Кіріспе

Арль епискобы

Арльский Илариус, латынша аты Илариус (шамамен 403–449), Оңтүстік Франциядағы Арль қаласының епископы болған. Ол Рим-католик және Шығыс православие шіркеулерінде қасиетті кісі ретінде танылады, оның мерекесі 5 мамырда тойланады.

Өмір

Жастық шағында, яғни 420 жылдары, Хилари Лерен аббаттығына қосылды, сол кезде оның туысы Хонорат басшылық етіп тұрды. Хилари бұрын Дижонда тұрған болуы мүмкін, бірақ басқа деректерде ол Бельгия немесе Прованстан келгендігі айтылады. Хилари, 396 жылы Галлияның және 408 жылы Римнің префекті болған Илариуспен туыс немесе тіпті оның ұлы болуы мүмкін. 429 жылы Хилари туысы Хонораттан кейін Арль епископы болды. Гиппонылық Августиндей, ол собордағы дін қызметкерлерін «бірлестік» ретінде ұйымдастырып, олардың көп уақытын аскетизмдік тәжірибелерге арнады. Ол Вена және Нарбоннаның митрополит епископы дәрежесіне ие болды және оның ізашары Арль епископы Патроклға 417 жылы берілген викариатта көрініс тапқандай, Оңтүстік Галлия шіркеуіне үстемдік етуге тырысты. Хилари бұл үстемдікті мойындамағандықтан және Безансонға митрополиттік мәртебе талап еткендігі үшін Безансон епископы Хелидоны лауазымынан шеттетуге мәжбүр болды. Римге шағым жасалды, ал Папа Лев I 444 жылы осы шағымды Галлиялық викариатты, Хилари басқарған викариатты жою үшін пайдаланды, осылайша оны епископтарды тағайындау, синодтар шақыру немесе провинциядағы шіркеутің ісін қадағалау құқығынан айырды. Папа сонымен қатар Валентиан III-нің жарлығын бекітті, ол Галлиялық шіркеу тарихында маңызды рөл атқарды, бұл Виен шіркеуін Арль шіркеуіне тәуелділіктен босатты. Бұл Папаның талаптары императорлық заңға айналды, ал оларды бұзу заңмен жазаланды. Леон Клугнет бұл даудың себебі Рим соты мен митрополиттің құқықтары сол кезде жеткілікті түрде нақты белгіленбегендігінде және Папаға шағымдану құқығы толыққанды мойындалмағандығында деп санайды. 449 жылы қайтыс болғаннан кейін Хилари есімі Римнің мартирологиясына енгізілді.

Жазбалар

Өмірі бойы Хилари білімділігімен, шешендігімен және сондай-ақ ізгілігімен зор абыройға ие болды; оның қазірге дейін сақталған еңбектері (Vita S. Honorati Arelatensis episcopi және Metrum in Genesin) сол дәуірдегі басқа әдеби туындылармен тең келді. «Де провиденция» атты өлең, көбінесе Аквитандық Проспердің жазбаларында кездеседі, кейде Арльдық Хилариге жатқызылады.