Дэвид Бриннің 1984 жылғы «Практикалық эффект» романы. Кері энтропия, уақыт-кеңістік манипуляциясы, «Зиеватрон» және ғалым Деннис Нуэль туралы ғылыми фантастика.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Дэвид Бриннің 1984 жылғы романы «Практика эффекті» – Дэвид Бриннің 1984 жылы жазылған романы. Оқиға энтропия кері жұмыс істейтін әлемде өрбиді.
1984 novel by David Brin
The Practice Effect is a novel by David Brin, written in 1984. The story involves a world in which entropy works in reverse.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Денис Нуэль есімді ғалым ғылыми зерттеу институтында жұмыс істейді және оған қатысады. Ол «Зиеватароника» деп аталатын, қиялдан туған ғылыми сала – Уақыт пен кеңістікті манипуляциялау саласында жаңалықтар ашады. Бірақ ұстазы қайтыс болғаннан кейін, ол жобадан алынып, басқа профессор басқарады. Біраз уақыттан соң, кеңістік пен уақыт арқылы жылдам қозғалуға арналған «Зиеватрон» деп аталатын құрылғы жұмысында ақаулар пайда болады және ол Жерге көп жағынан ұқсас әлемнің координаттарына бекітіледі. Деннисті құрылғыны жөндеуге көмектесу үшін қайта шақырады. Ол Зиеватронның екінші бөлігін жөндеу үшін сол әлемге жіберілуге ерікті болады. Бұл планетаға келген соң, ол Зиеватронның бөлініп, маңызды бөліктері жоғалып кеткенін көреді. Планетаға жіберілген үш бақылау роботының екеуі де қираған екенін анықтайды. Біраз уақыттан кейін ол үшінші роботты табады, ол жұмыс істеп тұр және оны Зиеватронға не болғанын анықтауға көмектесетін жазбаларды қарау үшін пайдаланады. Бұл әлемде заттарды қолданған сайын тозығып кетпей, керісінше, жақсарады. Бұл құбылыс «Практика әсері» деп аталады. Мысалы, қылыштар қолданылған сайын өткірленеді, себеттер көбірек заттарды көтеретін болса, соғұрлым мықты болады, айналар, жиһаз және әшекейлер көбірек қараған сайын әдемі болып көрінеді. Бірақ бұл әдістің бір кемшілігі бар: егер затты пайдаланбаса, оның жағдайы уақыт өте келе нашарлайды. Осы жүйеде қоғамның жоғары топтары өздерінің мүліктерін жетілдіру үшін қызметшілерді пайдаланады. Соңында «Практика әсері» – термодинамика заңын өзгертетін, биологиялық түрде жасалған «Кренги жыртқышы» деп аталатын жаратылыстың нәтижесі екені анықталады. Бұл жаратылыс «Практика әсерінің» жұмыс істеуіне мүмкіндік беретін өріс шығарады. Кренги жыртқыштарына неғұрлым жақын болса, практика тиімділігі соғұрлым артады. Бір заттың «практика» деңгейіне жетуіне бірнеше ай уақыт қажет болуы мүмкін, бірақ «Felthesh трансы» кезінде бұл процесс жеделдетіледі. Кренги жыртқышының болуы «Felthesh трансынан» гөрі процесті жылдамдатуға көмектеседі.
A scientist by the name of Dennis Nuel is working at, and attending, an institute of scientific research and pioneering work into the fictional scientific field of "Zievatronics", the manipulation of Time and Space. After the death of his mentor, however, he is taken off the project and another professor takes over. After a time, the device that has been created to move through space and time, known as the "Zievatron" encounters operational problems and is fixed to the co ordinates of a world that appears to be very similar to the Earth in most respects, and Dennis is re recruited to help fix it. He volunteers to be sent to the other world in order to fix the other part of the Zievatron. On arriving to this planet, he finds the Zievatron dismantled and critical parts of it missing. Of the three surveillance robots sent through to this planet, he finds two have also been broken apart. After a while, he finds the last robot, intact and still functioning, and uses it to view any recorded images that might help him identify what it was that happened to the Zievatron. In this world, instead of objects wearing out as you use them, they improve. This is referred to as the Practice Effect. For example, swords get sharper with use, baskets get stronger the more things they carry, mirrors, furniture and decorations look more attractive the more they are looked at. The downside to this being that an object's condition deteriorates over time if not put to use. Under this system, members of society's higher strata employ servants to Practice their own possessions to perfection. It is eventually discovered that the Practice Effect is the result of an elusive, biologically engineered creature known as a Krenegee Beast that causes a change in a law of thermodynamics. This creature emits a field under which the Practice Effect works. The closer one is to the Krenegee Beasts, the more efficient the Practice that is done. The Practice Effect can take many months before an object reaches its maximum point of "practice", but the process is sped up if one is under a Felthesh Trance. The presence of a Krenegee Beast speeds up the process more than a Felthesh Trance.
Қабылдау
Алгис Будрис романның идеясын тартымды деп тапты, Бриннің "шын мәніндегі бірінші сапалы ғылыми-фантастикалық идеясын" жоғары бағалады, бірақ оның іске асырылуы көңіл көншітті, романның ортасында басты жұмбақ ашылғаннан кейін сюжеттік егжей-тегжейлерден басқа қызығушылық тудырмады, "ал сюжет құрушы ретінде Брин – кез келген адам ғана". Ғылыми-фантастика энциклопедиясы оны Бриннің сериялық туындыларынан "кем сәтті" деп санайды және оның идеясы "ерекше Ламарк тұжырымына" жақын екенін айтады. Алайда Чарли Джейн Андерс оны "оқырманды ғылымға ынталандыратын" туынды ретінде атады.
Algis Budrys found the novel's premise appealing, praising Brin's "really first rate SFnal idea," but its execution disappointing, leaving little of interest but plot details once the central mystery was explained at the novel's midpoint, "and as a plotsmith Brin is just another guy." The SF Encyclopedia considers it "less successful" than Brin's series work, and notes that its premise is "oddly Lamarckian". Charlie Jane Anders, however, has cited it as a work that will "make [the reader] more passionate about science".