Макс Брод: Франц Кафканың жарылқаушысы және туындыларының сақтаушысы
Max Brod
Макс Брод (1884-1968) – израильдік жазушы, композитор, журналист. Франц Кафканың досы, өсиет орындаушысы, оның жарық көрмеген туындыларын сақтап қалған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Богемиялық израильдік жазушы, композитор және журналист (1884–1968)
Bohemian Israeli author, composer, and journalist (1884–1968)
Макс Брод (27 мамыр 1884 – 20 желтоқсан 1968) – Богемияда туған израильдік жазушы, композитор және журналист. Ол өзінің жемісті шығармашылығымен де танымал болғанымен, жазушы Франц Кафканың досы және оның өмірбаянын жазған адам ретінде әйгілірек. Кафка Бродты әдеби мұрагері етіп тағайындап, өлімінен кейін жарияланбаған туындыларын өртеуді бұйырды. Брод бұл бұйрықтан бас тартып, Кафканың еңбектерін жариялады. 1939 жылы нацистер Праганы басып алғанда, ол Кафканың көптеген жарияланбаған жазбалары, күнделіктері мен эскиздері салынған чемоданды алып, Мандатты Палестинаға көшіп кетті.
Max Brod (; 27 May 1884 – 20 December 1968) was a Bohemian born Israeli author, composer, and journalist. Although he was a prolific writer in his own right, he is best remembered as the friend and biographer of writer Franz Kafka. Kafka named Brod as his literary executor, instructing Brod to burn his unpublished work upon his death. Brod refused and had Kafka's works published instead. In 1939, as the Nazis occupied Prague, he immigrated to Mandatory Palestine, taking with him a suitcase of Kafka's papers, many of them unpublished notes, diaries, and sketches.
Өмірбаян
Макс Брод Прагада, сол кезде Австрия-Мажарстанның Богемия провинциясының бір бөлігі болған, қазіргі Чехия Республикасының астанасында дүниеге келді. Төрт жасында Бродқа омыртқаның ауыр қисықтығы диагнозы қойылып, бір жыл түзету корсетінде өтті; дегенмен, ол өмірінің соңына дейін сүйкімді болып өмір сүрді. Кейіннен ол өсиеті бойынша Кафка материалдарын басқаруды Эстерге тапсырды. Феликс Велтш оның тағы бір жақын досы болды. Олардың достығы 75 жылға созылды, Прагадағы пиарлық мектептен бастап 1964 жылы Велтштің қазасына дейін. Ол өзін музыкаға арнап, Еуропаға лекция оқуға және жас суретшілерді қолдауға сапар шекті. Брод сондай-ақ израильдік жазушы Ахарон Меггедпен жақын болды, олар Тель-Авив жағажайында серуендеп жүргенде көптеген философиялық әңгімелер жүргізді. Брод 1968 жылдың 20 желтоқсанында Тель-Авивте қайтыс болды, оның соңғы тыныс алатын жері Тель-Авивтегі Трамплдор зиратында.
Max Brod was born in Prague, then part of the province of Bohemia in Austria Hungary, now the capital of the Czech Republic. At the age of four, Brod was diagnosed with a severe spinal curvature and spent a year in corrective harness; despite this he would be a hunchback his entire life. He would later pass stewardship of the Kafka materials in his possession to Esther in his will. Another close companion was Felix Weltsch. Their friendship lasted 75 years, from the elementary school of the Piarists in Prague to Weltsch's death in 1964. He increasingly devoted himself to music, traveling to Europe to give lectures and to encourage young artists. Brod was also close to Israeli author Aharon Megged, with whom he had many philosophical discussions as they walked along the beachfront in Tel Aviv. Brod died on 20 December 1968 in Tel Aviv, his final resting place is the Trumpeldor Cemetery in Tel Aviv.
Әдеби мансап
Кафкадан өзгеше, Брод тез арада өнімді жазушыға айналып, барлығы 83 туынды жариялады. Осыдан кейін Брод пен Кафка жиі, тіпті күнделікті кездесіп, Кафканың өліміне дейін жақын дос болып қалды. Кафка Бродтың ата-анасының үйіне жиі қонаққа түсетін. Дәл сол жерде ол Бродтың қайын інісі Макс Фридманның туысы, болашақ сүйіктісі және никелескен әйелі Фелице Бауэрмен танысты. Бітірген соң Брод біраз уақыт поштада жұмыс істеді. Жұмыс уақытының салыстырмалы түрде қысқа болуы оған өнер сыншысы және тәуелсіз жазушы ретінде мансабын бастауға мүмкіндік берді. Ұқсас себептермен Кафка жұмысшылардың бақытсыз оқиғаларына қатысты сақтандыру агенттігінде жұмысқа орналасты. Брод, Кафка және Бродтың жақын досы Феликс Велтш, «enge Prager Kreis» немесе «Праганың жақын айналымы» деп аталатын топты құрады. Кафканың өмірінде Брод оның жазу талантына сендіруге бірнеше рет тырысты, бірақ Кафка үнемі күмәнданып жүрді. Брод Кафканы өзінің туындыларын жариялауға ынталандырды, және оның күнделік жазуын бастауының себебі де Брод болған болуы мүмкін. Брод бірлескен әдеби жобаларды ұйымдастыруға тырысты, бірақ сәттілікке жете алмады. Әдеби және жеке философияларының келіспеушілігінен туындаған бірлесіп жазу мүмкін болмаса да, 1912 жылдың мамыр айында Кафка кіріспе жазған саяхат жолжазбасының бір бөлігі жарияланды. Бұл мақала Herderblätter журналында жарық көрді. Брод досын бірнеше жылдан кейін жобаны аяқтауға көндіруге тырысты, бірақ бұл әрекет нәтижесіз аяқталды. Брод 1913 жылы Эльза Тауссигке үйленгеннен кейін де Кафкамен ең жақын досы және сенімді серігі болып қалды, бір-біріне қиындықтар мен өмірлік дағдарыстарда көмектесіп тұрды.
Unlike Kafka, Brod rapidly became a prolific author who eventually published 83 titles. From then on, Brod and Kafka met frequently, often even daily, and remained close friends until Kafka's death. Kafka was a frequent guest in Brod's parents' house. There he met his future girlfriend and fiancée Felice Bauer, cousin of Brod's brother in law Max Friedmann. After graduating, Brod worked for some time at the post office. The relatively short working hours gave him time to begin a career as an art critic and freelance writer. For similar reasons, Kafka took a job at an insurance agency involved in workmen's accident insurance. Brod, Kafka, and Brod's close friend Felix Weltsch constituted the so called "enge Prager Kreis" or "close Prague circle". During Kafka's lifetime, Brod tried repeatedly to reassure him of his writing talents, of which Kafka was chronically doubtful. Brod pushed Kafka to publish his work, and it is probably owing to Brod that he began to keep a diary. Brod tried, but failed, to arrange common literary projects. Notwithstanding their inability to write in tandem – which stemmed from clashing literary and personal philosophies – they were able to publish one chapter from an attempted travelogue in May 1912, for which Kafka wrote the introduction. It was published in the journal Herderblätter. Brod prodded his friend to complete the project several years later, but the effort was in vain. Even after Brod's 1913 marriage with Elsa Taussig, he and Kafka remained each other's closest friends and confidants, assisting each other in problems and life crises.
Кафка шығармаларының жариялануы
1924 жылы Кафка қайтыс болған кезде Брод оның мүлігін басқарушы болды. Кафка жарық көрмеген барлық туындыларын өртеуді өтінгенмен, Брод одан бас тартты. Ол мұны Кафканың өзі жарық көрмеген еңбектерін өртеуді сұрағанда, Брод тікелей бас тартқанын, және "Егер Франц өзінің талаптарының міндетті түрде орындалуын қаласа, онда басқа мұрагерді тағайындауы керек еді" деп жауап бергенін түсіндірді. Кафканың ең белгілі туындыларының тіпті бір жолы да жарияланбастан бұрын, Брод оны "заманымыздың ең ұлы ақыны" деп мақтап, Гете мен Толстой деңгейіне қойды. Кафканың шығармалары оның өлімінен кейін жарық көргенде (1925 жылы – «Процесс», одан кейін 1926 жылы – «Қала», 1927 жылы – «Америка»), бұл ертедегі жағымды баға сыншылар тарапынан одан әрі мақтауға ие болды.
On Kafka's death in 1924, Brod was the administrator of the estate. Although Kafka stipulated that all of his unpublished works were to be burned, Brod refused. He justified this move by stating that when Kafka personally told him to burn his unpublished work, Brod replied that he would outright refuse, and that "Franz should have appointed another executor if he had been absolutely and finally determined that his instructions should stand." Before even a line of Kafka's most celebrated works had been made public, Brod had already praised him as "the greatest poet of our time", ranking with Goethe or Tolstoy. As Kafka's works were posthumously published (The Trial arrived in 1925, followed by The Castle in 1926 and Amerika in 1927), this early positive assessment was bolstered by more general critical acclaim.
Музыка
Бродтың музыкалық шығармалары, оның әдеби еңбектерімен салыстырғанда, көпшілікке онша таныс емес. Оларға әндер, фортепианоға арналған туындылар және оның пьесаларына қосымша музыка кіреді. Ол Бедрих Сметана мен Леош Яначек операларының бір бөлігін неміс тіліне аударған, сондай-ақ Яначек туралы алғашқы кітапты жазған (алғаш рет 1924 жылы чех тілінде жарық көрді). 1961 жылы ол Густав Малерге арналған зерттеуді жариялады. Брод оркестрлеуді Александр Урия Босковичтен оқыған.
Brod's musical compositions are little known, even compared to his literary output. They include songs, works for piano and incidental music for his plays. He translated some of Bedřich Smetana's and Leoš Janáček's operas into German, and wrote the first book on Janáček (first published in Czech in 1924). He authored a study of Gustav Mahler, Beispiel einer deutsch jüdischen Symbiose, in 1961. Brod had studied orchestration under Alexander Uriah Boskovich.
Марапаттар мен мойындау
1948 жылы Брод әдебиет бойынша Бялик сыйлығымен марапатталды. 1965 жылы Брод Германияның Дюссельдорф қаласындағы Генрих Хайне қоғамының Құрмет сыйлығын алды. 1965 жылы ол ғылым мен өнерге Австрия орденімен марапатталды және оны алған тұңғыш израильдік азамат атанды.
In 1948, Brod was awarded the Bialik Prize for literature. In 1965, Brod was awarded the Honor Gift of the Heinrich Heine Society in Düsseldorf, Germany. In 1965, he was awarded the Austrian Decoration for Science and Art and was the first Israeli citizen to be awarded it.