Гай Мемий: Рим саяхатшысы, шешен және ақын

Кіріспе

Рим саясаткері, шешен және ақын

Гай Меммий (шамамен б.з.д. 99 – шамамен б.з.д. 49 ж., бұрыс айтылған Джемелл, "Егіз") – римдік саясаткер, шешен және ақын. Ол Лукрецийдің "De Rerum Natura" еңбегіне арналған кіріспесімен және Катулл поэзиясындағы кейіпкерлік бейнесімен ең көп танымал.

Өмір және мансап

Мемий б.з.б. 99 жылы белгілі плебейлік генс Мемияның мүшесі болып дүниеге келген. Оның әкесі Луций Меммий болған, мүмкін, б.з.б. 109 жылы триумвир монеталисті болған Луций Меммий. Мемий алғаш рет тарихи жазбаларда б.з.б. 66 жылы плебб трибуны ретінде пайда болады, бұл рөлде ол Маркус Лукуллды Сулла билігінде квестор болып қызмет еткені үшін қудалады. Ең бастысы, Помпей сол жылы үшінші Митридат соғысында рим әскерінің қолбасшылығын өз қолына алған кезде, Меммий Маркус Лукулланың ағасы Луций Лициний Лукуллаға қарсылық білдірді. Меммий, Помпейдің саяси және отбасылық байланыстары арқылы одақтасы, Лукулланы талан-таражға салу және соғысты қажетсіз ұзарту үшін айыптап, Лукуллаға жеңіске жетуге қарсы науқанға жетекшілік етті. Ол Лукуллдың жеңісіне қарсы кем дегенде төрт рет сөз сөйледі; үш жылдан кейін қажетті заң (lex curiata) қабылданды, бірақ Лукулл Римге кіру арқылы жеңіске деген құқығынан айырылып қалмау үшін осы кезең бойы помериумнан тыс қалуға мәжбүр болды, оны осы кезең үшін саясаттан тиімді түрде алып тастады. 58 жылы претор қызметін атқарған Меммий өзінің әріптесі Луций Домиций Аенобарбпен бірге Цезарьдің өткен жылғы консулдық қызметі кезінде жасаған әрекеттерін тергеуге шақырды, бірақ Сенат бұл туралы шешім қабылдаудан бас тартты. 57-56 жылдары ол Битиния мен Понтта пропреториялық губернатор болды. Оның штабында жас ақын Катулл мен Хелвий Цинна болды; Римге оралғаннан кейін Катулл Мемиус өзінің штабының жергілікті тұрғындардың есебінен баю мүмкіндігіне қалай қарсылық білдіргеніне шағымдану өлеңдерін жазды. Кейіннен оның ұлы Гай Меммий ағасы Меммийді император ретінде атап, монеталар шығарды, бұл титул оған осы губернаторлық кезінде берілген болуы мүмкін. Алғашында Помпейдің мықты жақтасы болғанмен, б.з.б. 54 жылы Цицерон Меммиустың Помпейдің үлкен қарсыласы Цезарьға ауысқанын және сол жылы консулдыққа арналған науқанында Цезарьдің барлық ықпалымен қолдау тапқанын, сондай-ақ Цезарьдың сарбаздары арасында танымал болғанын сипаттады. Алайда, Цезарьдің қолдауымен Луций Домиций Аенобарбтан жеңілгеннен кейін және Помпейдің одақтасы Аппий Клавдий Пулхерден кейін Меммий Сенатқа жеңімпаз консулдар, өзі және оның әріптесі Цезарь кандидаты Гней Домиций Кальвин арасындағы келісімді жариялады. Цицерон бұл Меммий Цезардың ықыласынан айырылғанын және Меммийдің Домицийді өзі қудалағанын жазған. 52 жылы, енді күшті одақтассыз, ол басқалармен бірге сотқа тартылды, lex Pompeia de ambitu консулдық сайлау науқаны кезінде пара алып, ұсынғаны үшін. Сол заң бойынша, онымен бірге сотталғандарға рақымшылық жасалса, Меммий Помпейдің қайын атасы Метелл Сципионы да солай істеді деп айыптайды. Алайда Помпей Метел Сципионның атынан ашық арадасып, барлық қазыларды өзіне шақырып, жанашырлық пен қолдау көрсету үшін дәстүрлі аза тұту киімін киді, бұл Меммиустың өз міндетін алып, Афинаға жер аударылуына әкелді. 51 жылдың бірінші жартысында, Афинада болған кезінде, Меммий Эпикурдың үйінің қираған жерлерін сатып алды және Ареопагтан оларды құлатып, сол жерде құрылыс салуға рұқсат алды. Эпикурейлер өздерінің басшысы Патро арқылы Цицероннан Меммиуске өтініш жасауын өтінді, ал Цицерон оған қираған үйді эпикурейлерге қайтаруды сұрап хат жазды. Меммиус Афинадан Митилинге Цицеронның келуінен бір күн бұрын кетті, бірақ Цицеронның кейінгі хатында кем дегенде Меммиусті жаңа үйді салу жоспарын тастауға көндіруге сәттілік деп мәлімделген. Цицеронның айтуынша, Меммий б.з.б. 60 жылы Маркус Лукулдың әйеліне азғырылып, одан ажырасуға әкелді. 52 жылы Метелді қудалау сәтсіз аяқталғаннан кейін, ол Помпейдің әйелі Корнелияны Куртиас Никиас жіберген хатпен азғыруға тырысты, ол оны күйеуіне білдірді. Бұған дейін Меммий Помпеймен бірге Никиастың Рим азаматтығын алуына ықпал еткен, бірақ Помпей Никиасты үйінен қуды. Меммий қайтыс болды, мүмкін, Римге қайта шақырылып, б.з.б. 50 жылы Сенатқа қайта орналастырылған, бұл трибун Гай Скрибоний Курио ұсынған ұсыныс. Егер ол б.з.б. 49 жылы өмір сүрген болса, 52 жылы Цезарьдің сүргінділерді қайтарып алуы арқылы оған қайтуға рұқсат етілген болар еді, бірақ бұл оған әсер еткен-емегендігі туралы ешқандай жазба жоқ.

Memmius was born around 99 BC, a member of the prominent plebeian gens Memmia. His father was Lucius Memmius, possibly the same Lucius Memmius who served as triumvir monetalis in 109 BC. Memmius first appears in the historical record as a Tribune of the Plebs for 66 BC, in which role he prosecuted Marcus Lucullus for his actions as quaestor under the rule of Sulla. More significantly, as Pompey the Great assumed command of the Roman armies in the Third Mithridatic War in the same year, Memmius led the opposition to Marcus Lucullus' brother, Lucius Licinius Lucullus, whom Pompey had replaced. Memmius, an ally of Pompey's both politically and through family connections, charged Lucullus with embezzlement and needlessly protracting the war, and led the campaign against granting Lucullus a triumph. He gave at least four public speeches against Lucullus' triumph; after three years, the necessary law (lex curiata) was passed, but Lucullus had been forced to remain outside the pomerium throughout this period to avoid forfeiting his right to a triumph by entering Rome, effectively removing him from politics for this period. Memmius served as praetor in 58 BC, during which year he and his colleague Lucius Domitius Ahenobarbus raised an inquiry into Caesar's conduct during his consulship in the previous year, though the Senate refused to act upon it. In 57 56 BC, he was a propraetorial governor in Bithynia and Pontus. His staff included the young poets Catullus and Helvius Cinna; on his return to Rome, Catullus wrote verses complaining of how Memmius denied his staff the expected opportunities to enrich themselves at the locals' expense. His son Gaius Memmius later issued coins celebrating the elder Memmius as imperator, a title perhaps granted to him during this governorship. While at first a strong supporter of Pompey, by 54 BC Cicero described Memmius as having gone over to Caesar, Pompey's great rival, and 'being supported by all of Caesar's influence' in his campaign for the consulship of that year, as well as being popular among Caesar's soldiers. However, following his defeat to Lucius Domitius Ahenobarbus, also supported by Caesar, and Appius Claudius Pulcher, an ally of Pompey's, Memmius revealed in the Senate an alleged compact between the victorious consuls, himself and his fellow Caesarian candidate Gnaeus Domitius Calvinus that, if elected, Domitius and Memmius would falsify a lex curiata and a decree for the allocation of senatorial provinces. Cicero records that this lost Memmius Caesar's favour, and that Memmius went on to prosecute Domitius himself. In 52 BC, now without a powerful ally, he was prosecuted along with others under the lex Pompeia de ambitu for taking and offering bribes during his consular election campaign. Since the same law offered amnesty to anybody who brought a successful prosecution under it, Memmius then accused Metellus Scipio, Pompey's own father in law, of the same offence. However, Pompey publicly interceded on Metellus Scipio's behalf, calling all of the jurors to himself and putting on mourning garb in the traditional solicitation of sympathy and support, which led Memmius to withdraw his charge and go into exile in Athens. In the first half of 51 BC, while in Athens, Memmius bought an estate on which were the ruins of Epicurus' house, and secured authorisation from the Areopagus to tear them down and build on the site. The Epicureans, through their leader Patro, appealed to Cicero to intercede with Memmius, and Cicero wrote to him asking him to return the ruined house to the Epicureans. Memmius left Athens for Mytilene the day before Cicero's arrival, but a later letter of Cicero's claimed success in at least persuading Memmius to abandon his plan of constructing the new house. According to Cicero, Memmius seduced the wife of Marcus Lucullus early in 60 BC, leading to the latter's divorce from her. Shortly after his failed prosecution of Metellus in 52 BC, he attempted to seduce Pompey's wife, Cornelia, by a letter, delivered by Curtias Nicias, which Cornelia revealed to her husband. Prior to this, along with Pompey, Memmius had been instrumental in gaining Roman citizenship for Nicias, but in the fallout from the affair Pompey banished Nicias from his house. Memmius died, possibly having been recalled to Rome and restored to the Senate in 50 BC, a proposal made by the tribune Gaius Scribonius Curio, around 49 BC. If he lived as long as 49 BC, he would have been permitted to return by Caesar's recall of the exiles from 52, but there is no record either way of whether this affected him.

Әдеби шығармалар мен меценаттар

Овидийдің шамамен 10 жылы жарық көрген «Тристия» еңбегінде айтылғандай, Меммийдің қайтыс болғаннан кейін шамамен алпыс жыл өткен соң, Меммий эротикалық өлеңдердің авторы болған. Олардан ешқайсысы сақталмаған, бірақ Овидий «өз шығармаларында ұятты нәрселер мен ұяттылықты атады» дейді. Овидий Меммийдің не жазғанын нақты айтпаса да, оны басқа бірнеше ақындармен бірге – Катулл, Калв және Тибулл сияқты – атап көрсетеді, олардың өлеңдері өздерінің некеден тыс қарым-қатынастарын талқылайтын. Бұл Меммийдің жұмысы да осыған ұқсас тақырыпты қарастырған болуы мүмкін. Овидийдің Меммийді жақын арадағы танымал және құрметті ақындармен бірге атауы, оның өлімінен кейін де шығармалары жоғары бағаланғанын көрсетеді. Бұл туралы біздің заманымыздың I ғасырының соңында Плиний Кіші де айтқан, ол өзінің поэзиясын қорғай отырып, Меммийдің есімін атады. Біздің заманымыздың II ғасырының басында Аулус Геллиус «көптеген гректер» Меммийдің жұмысын Катулл мен Циннаның жұмысына қарағанда «қатты» (тазартылмаған) деп санайтынын жазды. «Британника энциклопедиясының» он бірінші басылымында Цицерон оны көрнекті шешендік қабілеттері үшін мақтаған, бірақ латын әдебиетін жеңілсіз көргені және грек үлгілерін артық қойғаны оның адвокаттық қызметін тиімсіз еткенін айтқан. Меммийдің рим әдебиетіне ең тікелей әсері – Лукрецийдің «De rerum natura» дидактикалық поэмасына арналған кіріспе сөзі, онда ақын Меммийді эпикурейлік философия мен физикаға көндіруді мақсат етеді. Меммийдің Лукрециймен қарым-қатынасы нақты емес: ол ақын мен оның шығармаларының әлеуетті демеушісі, Лукрецийдің «саяси амбициядан философиялық уақытты жеке өткізуге өткені қажет» деп есептеген адресаты, немесе Лукрецийдің «қайыр сөздерінің нысаны» ретінде таңдаған сыбайлас жемқор саяси тұлға болуы мүмкін. Сондай-ақ, Меммийдің эпикурейлікпен байланысы да талқыланады. Жалпы пікір бойынша, Меммий Лукрецийдің эпикурейлік идеяларының «жанаспасы» болған, бірақ оның негізгі принциптеріне көңіл білдірген. Бірақ Меммийдің өзі эпикурейші болуы мүмкін, ал афиналық эпикурейшілермен араздасуы оларға деген жеке наразылығынан және философияны түсінудегі айырмашылықтардан туындаған деген де болжам бар.

According to Ovid's Tristia, published around AD 10, approximately sixty years after Memmius' death, Memmius was the author of erotic poems. None survive, but Ovid alleges that 'among his works he names disgraceful things, and disgrace itself'. While Ovid passes over the specifics of what Memmius may have written, he names him alongside several other poets, such as Catullus, Calvus and Tibullus, whose poems claimed to discuss their own extra marital relationships, which suggests that Memmius' work may have treated a similar subject matter. Ovid's mention of Memmius alongside known and respected poets of the recent past may suggest that his work was well regarded after his death. It was certainly known and referenced by Pliny the Younger at the end of the 1st century AD, who cites Memmius' name in defence of his own composition of poetry considered to be vulgar. In the early 2nd century AD, Aulus Gellius wrote that 'rather many Greeks' considered Memmius' work to be durus ('hard', in the sense of 'unrefined'), in unfavourable contrast to that of Catullus and Cinna. According to the Encyclopædia Britannica Eleventh Edition, Cicero praised him as possessing considerable oratorical abilities, but judged that his contempt for Latin letters and preference for Greek models impaired his efficiency as an advocate. Memmius's most direct impact on Roman literature stems from his position as the dedicatee of Lucretius' didactic poem De rerum natura, in which the poet claims the purpose of converting Memmius to Epicurean philosophy and physics. Memmius' relationship to Lucretius is unclear: he has variously been argued as a potential patron of the poet and his work, a speculative addressee whom Lucretius considered 'desperately needed conversion from a life of political ambition to the one of philosophical detachment', and as a famously corrupt political figure whom Lucretius chose to make 'the butt of his mocking exhortations.' Similarly, Memmius' relationship to Epicureanism is debated. While the general view is that Memmius was a "reluctant student" of Lucretius' Epicurean ideas, if broadly sympathetic to its basic ideals, it has also been argued that Memmius may have been a practising Epicurean, whose quarrel with the Athenian Epicureans stemmed from a personal dislike of that group and their interpretation of the philosophy.

Отбасы

Гай Меммий Лүций Корнелий Сулланың қызы Фауста Корнелияға үйленген. Олардың кем дегенде бір ұлы болған, Гай Меммий, ол б.з.д. 34 жылы консул болды. Б.з.д. 55 жылы Меммий Фаустаны адалдықтан айыптап ажырасып, Цезарьмен қарым-қатынасын жақсартуға көмектесті. Оның қарындасы Меммия Гай Скрибоний Куриоға үйленген. Осылайша Меммийдің сіңлісінің ұлы, жас Гай Скрибоний Курио, б.з.д. 49 жылы Юлий Цезарьдің әскерінде шайқасып қаза тапты. Гай Меммий әкесінің есімін (Луций) алмағаны, оның кем дегенде бір ағасы болғанын көрсетеді, бәлкім ол Луций Меммий деп аталған болар, себебі әдетте отбасының үлкен ұлы әкесінің атын мұраға алған. Дегенмен, осы болжамды ағасы туралы тарихи деректерде ешқандай мәлімет жоқ.