Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Саяси ұғым
Political concept
Халықаралық қатынастар саласында ықпал ету аймағы – мемлекет немесе ұйымның мәдени, экономикалық, әскери немесе саяси үстемдікке ие болатын кеңістіктік аймақ немесе түсінік болып табылады. Бұл аймаққа ықпал еткен және ықпалға ұшыраған тараптар арасында формалды одақ немесе басқа шартты міндеттемелер болуы мүмкін, бірақ мұндай ресми келісімдер міндетті емес, ал ықпал көбінесе жұмсақ күш мысалы ретінде көрінеді. Сонымен қатар, формалды одақ бір елдің екінші елдің ықпал ету аймағына кіретінін білдірмейді. Тарихи тұрғыдан алғанда, үстемдіктің жоғары деңгейі жоғары деңгейдегі қақтығыстармен байланысты болған. Ең қиын жағдайларда, басқа мемлекеттің ықпал ету аймағына кіретін ел сол мемлекеттің бағынышты бөлігіне айналып, іс жүзінде спутниктік мемлекет немесе де-факто колония ретінде қызмет ете алады. Бұл Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Кеңес Одағы мен оның Шығыс блогында орын алған жағдай. Күшті елдердің өзге елдердің ішкі істеріне араласып, ықпал ету жүйесі қазірге дейін сақталып келеді. Ол көбінесе супердержавалар, ірі державалар және/немесе орта державалар тұрғысынан талданады. Кейде бір елдің бір бөлігі екі түрлі ықпал ету аймағына да кіруі мүмкін. 19 ғасырда Ұлыбритания, Франция және Ресей империяларының арасында орналасқан Иран мен Таиландтың буферлік мемлекеттері осы үш халықаралық державаның ықпал ету аймақтарына бөлінді. Сол сияқты, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Германия төрт оккупациялық аймаққа бөлінді, олардың үшеуі кейін Батыс Германияға біріктірілді, ал қалғаны Шығыс Германияға айналды, біріншісі НАТО мүшесі, екіншісі Варшава шартының мүшесі болды.
In the field of international relations, a sphere of influence is a spatial region or concept division over which a state or organization has a level of cultural, economic, military, or political exclusivity. While there may be a formal alliance or other treaty obligations between the influenced and influencer, such formal arrangements are not necessary and the influence can often be more of an example of soft power. Similarly, a formal alliance does not necessarily mean that one country lies within another's sphere of influence. High levels of exclusivity have historically been associated with higher levels of conflict. In more extreme cases, a country within the "sphere of influence" of another may become a subsidiary of that state and serve in effect as a satellite state or de facto colony. This was the case with the Soviet Union and its Eastern Bloc after World War II. The system of spheres of influence by which powerful nations intervene in the affairs of others continues to the present. It is often analyzed in terms of superpowers, great powers, and/or middle powers. Sometimes portions of a single country can fall into two distinct spheres of influence. In the 19th century, the buffer states of Iran and Thailand, lying between the empires of Britain, France and Russia, were divided between the spheres of influence of those three international powers. Likewise, after World War II, Germany was divided into four occupation zones, three of which later consolidated into West Germany and the remaining one became East Germany, the former a member of NATO and the latter a member of the Warsaw Pact.
Тарихи қалдықтар
Өткен ғасырлардағы көптеген қуатты мемлекеттердің бағынышты салық төлеуші мемлекеттері болды, олардың жергілікті әулеті үлкен державаның билігін мойындады. Әлемнің көптеген аймақтары бұрынғы ықпал аймағынан мұрагерлік алған мәдени ықпалмен байланысты, тіпті олар енді саяси бақылауда болмаса да. Мысалдарға Англосфера, Араб әлемі, Персфера, Еуросфера, Франкофония, Франсафрика, Германдық кеңістік, Индосфера, Испаниялық әлем, Латын Еуропасы / Латын Америкасы, Лузофония, Түркосфера, Синосфера, Славян әлемі, Малай әлемі, Посткеңес мемлекеттері және тағы да басқалары жатады.
Many powerful states in past centuries had subordinate tributary states, whose native dynasty acknowledged the suzerainty of the great power. Many areas of the world are joined by a cultural influence inherited from a previous sphere of influence, even if they are no longer under political control. Examples include Anglosphere, Arab World, Persosphere, Eurosphere, Francophonie, Françafrique, Germanosphere, Indosphere, Hispanidad, Latin Europe/Latin America, Lusophonie, Turkosphere, Sinosphere, Slavisphere, Malay world, Post Soviet States and many others.
АҚШ-тың алғашқы жылдары (1820-шы жылдар)
Александр Гамильтон, АҚШ-тың бірінші қаржы министрі, Солтүстік Америкада АҚШ-тың ықпал ету аймағын құруды мақсат етті. Гамильтон «Федералистік қағаздарда» жазғандай, АҚШ-тың әлемдік держава деңгейіне көтеріліп, Еуропалық державаларды Америкадан ығыстыруға, сондай-ақ Америка елдері арасында аймақтық үстемдікке ие болуға ұмтылды. Бірақ сол кезде Жаңа әлемнің көп бөлігі Еуропалық отарлар болып табылды. Бұл доктрина, «Монро доктринасы» деп аталды, президент Джеймс Монроу тұсында ресми түрде қабылданып, Жаңа әлемнің Еуропалық араласудан босатылған ықпал ету аймағы болуы керек екенін жариялады. АҚШ әлемдік держава ретінде қалыптасқаннан кейін, азаматтардың біразы осы аймаққа баса-көктеп кіруге батыл болмады (бірақ Кеңес Одағының Куба зымырандық дағдарысы – ерекше жағдай). 2018 жылға дейін Мемлекеттік хатшы Рекс Тиллерсон Монро доктринасына сілтеме жасап, АҚШ-ты Қытай сияқты елдерден артықшылықты сауда серіктесі ретінде көрсетіп келді.
Alexander Hamilton, first U. S. Secretary of the Treasury, aimed for the United States to establish a sphere of influence in North America. Hamilton, writing in the Federalist Papers, harboured ambitions for the US to rise to world power status and gain the strength to expel European powers from the Americas, taking on the mantle of regional dominance among American nations, although most of the New World were European colonies during that period. This doctrine, dubbed the 'Monroe Doctrine', was formalized under President James Monroe, who asserted that the New World was to be established as a Sphere of influence, removed from European encroachment. As the U. S. emerged as a world power, few nations dared to trespass on this sphere (A notable exception occurred with the Soviet Union and the Cuban Missile Crisis.). As of 2018, Secretary of State Rex Tillerson continued to refer to the Monroe Doctrine to tout the United States as the region's preferred trade partner over other nations such as China.
Жаңа империализм дәуірі (1800-жылдардың соңы - 1900-жылдардың басы)
Сиам (Таиланд) үшін Ұлыбритания мен Франция 1904 жылы келісімге келді, онда британдықтар Чао Пхрая өзенінің (Менам өзені) бассейнінің шығысындағы француздық ықпал аймағын мойындады; ал француздар Чао Пхрая бассейнінің батысында және Таиланд шығанағының батысындағы британдық ықпалды мойындады. Екі тарап та Сиам территориясын аннексиялау ниетінен бас тартты. 1907 жылғы Англо-Ресей келісімінде Ұлыбритания мен Ресей Парсыны (Иранды) ықпал аймақтарына бөлді, орыстар Иранның көп бөлігіндегі ықпалы үшін мойындалды, ал Ұлыбритания оңтүстік-шығыста аймақ құрды.
For Siam (Thailand), Britain and France signed an agreement in 1904 whereby the British recognised a French sphere of influence to the east of the River Menam's (Chao Phraya River) basin; in turn, the French recognised British influence over the territory to the west of the Menam basin and west of the Gulf of Thailand. Both parties disclaimed any idea of annexing Siamese territory. In the Anglo Russian Convention of 1907, Britain and Russia divided Persia (Iran) into spheres of influence, with the Russians gaining recognition for influence over most of northern Iran, and Britain establishing a zone in the Southeast.
Қытай
Қытайда XIX және XX ғасырлардың ортасында (Қытайда "ұят ғасыры" деп аталады) Ұлыбритания, Франция, Германия, Ресей және Жапония өздерінің "мүдделік аймақтары" үшін "басқыншылыққа жол бермеу міндеттемелерін" қамтамасыз ету негізінде Қытай аумағының кең аумақтарында ерекше өкілеттіктерге ие болды; тек Америка Құрама Штаттары ғана испан-американ соғысына қатысу мүмкіндігінен айырылды. Бұл ықпал ету аймақтары Цин үкіметін "теңсіз шарттарға" және ұзақ мерзімді жалға алуға мәжбүрлеу арқылы алынды. 1895 жылдың басында француздар Оңтүстік-Батыс Қытайдағы аймаққа талап қойды. 1897 жылдың желтоқсанына қарай неміс императоры Вильгельм II Қытайдағы аумақтарды басып алу ниетін жариялады, бұл Қытайдағы ықпал ету аймақтарын белгілеу үшін күреске әкелді. Германия Шандонг провинциясында даму несиелері, кен өндіру және теміржолдарға толық бақылау алды, ал Ресей Ұлы Қытай қабырғасының солтүстігіндегі барлық аумақтарды, сондай-ақ Моңғолия мен Сіньцзяндағы саудаға салықтан босатуды иеленді, бұл Германияның Фэнцзянь, Цзилинь және Хэйлунцзян провинцияларындағы экономикалық билігіне ұқсас болды. Франция Юньнань, Гуанси және Гуандун провинцияларының көп бөлігін, сондай-ақ Тибеттің бір бөлігін иеленді. Қытай үкіметі тек Италияның Чжэцзян провинциясына қатысты өтінішін қабылдамады. Бұл шетелдік державалардың толық билігі бар жалға берілген және концессиялық аумақтарды қамтымайды. Ресей үкіметі өз аймағын әскери түрде басып алды, заңдарын және мектептерін енгізді, кен және орман шаруашылығына басымдық берді, өз азаматтарын қоныстандырды және тіпті бірнеше қалаларда өздерінің муниципалды әкімшіліктерін құрды, бұл Қытайдың келісімінсіз жасалды. Державалардың (және АҚШ-тың) өздерінің соттары, пошта бөлімдері, коммерциялық мекемелері, теміржолдары және канонерлік кемелері болуы мүмкін, бұл формальды түрде Қытай аумағы болды. Дегенмен, кейбір жағдайларда шетелдік державалардың және олардың бақылауы шамадан тыс болуы мүмкін еді; жергілікті үкімет одан әрі енуге үнемі қарсылық көрсетті. Бұл жүйе Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін аяқталды. 1899 жылдың 6 қыркүйегінде АҚШ Мемлекеттік хатшысы Джон Хей ірі державаларға (Франция, Германия, Ұлыбритания, Италия, Жапония және Ресей) хат жіберіп, олардың Қытайдың аумақтық және әкімшілік тұтастығын сақтауға және өздерінің ықпал ету аймақтарындағы келісім порттарын еркін пайдалануға кедергі келтірмейтінін ресми түрде жариялауын сұрады, өйткені АҚШ Қытайдағы басқа державалардың әлдеқайда үлкен ықпал ету аймақтарынан қорқып, ел ресми түрде бөлініп кетсе, қытай нарығына қол жеткізу мүмкіндігінен қауіптенді. 1900 жылдан кейін жасалған шарттар осы "Ашық есік саясатына" сілтеме жасаса да, түрлі державалар арасындағы Қытайдағы теміржол құқықтары, кен өндіру құқықтары, несиелер, сыртқы сауда порттары және т.б. үшін арнайы жеңілдіктер үшін бәсекелестік тоқтамай жалғасты, тіпті АҚШ Лансинг-Иши келісімімен жапон аймағын тануға келісіп, саясатқа қайшы келді. 1910 жылы Ұлыбритания, Франция, Германия, АҚШ және кейін Ресей мен Жапония сияқты ірі державалар Ашық есік саясатын елемеді және тиісті үкіметтердің қолдауымен құрылған ұлттық банктер тобынан тұратын банктік консорциум құрды, ол Қытайға берілген барлық шетелдік несиелерді монополиялады, бұл державаларға Қытайға саяси ықпал етуді және шетелдіктер арасындағы экономикалық бәсекелестікті азайтуды қамтамасыз етті. Бұл ұйым "траст" ретінде қытайлық салық кірісінің басым бөлігін бақылап, оның аз бөлігін қытайлық әскери басшы Юань Шикайдың билігін нығайту үшін тиімді пайдаланды. 1920 жылы Ұлыбритания, Франция, Жапония және АҚШ-тың жаңартылған консорциумы Қытайға барлық даму несиелеріне вето қойып, Қытай үкіметін Қытайдағы барлық теміржолдарды, порттарды және автомобиль жолдарын бақылауға бағытталған бақылауға алды. Консорциум партиялар мен мемлекеттер арасындағы қарыздар бойынша саяси және қаржылық қақтығысты ұстап тұруға көмектесті, сонымен қатар революциялық толқулар кезінде Қытайдың қаржысына шетелдік бақылауды орнатты, бұл Консорциумның жеделдетуіне де көмектесті.
In China, during the mid 19th and 20th centuries (known in China as the "century of humiliation"), Great Britain, France, Germany, Russia, and Japan held special powers over large swaths of Chinese territory based on securing "nonalienation commitments" for their "spheres of interest"; only the United States was unable to participate due to their involvement in the Spanish–American War. These spheres of influence were acquired by forcing the Qing government to sign "unequal treaties" and long term leases. In early 1895, the French laid claim to a sphere in Southwest China. By December 1897, German Kaiser Wilhelm II declared his intent to seize territory in China, precipitating the scramble to demarcate zones of influence in China. The Germans acquired, in Shandong province, exclusive control over developmental loans, mining, and railway ownership, while Russia gained a sphere over all territory north of the Great Wall, in addition to the previous tax exemption for trade in Mongolia and Xinjiang, economic powers similar to Germany's over Fengtian, Jilin, and Heilongjiang provinces. France gained a sphere over Yunnan, as well as most of Guangxi and Guangdong provinces; and part of Tibet. Only Italy's request for Zhejiang province was declined by the Chinese government. These do not include the lease and concession territories where the foreign powers had full authority. The Russian government militarily occupied their zone, imposed their law and schools, seized mining and logging privileges, settled their citizens, and even established their municipal administration on several cities, the latter without Chinese consent. The powers (and the United States) might have their own courts, post offices, commercial institutions, railroads, and gunboats in what was on paper Chinese territory. However, the foreign powers and their control in some cases could have been exaggerated; the local government persistently restricted further encroachment. The system ended after the Second World War. On September 6, 1899, U. S. Secretary of State John Hay sent notes to the major powers (France, Germany, Britain, Italy, Japan, and Russia), asking them to declare formally that they would uphold Chinese territorial and administrative integrity and would not interfere with the free use of the treaty ports within their spheres of influence in China, as the United States felt threatened by other powers' much larger spheres of influence in China and worried that it might lose access to the Chinese market should the country be officially partitioned. Although treaties made after 1900 refer to this "Open Door Policy", competition among the various powers for special concessions within China for railroad rights, mining rights, loans, foreign trade ports, and so forth, continued unabated, with the US itself contradicting the policy by agreeing to recognise the Japanese sphere in the Lansing Ishii Agreement. In 1910, the great powers, Britain, France, Germany, United States, and later, Russia and Japan, ignored the Open Door Policy to form a banking consortium, consisting of national banking groups backed by respective governments, through which all foreign loans to China were monopolised, granting the powers political influence over China and reducing economic competition between foreigners. This organisation controlled the majority of Chinese tax revenue in a "trust", utilising a small portion to bolster the rule of Chinese warlord Yuan Shikai to great effect. The renewed consortium of UK, France, Japan and the U. S. in 1920 effectively vetoed all developmental loans to China, exerting control over the Chinese government by aiming to control all railroads, ports and highways in China. The Consortium helped to contain the political and financial conflict between parties and states over the loans, while imposing foreign control on China's finances during the period of revolutionary upheaval, which the Consortium also helped to precipitate.
Жапон империясы
Екінші дүниежүзілік соғыстың қарыштап дамыған кезеңінде Жапон империясының ықпалы зор болды. Жапон үкіметі Корея, Вьетнам, Тайвань және Қытайдың бір бөлігіндегі оқиғаларды тікелей басқарып отырды. Сондықтан "Ұлы Шығыс Азияның өркендеу аймағын" Тынық мұхиты картасында Жапония аралдарын және оның бақылауындағы Азия мен Тынық мұхиты елдерін қоршап тұрған үлкен "көпіршік" ретінде көрсету оңай еді.
For another example, during the height of its existence in World War II, the Japanese Empire had quite a large sphere of influence. The Japanese government directly governed events in Korea, Vietnam, Taiwan, and parts of Mainland China. The "Greater East Asia Co Prosperity Sphere" could thus be quite easily drawn on a map of the Pacific Ocean as a large "bubble" surrounding the islands of Japan and the Asian and Pacific nations it controlled.
Екінші дүниежүзілік соғыстың соңы
1941 жылдан бастап және Германияның Кеңес Одағына шабуыл жасауынан кейін, одақтас коалиция Батыс елдері мен Кеңес Одағының әрқайсысының өз ықпал ету аймағы бар деген жазбада көрсетілмеген түсінікпен жұмыс істеді. АҚШ, Ұлыбритания және Кеңес Одағының өз аймақтарында шексіз құқықтарына жасалған болжам, нацистер бақылаған аумақтардың тарылуымен және одақтас державалардың басқа мемлекеттерді бірінен соң бірін азат етуімен бірге қиындықтар туғыза бастады.
From 1941 and the German attack on the Soviet Union, the Allied Coalition operated on the unwritten assumption that the Western Powers and the Soviet Union had each its own sphere of influence. The presumption of the US British and Soviet unrestricted rights in their respective spheres began to cause difficulties as the Nazi controlled territory shrank and the allied powers successively liberated other states.
Салқын соғыс (1947-1991)
Салқын соғыс кезінде Кеңес Одағының ықпал ету аясына Балтық елдері, Орталық Еуропа, Шығыс Еуропаның кейбір елдері, Куба, Лаос, Вьетнам, Солтүстік Корея және Қытай-Кеңес Одағының және Тито-Сталиннің араздасуына дейін Қытай Халық Республикасы мен Югославия Халық Федеративтік Республикасы да кірді, сондай-ақ әртүрлі уақыттарда басқа да елдер кірді. Ал АҚШ Батыс Еуропа, Океания, Жапония, Оңтүстік Вьетнам және Оңтүстік Кореяға ықпал ету аясына ие деп есептелді. Дегенмен, осы аймақтардағы бақылау деңгейі әртүрлі болды және толық болған жоқ. Мысалы, Франция мен Ұлыбритания Израильмен бірлесіп Суэц каналын басып алуға тәуелсіз түрде әрекет ете алды (кейіннен АҚШ пен Кеңес Одағының бірлескен қысымымен олар шегінуге мәжбүр болды). Кейін Франция Солтүстік Атлантика келісім ұйымының (НАТО) әскери құрамынан шықты. Куба да кеңестік одақтасымен келіспеушілік тудыратын позицияны жиі қабылдады, оның ішінде Қытаймен уақытша одақтар, экономикалық реформалар және Кеңес Одағының алдын ала келісімінсіз Африка мен Америкадағы көтерілістерге қолдау көрсету сияқты жағдайлар болды. Салқын соғыс аяқталғаннан кейін Шығыс блогы ыдырап, Кеңес Одағының ықпал ету аясы тоқтатылды. 1991 жылы Кеңес Одағы тарап, оның орнына Ресей Федерациясы және бірнеше бұрынғы Кеңес Республикалары тәуелсіз мемлекеттер болып құрылды.
During the Cold War, the Soviet sphere of influence was said to include: the Baltic states, Central Europe, some countries in Eastern Europe, Cuba, Laos, Vietnam, North Korea, and—until the Sino Soviet split and Tito–Stalin split—the People's Republic of China and the People's Federal Republic of Yugoslavia, among other countries at various times. Meanwhile, United States was considered to have a sphere of influence over Western Europe, Oceania, Japan, South Vietnam and South Korea, among other places. However, the level of control exerted in these spheres varied and was not absolute. For instance, France and the United Kingdom were able to act independently to invade (with Israel) the Suez Canal (they were later forced to withdraw by joint U. S. and Soviet pressure). Later, France was also able to withdraw from the military arm of the North Atlantic Treaty Organization (NATO). Cuba, as another example, often took positions that put it at odds with its Soviet ally, including momentary alliances with China, economic reorganizations, and providing support for insurgencies in Africa and the Americas without prior approval from the Soviet Union. With the end of the Cold War, the Eastern Bloc fell apart, effectively ending the Soviet sphere of influence. Then in 1991, the Soviet Union ceased to exist, replaced by the Russian Federation and several other ex Soviet Republics who became independent states.
Қазіргі Ресей (1990-шы жылдар)
Кеңес Одағының ыдырауынан кейін 1991 жылы тәуелсіздік алған Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы елдері, Борис Ельциннің 1994 жылғы қыркүйектегі мәлімдемесіне сәйкес, Ресей Федерациясының " ықпал ету аймағының " бір бөлігі ретінде көрсетілді. Карнеги Еуропа үшін жазған Ульрих Спектің сөзіне қарағанда: "Кеңес Одағының ыдырауынан кейін Батыстың назары Ресейге шоғырланды. Батыс елдері посткеңестік елдерді (Балтық елдерінен басқа) Ресейдің ықпал ету аймағы ретінде қарастырды". 1997 жылы НАТО мен Ресей өзара қарым-қатынастар, ынтымақтастық және қауіпсіздік туралы негізгі актіге қол қойды, онда "Еуропада кез келген мемлекеттің егемендігін шектейтін шекаралар немесе ықпал ету аймақтары болмай, қауіпсіздік пен тұрақтылықтың ортақ кеңістігін құру" мақсаты айтылды. 2008 жылғы 31 тамызда Ресей президенті Дмитрий Медведев сыртқы саясаттың бес қағидасын жариялады, оның ішінде "шекаралық аймақты, бірақ одан да артығын" қамтитын артықшылықты ықпал ету аймағы туралы мәлімдеме болды. 2009 жылы Ресей Еуропалық Одақтың ықпал ету аймағын қалауға ұмтылысын және Шығыс серіктестігінің оны "кеңейту әрекеті" екенін мәлімдеді. 2008 жылғы Ресей-Грузия соғысынан кейін Вацлав Гавел және басқа да бұрынғы Орталық және Шығыс Еуропа көшбасшылары Ресейдің "Хелсинки соңғы актісінің, Париж хартасының негізгі принциптерін, өзінің шекарасында ықпал ету аймағын қорғау атымен бұзғанын" айтқан ашық хатқа қол қойды. 2014 жылғы қарашада Ресейді сынаған Германия канцлері Ангела Меркель "халықаралық құқықты елемейтін, ықпал ету аймақтары туралы ескіше ойлау" "бүкіл еуропалық бейбітшілік тәртібіне нұқсан келтіреді" деді. 2017 жылғы қаңтарда Ұлыбритания премьер-министрі Тереза Мэй: "Біз президент Путиннің қазір бұл аймақ оның ықпал ету аймағына кіреді деген талабын қабылдап, президент Рейган мен миссис Тэтчер Шығыс Еуропаға әкелген бостандықтарды қауіпке ұшыратуға болмайды" деді.
Following the fall of the Soviet Union, the countries of the Commonwealth of Independent States that became independent in 1991, were portrayed as part of the Russian Federation's 'sphere of influence', according to a statement by Boris Yeltsin, dated September 1994. According to Ulrich Speck, writing for Carnegie Europe, "After the breakup of the Soviet Union, the West's focus was on Russia. Western nations implicitly treated the post Soviet countries (besides the Baltic states) as Russia's sphere of influence." In 1997, NATO and Russia signed the Founding Act on Mutual Relations, Cooperation and Security, stating the "aim of creating in Europe a common space of security and stability, without dividing lines or spheres of influence limiting the sovereignty of any state." On August 31, 2008, Russian president Dmitri Medvedev stated five principles of foreign policy, including the claim of a privileged sphere of influence that comprised "the border region, but not only". In 2009, Russia asserted that the European Union desires a sphere of influence and that the Eastern Partnership is "an attempt to extend" it. Following the 2008 Russo Georgian War, Václav Havel and other former central and eastern European leaders signed an open letter stating that Russia had "violated the core principles of the Helsinki Final Act, the Charter of Paris all in the name of defending a sphere of influence on its borders. "</blockquote>Criticising Russia in November 2014, German Chancellor Angela Merkel said that "old thinking about spheres of influence, which runs roughshod over international law" put the "entire European peace order into question." In January 2017, British Prime Minister Theresa May said, "We should not jeopardise the freedoms that President Reagan and Mrs Thatcher brought to Eastern Europe by accepting President Putin's claim that it is now in his sphere of influence."
Корпорациялар
Корпоративтік тұрғыдан алғанда, бизнес, ұйым немесе топтың ықпал ету аймағы басқа бизнес, ұйымдар немесе топтардың шешімдеріне олардың күшін және ықпалын көрсетуі мүмкін. Бұл ықпал бірнеше жолмен білінеді, мысалы, көлемі, сапар жиілігі сияқты. Көп жағдайда, "ірі" деп сипатталатын компанияның ықпал ету аймағы үлкен болады. Мысалы, Microsoft бағдарламалық қамтамасыз ету компаниясы операциялық жүйелер нарығында кең ықпал ету аймағына ие; бағдарламалық өнім сатқысы келетін кез келген ұйым маркетингтік жоспардың бір бөлігі ретінде Microsoft өнімдерімен үйлесімділікті ескеруі мүмкін. Тағы бір мысал келтейік, максималды пайда табуды көздейтін бөлшек саудагерлер өз дүкендерін дұрыс жерге ашуға көз жеткізуі керек. Бұл сауда орталықтарына да қатысты, олар көп пайда табу үшін клиенттерді өз маңына тартуға тиіс. Мұндай ықпал ету аймақтарын өлшеуге арналған нақты шкала жоқ. Дегенмен, екі сауда орталығының ықпал ету аймақтарын салыстыру үшін адамдардың әрбір сауда орталығына саяхаттауға дайындығы, онда өткізетін уақыты, сапар жиілігі, тауарлардың ассортименті және т.б. факторларды қарастыруға болады. Корпорациялар оларды бақылайтын ережелер мен реттеуші органдарға елеулі ықпал етеді. АҚШ-тағы Алтын ғасыр кезінде бизнес лидерлері үкіметтің өз қызметтерін реттемеуін қамтамасыз ету үшін көптеген қаражат жұмсағандықтан, жемқорлық кең таралған. Уолл-стрит 2016 жылғы АҚШ сайлауына ықпал етуге рекордтық 2 миллиард доллар жұмсады.
In corporate terms, the sphere of influence of a business, organization, or group can show its power and influence in the decisions of other businesses/organizations/groups. The influence shows in several ways, such as in size, frequency of visits, etc. In most cases, a company described as "bigger" has a larger sphere of influence. For example, the software company Microsoft has a large sphere of influence in the market of operating systems; any entity wishing to sell a software product may weigh up compatibility with Microsoft's products as part of a marketing plan. In another example, retailers wishing to make the most profits must ensure they open their stores in the correct location. This is also true for shopping centers that, to reap the most profits, must be able to attract customers to their vicinity. There is no defined scale measuring such spheres of influence. However, one can evaluate the spheres of influence of two shopping centers by seeing how far people are prepared to travel to each shopping center, how much time they spend in its vicinity, how often they visit, the order of goods available, etc. Corporations have significant influence on the regulations and regulators that monitor them. During the Gilded Age in the United States, corruption was rampant as business leaders spent significant amounts of money ensuring that government did not regulate their activities. Wall Street spent a record $2 billion trying to influence the 2016 United States elections.