Кіріспе

Балық түрлері

Тірі туғызатын иелікбалық (Zoarces viviparus), сондай-ақ тірі туғызатын бленни және еуропалық иелікбалық деп те аталады, Zoarcidae тұқымдасына жататын теңіз сәулелі қанатты балықтардың бір түрі. Ол жұмыртқадан тірі туады және тірі дернәсілдерді дүниеге келтіреді (сондықтан "құрттардың анасы" деген сипаттама пайда болған). Жерорта теңізі елдерінде одан жиі сорпа дайындалады. Сүйектері зиянсыз пигменттің әсерінен жасыл түсті болады. Олардың терісі шырышты және түсі өзгергіш.

Таксономия

Шығанақты шабақ алғаш рет Карл Линней өзінің "Systema Naturae" кітабының 10-шы басылымында "Еуропа теңіздері" деп сипаттаған. 1829 жылы француз зоологы Жорж Кувье шабақтар үшін Zoarces туысын ұсынды, содан кейін B. viviparus Zoarces туысының типтік түрі ретінде белгіленді, бұл мүмкін 1917 жылы Дэвид Старр Джордан жасаған. Viviparus деген сөз "тірі туу" дегенді білдіреді, бірақ бұл түрдің өзі жұмыртқадан тірі туатын түр.

Сипаттама

Вивипароздық балықтың денесі жұқа, бірте-бірте тарайтын және кішкентай лотосқа (Lota lota) ұқсайды, кең бас және ауыз, ірі еріндері бар. Оның арқа және анальдық қанаттары ұзын, лента тәрізді, ал олар оқ ұшы тәрізді құйрық қанатымен бірігіп кетеді. Бұл балықты аймақтағы екі ұқсас, жіңішке денелі, теңіз түбінде тіршілік ететін балықтан – тау-тасты қаз (Pholis gunnellus) және жылан бленни (Ophidion barbatum) – ажыратады. Сүйектері жасыл түсті. Кішкентай қабықшалары былтырлау теріге енгізілген. Арқа қанаты құйрық қанатына жақындаған сайын төмендейді, ал оның қысқа сәулелері қысқа және тікенді болады. Түсі әртүрлі болуы мүмкін, бірақ көбінесе денесінің жоғарғы жағы сұрғылт қоңыр, ал астыңғы жағы сарғыш болады. Денесі мен арқа қанатында бір немесе екі қатарлы дақтар кездеседі. Кеуде қанаттарының шеттері сары немесе сары-қызыл түсті. Бұл түрдің ең үлкен жалпы ұзындығы тіркелген, бірақ одан гөрі мөлшері жиі кездеседі және шығысқа қарай Балтық теңізіне, солтүстікке қарай Солтүстік теңізі арқылы, Норвегия жағалауымен Ақ теңізге және Баренц теңізіне дейін тарайды.

Пайдалану

Жұмыртқа туғызғыш сора тұқымдасының кейбір ареалдарында балық шаруашылығында коммерциялық құндылығы төмен.