мүмкін екенін ұсынды; алайда ол басқа жерде адамдардың қадір-қасиетке құқығы бар деген пікірді қабылдамады және моральдық нормалар капитализмді сынаудың негізін құра алмайды деді, себебі олар қоғамның идеологиялық үстел құрылымының бір бөлігін құрайды. Философ Сомоги Варга Маркстің қадір-қасиет туралы есептері Кант этикасын негіссіз түрде моральдық құндылықтарды тарихи процестер мен әлеуметтік тәжірибелерден тумайтын, одан гөрі тарихи емес деп елестететін сынның бір бөлігін құрайды деп санайды. Соңғы кезде Филипп Андре Родригес адам қадір-қасиетін ең жақсы талас-тартыс тудыратын ұғым ретінде түсінуге болады деп мәлімдеді. Оның сөзіне сүйенсек, "осы ұғымның өзіндік ерекшелігі, бір жағынан, адам құқықтарының теориялық бастама ретінде халықаралық деңгейде қабылдануына мүмкіндік берді, ал екінші жағынан, әлемдегі әртүрлі мәдениеттер оны үнемі сынап келеді".
Біріккен Ұлттар Ұйымының Адам құқықтары жөніндегі жалпыға ортақ декларациясы
Барлық адамдар бостандық және қадір-қасиет пен құқықтар тұрғысынан тең туады. Олардың санасы және ар-ұжданы бар, сондықтан бір-бірімен бауырластық рухта қарым-қатынас жасауы керек. Бұл Декларацияда баяндалған барлық құқықтар мен бостандықтарға нәсіл, тері түсі, жыныс, тіл, дін, саяси немесе басқа пікір, ұлттық немесе әлеуметтік тегі, мүліктік жағдайы, туған жері немесе басқа да статусына қарамастан, әркімнің құқығы бар.
Медицина
ХХ ғасырда қадір-қасиет дәрігерлер мен медициналық зерттеушілер үшін маңызды мәселеге айналды. Ол адам генетикалық инженериясының биоэтикасы, адам клондауы және өмір соңындағы күтім (әсіресе Терри Шиаво ісі сияқты даулы жағдайларда, тұрақты вегетативтік күйде диагноз қойылған әйелге жасалған өмірді сақтау шаралары тоқтатылған кезде) мәселелерінде қолданылды.
Канада
1996 жылы Канада үкіметі "Жаңа репродуктивтік және генетикалық технологиялар" деген тақырыпта баяндама жариялады. Баяндамада "адам өмірі мен қадір-қасиетіне құрмет көрсету принциптері" генетикалық зерттеулермен және адамды көбейтумен байланысты түрлі іс-әрекеттерге тыйым салуды ұсынудың негізі ретінде пайдаланылды. Баяндамада тыйым салынған іс-әрекеттер "Канадалықтардың теңдік, адам өмірі мен қадір-қасиетіне құрметтеу құндылықтарына қарсы келеді" делінген.
Дания
Денсаулық сақтау министрлігі 1988 жылғы Дания Кеңесі Заңын қабылдады, ол Дания Этика Кеңесін құрды. Кеңес медицина және адамдардағы генетикалық зерттеулер мәселелері бойынша Министрлікке кеңес береді. 2001 жылы Кеңес "репродуктивті клондауды адамның қадір-қасиетін бұзуы, клондалған адамға зиян келтіруі мүмкін және репродуктивті клондау зерттеулеріне рұқсат беру эмбриондардың моральдық статусына тиіс құрметті елемеуді білдіретіні үшін айыптады" деп мәлімдеді.
Франция
1984 жылы Франция медициналық практика мен зерттеулерді реттеу мәселелері бойынша үкіметке кеңес беру үшін Өмір және денсаулық ғылымдары этикасы жөніндегі Ұлттық консультативтік комитет (CCNE) құрды. 1986 жылы CCNE: "Адамның қадір-қасиетін құрметтеу білімді дамытуға және зерттеулерде сақталуға тиіс шектеулер мен ережелерді анықтауға бағыт беруі керек" деді. CCNE адам эмбриондарымен жүргізілетін зерттеулер "ақылға қолайлылық принципіне" бағынуы және "нақты айқындалмаған қадір-қасиеттің" іс жүзіндегі салдарларын ескеруі керектігін мәлімдеді. CCNE адам эмбриондарымен зерттеулерде қолданылуға тиіс этикалық принциптердің "адамның қадір-қасиетін құрметтеу" және "ғылымның қадір-қасиетін құрметтеу" екенін атап көрсетті.
rules to be observed by research." The CCNE said that research on human embryos must be subject to "the rule of reason" and must have regard for "undefined dignity in its practical consequences." The CCNE insisted that, in research on human embryos, the ethical principles that should apply are "respecting human dignity" and respecting "the dignity of science."
Швеция
Швецияның Генетикалық тұтастығы туралы заңы (2006:351), Медициналық биобанктер туралы заңы (2002:297), Денсаулық сақтау және медициналық қызметтер (кәсіби қызмет) туралы заңы (1998:531) және Денсаулық сақтау және медициналық қызметтер туралы заңы (1982:763) барлығы "жеке адамның қадір-қасиеті" немесе "адамдық ар-ұяты" туралы көңіл білдіреді.
Америка Құрама Штаттары
2008 жылы Президенттің биоэтика жөніндегі кеңесі адамның қадір-қасиеті нені білдіріп тұрғаны туралы бірлескен пікірге келуге тырысты, бірақ одан нәтиже шықпады. Кеңестің төрағасы Эдмунд Д. Пеллегрино АҚШ Президентіне жолдаған хатында: «Адамның қадір-қасиеті терминінің мағынасы бойынша әмбебап келісім жоқ» деді.
Заң
Макдугал, Лассвелл және Чен халықаралық құқықтың негізі ретінде қадір-қасиетті зерттеді. Олар заңдардың негізі ретінде қадір-қасиетті пайдалануды "табиғи құқық тәсілі" деп атады. Олар табиғи құқық тәсілі "сенім актілеріне" негізделгенін айтты. Макдугал, Лассвелл және Чен былай деп тоқталды:
Табиғи құқық тәсілімен байланысты тұрақты қиындық – оның негізгі қағидалары, ойлау жолдары және дұрыстық дәлелдеу тәсілдері адамның қадір-қасиетін қолдайтындар мен адамның қадір-қасиетін жоққа шығаратындар тарапынан бірдей қолданылып, құқықтардың мүлдем қарама-қарсы нақты белгілемелерін қолдау үшін пайдаланылуы мүмкін.
The abiding difficulty with the natural law approach is that its assumptions, intellectual procedures, and modalities of justification can be employed equally by the proponents of human dignity and the proponents of human indignity in support of diametrically opposed empirical specifications of rights
Канада
2004 жылы Канада Адамның көмектес репродукциясы туралы заңды қабылдады. Заңның 2(b) тармағында былай делінген: «Адамның көмектес репродуктивтік технологиялары мен осыған байланысты зерттеулердің жеке тұлғаларға, отбасыларға және жалпы қоғамға тигізетін пайдасы осы технологияларды қолдану және осыған байланысты зерттеулерде адамның денсаулығын, қауіпсіздігін, қадір-қасиетін және құқықтарын қорғау және нығайту үшін тиісті шаралар қабылдау арқылы ең тиімді қамтамасыз етіледі». Заңда химера жасау сияқты тыйым салынған қызметтерді жасаған жағдайда 500 000 доллардан аспайтын айыппұл салу немесе он жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айыру, немесе екеуі де қарастырылған.
Еуропалық Одақ
Еуропалық Одақтың Негізгі Құқықтары Хартиясының 1-бабы адамның қадір-қасиетінің қол сұғылмауын бекітеді.
Франция
1997 жылы Өмір және денсаулық ғылымдары этикасы жөніндегі ұлттық консультативтік комитет, сондай-ақ басқа да бақылаушылар Францияның биомедициналық зерттеулерге қатысты адамның қадір-қасиетіне негізделген заңдарының парадоксалды екенін байқады. Заң адам эмбриондарын қасақана жоюға тыйым салған, бірақ бес жылдан асып кеткен эмбриондарды жоюға мүмкіндік берді. Заң Францияда жасалған адам эмбриондарында зерттеу жүргізуге тыйым салса, Францияға әкелінген эмбриондарда зерттеу жүргізуге рұқсат берді.
Германия
Адамның қадір-қасиеті – Германия Конституциясының негізгі қағидасы. 1-баптың 1-тармағында: «Адамның қадір-қасиеті бұзылмайтын болып табылады. Оны құрметтеу және қорғау – барлық мемлекеттік биліктің міндеті». Адамның қадір-қасиеті тірі қалу құқығынан бұрын айтылады. Бұл Германияның заң шығару және сот жүйесіне маңызды және ұсақ-түйек мәселелерде де елеулі әсер етеді:
Адамның қадір-қасиеті Германияның қылмыстық кодексінің 131-бабының негізі болып табылады, ол адамдарға қатысты қатыгездікті мақұлдауға тыйым салады. 131-бап қорқыныш фильмдерін тәркілеуге және Manhunt және Mortal Kombat сериясы сияқты бейне ойындарға тыйым салу үшін қолданылды. 1977 жылы Германия Федералдық Конституциялық сотының шешімімен, шартты түрде босату мүмкіндігі жоқ өмір бойы бас бостандығынан айыру адамның қадір-қасиетін (және құқықтық мемлекет қағидасын) бұзу болып табылады деп танылды. Бүгінде өмір бойына жазасын өтеп жатқан сотталған адам, егер оның босатылуы қоғамға аз қауіп төндіретін болса, 15 жылдан кейін жақсы мінез-құлқымен шартты түрде босатылуы мүмкін. Еске сала кетейік, әлі де қауіпті деп саналатын адамдар, егер бұл үкім үнемі расталатын болса, өмір бойына қамауда ұсталуы мүмкін. Luftsicherheitsgesetz-дің 14(3)-бабы, террористер оларды қару ретінде пайдаланған жағдайда, Bundeswehr авиалайнерлерді атып түсіруге рұқсат беретін еді, негізінен адамның қадір-қасиетіне байланысты конституцияға қайшы деп танылды: көптеген адамдарды құтқару үшін аз ғана жазықсыз адамдарды өлтіруді заңдастыруға болмайды, өйткені бұл қадір-қасиетті өлшенетін және шектеулі шама ретінде қарастырады. Benetton компаниясының «H.I.V. позитив» деген таңбасы бар адамның арт жағын көрсеткен жарнамасы кейбір соттарда адамның қадір-қасиетін бұзу деп танылды, бірақ соңында заңды деп шешілді. 1975 жылы Германияда абортты заңдастырған алғашқы заң конституциялық емес деп жарияланды, өйткені сот эмбриондардың да адамның қадір-қасиетіне ие екенін мәлімдеді. 1990 жылдары абортқа қатысты жаңа заң әзірленді. Бұл заң бойынша, кеңес беруден өткен жағдайда ғана аборт заңды (Германияның қылмыстық кодексінің 219(1)-бабы). 1981 жылғы шешімінде Германия Федералдық Әкімшілік соты пип-шоулардың орындаушының сезіміне қарамастан, оның адамдық қадір-қасиетін бұзатынын мәлімдеді. Бұл шешім кейіннен қайта қарастырылды. Орындаушы көретін адамдарды көре алмайтын пип-шоулар қадір-қасиет мәселесі ретінде тыйым салынды.
Иран
Адамның қадір-қасиетін құрметтеу қажеттілігі Иран конституциялық заңында жазылған. Иран Конституциясының 2-бабы Иран Ислам Республикасы деп аталатын басқару жүйесінің негізгі алты принципі мен инфрақұрылымын көрсетеді. Бұл жүйе 1-бапта Иран Ислам Республикасы деп аталады. Осы баптың алтыншы принципі адамның қадір-қасиетіне қатысты және былай деп белгілейді: «Иран Ислам Республикасы – адамның қадір-қасиеті мен жоғары құндылығына, оның бостандығына және Құдай алдындағы жауапкершілігіне негізделген жүйе». Конституцияның кіріспе бөлімінде бұқаралық ақпарат құралдарына қатысты адамның қадір-қасиеті туралы да айтылған.
Оңтүстік Африка
Оңтүстік Африка Конституциясы "адамның қадір-қасиеті, теңдікке жету және адам құқықтары мен бостандықтарын ілгерілету" принциптерін Оңтүстік Африка мемлекетінің негізгі құндылықтарының бірі ретінде көрсетеді, ал Құқықтар туралы билль "адамның қадір-қасиеті, теңдігі және бостандығының демократиялық құндылықтарын" бекітеді деп сипатталады. Конституцияның 10-бабында "Әрбір адамның ішкі қадір-қасиеті бар және оның қадір-қасиетіне құрмет көрсетілуі және қорғалуы керек" делінген. Юриспруденцияда қадір-қасиетке құқық көбінесе теңдік, жеке тұлғаның қауіпсіздігі немесе жеке өмір сияқты арнайы құқықтардың негізі ретінде қарастырылады, бірақ ол қылмыстық жазалауға, ар-намысқа нөкерлік ету заңына және неке мен отбасылық өмірге қатысты бірнеше істерде тікелей қолданылған.
Швейцария
Швейцария Федеративтік Конституциясының 7-бабында "Адамның қадір-қасиеті құрметтеліп, қорғалуы тиіс" деп көрсетілген. Сондай-ақ, 120-бабында мемлекет репродуктивтік және генетикалық материалдарды пайдалану туралы заңдар қабылдағанда "тірі организмдердің қадір-қасиетін, сондай-ақ адамдардың, жануарлардың және қоршаған ортаның қауіпсіздігін ескеруі керек" делінген. Осының нәтижесінде, Адам емес биотехнология жөніндегі Федералдық Этика Комиссиясы (ECNH) 2008 жылы "Өсімдіктерге қатысты тірі организмдердің қадір-қасиеті" деген атпен басылым шығарды.