Кіріспе

Славян халықтарын, тілдерін және мәдениетін зерттеу

Славян (американдық ағылшын тілінде) немесе славян (британдық ағылшын тілінде) зерттеулері, сондай-ақ славистика, славян халықтары, тілдері, әдебиеті, тарихы және мәдениетімен айналысатын аймақтық зерттеулердің академиялық саласы болып табылады. Алғашқыда славист немесе славист – славистиканы зерттейтін лингвист немесе филолог болатын. Кейіннен, славян мәдениеттері мен қоғамдарын зерттейтін тарихшылар, әлеуметтік ғалымдар және басқа да гуманитарлық ғылымдар өкілдері де осы саладағы зерттеулерге қатыса бастады. Солтүстік Америкада славян зерттеулерінің басым бөлігі орыс зерттеулеріне қатысты. Райс университетінің славян зерттеулері профессоры Эва Томпсон орыс тілінен өзге славян тілдерін зерттеудің жағдайын "көрінбейтін және үнсіз" деп сипаттады.

Тарих

Славистика 18 ғасырдың соңы мен 19 ғасырдың басында пайда болды, әртүрлі славян халықтары арасындағы романтикалық ұлтшылдықпен және панславизм қозғалысы сияқты славян бірлігінің ортақ сезімін қалыптастыруға бағытталған идеологиялық әрекеттермен бірге. Бұл терминді алғаш қолданған ғалымдардың бірі – Йозеф Добровский (1753–1829). Славян зерттеулерінің тарихын үш кезеңге бөлуге болады. 1876 жылға дейін алғашқы славистер славян тілдерінің ескерткіштерін, соның ішінде ұлттық тілдерде жазылған алғашқы мәтіндерді құжаттауға және басып шығаруға ден қойды. Осы кезеңде көптеген славян тілдері алғашқы заманауи сөздіктерін, грамматикалық еңбектерін және анықтамалықтарын алды. Екінші кезең, Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін созылып, славян филологиясы мен тіл білімінің қарқынды дамуымен еректелді, әсіресе славян елдерінен тыс, Август Шлейхердің (1821–1868) және Август Лескиннің (1840–1916) айналасындағы Лейпциг университетіндегі топта. Осы уақытта славян ғалымдары диалектологияға ерекше назар аударды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін славян зерттеулерінің орталықтары құрылды және әлемнің әртүрлі университеттерінде гуманитарлық және әлеуметтік ғылымдар салаларына кеңінен енді. Бұл, ішінара, Батыс Еуропа мен АҚШ-тағы Қырық жылдық суық соғысқа байланысты саяси алаңдаушылықтардың нәтижесі болды. Славян зерттеулері Екінші дүниежүзілік соғыстан 1990 жылдарға дейін гүлденді, бірақ содан бері славян тілдеріне университеттерге түсу көрсеткіштері төмендеді.