Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мемлекет тарапынан ақша төленетін адамдардың тізімі. Азаматтық тізім – мемлекетке қызмет еткендері үшін немесе құрметті зейнетақы ретінде мемлекеттен ақша алатын адамдардың тізімі. Бұл термин ең көп Ұлыбританиямен және оның бұрынғы отарлары мен доминиондарымен байланысты. Алғашқыда бұл британ монархиясын қаржыландыруға кеткен шығындар ретінде анықталған. Дания да Дания монархиясын қолдайтын ұқсас азаматтық тізімді сақтайды.
List of individuals to whom money is paid by the government
A civil list is a list of individuals to whom money is paid by the government, typically for service to the state or as honorary pensions. It is a term especially associated with the United Kingdom, and its former colonies and dominions. It was originally defined as expenses supporting the British monarchy. Denmark also maintains a similar civil list that supports the Danish monarchy.
Ұлыбритания
Ұлыбританияда 2011 жылға дейін Азаматтық тізім – монархтың ресми өкілеттіктерін орындаумен байланысты шығындарды, оның ішінде қызметкерлердің жалақысын, мемлекеттік сапарларды, қоғамдық шараларды, салтанатты іс-шараларды және Корольдік үйлерді күтіп ұстауды қамтитын жылдық қаржылай көмек болды. Патшалық отбасының көлік және қауіпсіздік шығындарымен қатар, жылжымайтын мүлікті күтіп ұстау және басқа да қосымша шығындар жеке үкіметтік ведомстволардан берілетін жеке қаржылай көмектермен жабылған. Азаматтық тізім 2011 жылғы «Монархтық грант туралы» заңмен таратылды.
In the United Kingdom, the Civil List was, until 2011, the annual grant that covered some expenses associated with the Sovereign performing their official duties, including those for staff salaries, state visits, public engagements, ceremonial functions and the upkeep of the Royal Households. The cost of transport and security for the Royal Family, together with property maintenance and other sundry expenses, were covered by separate grants from individual government departments. The Civil List was abolished under the Sovereign Grant Act 2011.
Тарих
1688 жылғы Даңқты революциядан кейін монархты ұстауға байланысты шығындар негізінен Қазынашылық басқаратын мемлекеттік қаражаттан бөлінді. 1697 жылы III Уильям тұсындағы Парламент патшаның бейбіт уақыттағы кірісін жылына 1,200,000 фунт стерлинг деп белгіледі; оның шамамен 700,000 фунт стерлингі Азаматтық тізімге бағытталды. Монархтар осы қаражатты мемлекеттік қызмет, судьялар мен елшілердің жалақысы сияқты азаматтық басқаруды жүргізу шығындарын, сондай-ақ зейнетақы төлеу, Патшалық үйдің шығындары мен монархтың жеке шығындарын жабу үшін пайдалануы күтілді. Осыдан бастап "Азаматтық тізім" термині пайда болды, ол әскери және теңіз шығындарының есебінен, арнайы салықтар арқылы қаржыландырылатынынан ажырату үшін қолданылды. 1760 жылы III Георг таққа отыруымен патшалық қаржыда маңызды өзгерістер болды. Оның ізашары II Георг бұрынғы келісімге сәйкес азаматтық басқарудың барлық шығындарын толық өтемегендіктен, 1760 жылғы Азаматтық тізім заңымен III Георг өзінің билік ету мерзіміне дейін Тақ мүлкінен түсетін мұрагерлік кірістерді Парламентке беруге келісті, ал Парламент азаматтық басқарудың көп бөлігіне жауапкершілікті мойнына алды. Парламент Азаматтық тізімді төлеуді жалғастырды, ол Патшалық үйдің шығындарын және азаматтық басқарудың бір бөлігін қаржыландырды. Алайда III Георг Ланкастер герцогтығынан түсетін кірісін сақтап қалды. 1830 жылы IV Вильгельм таққа отырғанда, Азаматтық тізімге бекітілген сома Патшалық үй шаруашылығының шығындарымен шектелді, бұл азаматтық басқару шығындарына байланысты кез келген қалдық жауапкершілікті жойды. Бұл монарх пен азаматтық басқару арасындағы барлық байланысты толықтырып жойды. Виктория патшайымының таққа отыруымен 1837 жылғы Азаматтық тізім заңы қабылданды, ол азаматтық тізім жүйесінің принциптерін қайта бекітті және барлық бұрынғы заңдар күшінде екенін нақтылады. Кейіннен, Елизавета II патшайымына дейінгі монархтар таққа отырған сайын, бұл конституциялық келісім расталды, бірақ "Азаматтық тізім" деген тарихи термин сақталды, тіпті бұл қаражаттың азаматтық басқару шығындарына ешқандай қатысы болмаса да. 1931 жылы V Георг Ұлы депрессияның салдарынан Азаматтық тізімнен өзіне тиесілі 50,000 фунт стерлингті алудан бас тартуға шешім қабылдады. Жеке қордың басқарушысы ретінде сэр Фредерик Понсонби премьер-министр Рамзи Макдональдқа Георгтың қаражатты "ең қатаң үнемділік шараларын қолдану арқылы" қабылдамауға болатынын айтқанын және королева Мария мен басқа да корольдік отбасы мүшелері "осы ұлттық дағдарыс кезінде осы қаражатты азайтуды қалайтынын" хабарлады.
Following the Glorious Revolution of 1688, the expenses relating to the support of the monarch were largely separated from the ordinary expenses of the state managed by the Exchequer. In 1697, Parliament under William III fixed the Crown's peacetime revenue at £1,200,000 per year; of this about £700,000 was appropriated towards the Civil List. The sovereigns were expected to use this to defray some of the costs of running the civil government (such as the Civil Service, judges' and ambassadors' salaries) and the payment of pensions, as well as the expenses of the Royal Household and the sovereign's personal expenses. It was from this that the term "Civil List" arose, to distinguish it from the statement of military and naval expenses which were funded through special taxation. The 1760 accession of George III marked a significant change in royal finances. As his predecessor, George II, had failed to meet all of the specific costs of the civil government in accordance with the previous arrangement, it was decided by the Civil List Act 1760 that George III would surrender the hereditary revenues from the Crown Estate to Parliament for the duration of his reign, and in return Parliament would assume responsibility for most of the costs of the civil government. Parliament would continue to pay the Civil List, which would defray the expenses of the Royal Household and some of the costs of the civil government. George III, however, retained the income from the Duchy of Lancaster. On the 1830 accession of William IV, the sum voted for the Civil List was restricted to the expenses of the Royal Household, removing any residual responsibilities associated with the cost of the civil government. This finally removed any links between the sovereign and the cost of the civil government. On the accession of Queen Victoria, the Civil List Act 1837—which reiterated the principles of the civil list system and specified all prior Acts as in force—was passed. Upon the accession of subsequent monarchs down to Queen Elizabeth II, this constitutional arrangement was confirmed, but the historical term "Civil List" remained even though the grant had nothing to do with the expenses of the civil government. In 1931, George V decided to eschew the £50,000 due to him from the Civil List as a result of the Great Depression. As Keeper of the Privy Purse, Sir Frederick Ponsonby wrote to Prime Minister Ramsay MacDonald to say that George had felt it was possible to reject the grant by "exercise of the most rigid economy" and that Queen Mary and other royal family members were "desirous that reductions in these grants should be made during this time of national crisis".
Елизавета II
Азаматтық тізім төлемдерін алған соңғы британ монархы Елизавета II болды. Оның билік құрған кезеңіндегі азаматтық тізім 1952 жылы оның билікке кіруінен бастап 2012 жылы жойылғанға дейін созылды. Осы кезеңде патшайым мемлекет басшысы ретінде азаматтық тізімді монархияның кейбір ресми шығыстарын төлеу үшін пайдаланды. Тек королева, Эдинбург герцогы және королева-ана ғана азаматтық тізімнен тікелей қаржы алды. Уэльс ханзадасы мен оның жақын отбасы (Корнуолл герцогинясы, Кембридж герцогы мен герцогинясы және принц Гарри) өздерінің табыстарын Корнуолл герцогтігінен алды. Патшалық отбасының басқа мүшелерінің мемлекеттік міндеттері мен қызметкерлері парламенттік аннуитеттен қаржыландырылды, оның сомасын патшайым қазынаға толық қайтарып берді. Корольдің жұбайы (Эдинбург герцогы Филипп) жылына 359 000 фунт стерлинг алды. Азаматтық тізімнің соңғы 20 жылы артықшылықтар мен тапшылықтармен сипатталды. 1991-2000 жылғы азаматтық тізімдегі артықшылықтар төмен инфляция мен патшайымның және оның қызметкерлерінің Корольдік үйді тиімді етуге жасаған күш-жігерінің нәтижесінде 2000 жылдың соңына қарай 35,3 миллион фунт стерлингтік резерв жинақталды. Осының салдарынан 2001 жылы азаматтық тізім жылына 7,9 миллион фунт стерлингке бекітілді, бұл 1991 жылғы көрсеткішпен бірдей болды, және оны жоюға дейін сол деңгейде сақталды. Бұл резерв келесі онжылдықта азаматтық тізімдегі тапшылықты өтеуге пайдаланылды. 1972 жылғы Азаматтық тізім туралы заң қазынашылыққа төлем мөлшерін әр он жылда бір рет қарауға мүмкіндік берді, бірақ тек оны арттыруға, азайтуға емес. Азаматтық тізімнің жойылуы туралы 2010 жылғы 20 қазанда төменгі палатаға қаржы министрі Джордж Осборнның жасаған шығындарды тексеру туралы мәлімдемесінде хабарланды. Оның орнына, ол «Патшалық үйге Корольдік мүліктің кірісінің бір бөлігімен байланысты жаңа Мемлекеттік қолдау гранты беріледі» деді. Crown Estate – бұл Корольдік мүлік комиссарлары коммерциялық принциптер бойынша басқаратын заңды корпорация және жыл сайын Ұлыбритания қазынасына кіріс әкеледі (2010 жылдың 31 наурызында аяқталған жыл үшін 210,7 миллион фунт стерлинг кіріс). Бұл кіріс Корольге түседі және 1760 жылы қол жеткізілген келісімнің нәтижесінде мемлекетке беріледі, ол әрбір келесі билік басында жаңарып тұрады. 2011 жылғы 18 қазанда «Sovereign Grant Act 2011» заңына корольдік келісім берілді. Осы заң бойынша, енді монархияның барлық ресми шығыстарын Мемлекеттік қолдау гранты қаржыландырады, бұрын тек азаматтық тізімге жатқан шығыстар ғана емес.
The last British monarch to receive Civil List payments was Elizabeth II. The Civil List for her reign lasted from her accession in 1952 until its abolition in 2012. During this period the Queen, as head of state, used the Civil List to defray some of the official expenditure of the monarchy. Only the Queen, the Duke of Edinburgh and the Queen Mother ever received direct funding from the Civil List. The then Prince of Wales and his immediate family (the Duchess of Cornwall, the Duke and Duchess of Cambridge, and Prince Harry) received their income from the Duchy of Cornwall. The state duties and staff of other members of the Royal Family were funded from a parliamentary annuity, the amount of which was fully refunded by the Queen to the Treasury. The Queen's consort (Prince Philip, Duke of Edinburgh) received £359,000 per year. The last two decades of the Civil List were marked by surpluses and deficits. Surpluses in the 1991–2000 Civil List caused by low inflation and the efforts of the Queen and her staff to make the Royal Household more efficient led to the accrual of a £35.3 million reserve by late 2000. Consequently, the Civil List was fixed at £7.9 million annually in 2001, the same amount as in 1991, and remained at that level until its abolition. The reserve was then used to make up the shortfall in the Civil List during the subsequent decade. The Civil List Act 1972 allowed the Treasury to review the level of the payment every ten years, but only allowed for increases and not reductions. The abolition of the Civil List was announced in the spending review statement to the House of Commons on 20 October 2010 by the Chancellor of the Exchequer, George Osborne. In its place, he said, "the Royal Household will receive a new Sovereign Support Grant linked to a portion of the revenue of the Crown Estate". The Crown Estate is a statutory corporation, run on commercial lines by the Crown Estate Commissioners and generates revenue for HM Treasury every year (an income surplus of £210.7 million for the year ended 31 March 2010). This income is received by the Crown and given to the state as a result of the agreement reached in 1760 that has been renewed at the beginning of each subsequent reign. The Sovereign Grant Act 2011 received royal assent on 18 October 2011. Under this Act, the Sovereign Grant now funds all of the official expenditure of the monarchy, not just the expenditure previously borne by the Civil List.
Азаматтық тізімдегі зейнетақылар
Бұл зейнетақылар дәстүрлі түрде қазынашылықтың бірінші лордының ұсынысы бойынша азаматтық тізімнен монархпен тағайындалады. 1837 жылғы Азаматтық тізім туралы заңда жаңа зейнетақылардың тек корольдік игілігіне лайық адамдарға немесе Корольге жеке қызмет көрсетуімен, қоғамдық міндеттерді атқару арқылы, немесе ғылымдағы пайдалы жаңалықтарымен, әдебиет пен өнердегі жетістіктерімен егемендерінің құрметті назарына және елдің алғысына бөленгендерге ғана берілуі керек деген талап қойылды. Белгілі иегерлері: Уильям Вордсворт, Уильям Барнс, Джеральдин Джудсбери, Маргарет Олифант, Кристофер Лог және Молли Паркин. (Лорд Байронның азаматтық тізімнен зейнетақы алғаны жиі айтылады, бірақ шын мәнінде оның анасы оны алған.) 1911 жылдан бастап азаматтық тізімнен жыл сайын 1200 фунт стерлинг бөлінді, бұл қолданыстағы зейнетақыларға қосымша қаражат болды. 1908 жылы жарияланған мәліметтерге сәйкес, сол жылы төленген азаматтық тізімдегі зейнетақылардың жалпы сомасы 24 665 фунт стерлинг құрады. 2012-13 қаржы жылында 53 адамға төленген азаматтық тізімдегі зейнетақының жылдық құны 126 293 фунт стерлингке жетті. Жаңа азаматтық тізім бойынша зейнетақылар кейде беріле береді.
These are pensions traditionally granted by the Sovereign from the Civil List upon the recommendation of the First Lord of the Treasury. The Civil List Act 1837 applied the condition that any new pensions should be "granted to such persons only as have just claims on the royal beneficence or who by their personal services to the Crown, or by the performance of duties to the public, or by their useful discoveries in science and attainments in literature and the arts, have merited the gracious consideration of their sovereign and the gratitude of their country." Famous recipients include William Wordsworth, William Barnes, Geraldine Jewsbury, Margaret Oliphant, Christopher Logue, and Molly Parkin. (Lord Byron is often said to have received a civil list pension, but his mother was the actual recipient.) As of 1911, a sum of £1,200 was allotted each year from the Civil List, in addition to the pensions already in force. From a Return issued in 1908, the total of Civil List pensions payable in that year amounted to £24,665. In the financial year 2012 13 the annual cost of Civil List pensions paid to 53 people was £126,293. New Civil List pensions continue to be awarded occasionally.
Марокко
2011 жылғы түзетілген Марокко Конституциясының 45-бабында Патшаның мемлекеттік қаражаты болады делінген. Осыған ұқсас талап 1996 жылғы түзетілген Марокко Конституциясының 22-бабында да қамтылған.
Article 45 of the 2011 Amended Moroccan Constitution states that the King shall have a civil list. A similar provision was contained in Article 22 of the 1996 Amended Moroccan Constitution.
Жаңа Зеландия
Жаңа Зеландияның 1852 жылғы Конституциялық заңы (Ұлыбритания Парламентінің қабылдаған заңы) Жаңа Зеландия колониясына өзін-өзі басқару құқығын берді және монархқа төленетін сомаларды белгіледі. Келесі жүз жыл ішінде әртүрлі Азаматтық тізім заңдары қабылданды, күшін жойды және жаңасымен ауыстырылды, олар Парламенттің тұрақты қаржыландыруын генерал-губернаторға, премьер-министрге, министрлер кабинетіне, Парламент мүшелеріне және сот жүйесіне бөлуге мүмкіндік берді. 1950 жылғы Азаматтық тізім заңы Парламент мүшелерінің жалақысы мен жәрдемақысының Патшалық комиссияның ұсынысы бойынша Кеңес қаулысымен бекітілуін қарастырды, бұрын олар заңмен белгілі бір аралықтарда бекітілген болатын. Сондай-ақ, Министрдің Парламент мүшесі болуы тиіс деген конвенция заңдастырылды. 1964 жылы бұрынғы премьер-министрлер мен олардың жесірлеріне жылдық төлемдер (аннуитет) қарастыру үшін заңға өзгерістер енгізілді. 1950 жылғы заңның орнын бастан аяқ ауыстырған 1979 жылғы Азаматтық тізім заңы осы атаумен соңғы заң болды. Ол Жоғары жалақы комиссиясын (қазіргі Жалақы органы) құрды, ол судьялар және мемлекеттік қызметкерлердің жалақысын белгілейтін тәуелсіз орган. 1977 жылғы Жоғары жалақы комиссиясы туралы заң комиссияны Азаматтық тізім заңынан бөліп шығарды. Заңның кейбір бөлімдері 1986 жылғы Конституциялық заңға да қосылды. 2007 жылдан 2010 жылға дейін Заң комиссиясы 1979 жылғы Азаматтық тізім заңын қарап өтті, нәтижесінде заң екі кезеңде күшін жойды. Бас губернаторға қатысты ережелер 2010 жылғы Бас губернатор туралы заңмен жойылды және жаңа ережелермен алмастырылды, ал қалған ережелер 2013 жылғы Парламент мүшелерінің (жалақысы және қызмет көрсетуі) туралы заңмен жойылды және жаңа ережелермен алмастырылды.
The New Zealand Constitution Act 1852 (an enactment of the Parliament of the United Kingdom) granted self government to the Colony of New Zealand and made provision for sums payable to the monarch. Various Civil List enactments were passed, repealed and replaced over the next hundred years which provided for permanent appropriations of Parliament to fund to the Governor General, Prime Minister, Cabinet Ministers, Members of Parliament and the judiciary. The Civil List Act 1950 provided for salaries and allowances of members of Parliament to be fixed by Order in Council on the recommendation of a royal commission, where previously they had been set at intervals by legislation, and also codified the convention that a Minister of the Crown must be a member of Parliament. It was amended in 1964 to provide for an annuity for former prime ministers and the widows of former prime ministers. The Civil List Act 1979, succeeding the 1950 Act, was the final enactment of that name. It provided for a Higher Salaries Commission (now known as the Remuneration Authority), an independent salary setting body for public offices including judges. A standalone Higher Salaries Commission Act 1977 extracted the commission from the Civil List Act. Some parts of the Act were also rehomed into the Constitution Act 1986. A review of the Civil List Act 1979 was undertaken by the Law Commission from 2007 to 2010; eventually the Act was repealed in two stages. The provisions relating to the Governor General were repealed and replaced by the Governor General Act 2010 and the remaining provisions were repealed and replaced by the Members of Parliament (Remuneration and Services) Act 2013.
Сингапур
Азаматтық тізім және сыйлық туралы заң Сингапур Президентін қамтамасыз ету үшін азаматтық тізім мен сыйлық қарастырады.
The Civil List and Gratuity Act provides a civil list and gratuity for the maintenance of the President of Singapore.