Умберто Эконың "Кант және құтырмысы" кітабы тіл, таным, семантика туралы философиялық эсселер жинағы. Ницшеге қарсы пікірлер, Кан мен Пирстің идеялары талданған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Кант және платипус: Тіл мен таным туралы эсселер – Умберто Эконың 1997 жылы итальян тілінде «Кант е л’орниторинко» деген атпен жарияланған кітабы. 1999 жылы Аластер Макьюэн аударған ағылшын тіліндегі басылымы жарық көрді. Кітап Эконың 1976 жылы жарық көрген «Семиотика теориясы» еңбегінің кейбір аспектілерін дамытады. Бірінші тарауда Эко Ницшенің шындықты поэтикалық тұрғыдан жасалған «метафоралардың, метонимиялардың және антропоморфизмдердің қозғалмалы армиясы» деп тұжырымдауына қарсы шығып, олардың кейін білімге айналатынын, «иллюзияларға» ұласатынын, ал олардың иллюзорлық екендігі ұмытылатынын айтады. Екінші тарауда Чарльз Сандерс Пирс пен Иммануил Канттың идеяларын пайдалана отырып, Эко жаңа кездеспеген нәрсемен бетпе-бет келгенде тілдік және қабылдау мағынасын салыстырады. Үшінші тарауда ацтектердің жылқымен кездесуі когнитивтік тип, объектіні анықтауға мүмкіндік беретін жеке механизм және маңызды ерекшеліктерді субъективті деңгейде анықтайтын ядролық мазмұн тұрғысынан қарастырылады. Бұған қоса, белгілі бір біліктермен шектелгенімен, білімнің кең ауқымын қамтамасыз ететін молярлық мазмұн да қосылады. Осылардан ол білімді ұйымдастырудағы әлеуметтік элементтерді түсінеді. Төртінші тарауда Эко білімнің сөздік пен энциклопедия арқылы әртүрлі ұйымдастырылуын, яғни категориялық білім мен қасиеттері бойынша білімнің айырмашылығын талқылайды. Еуропаға алғашқы платипустың келгенін мысалға келтіре отырып, Эко ғалымдардың осы жануарды сегіз жыл бойы жіктеудегі қиындықтарына және ортақ мағынаны құру үшін жасалған келіссөздердің шартылық сипатына тоқталады. Бесінші тарауда Эко Саркиапоне туралы айтады, оның жалғыз ерекшелігі – ол ойдан туған жануар. Содан кейін Эко сөздің мағынасына контекстің қалай әсер ететінін, түрлі мағыналарды ашу үшін мысалдар келтіре отырып талқылайды. Алтыншы тарауда икона және гипоикона қарастырылады. Эко «ұқсастық» және «құбылыстық ұқсастық» ұғымдарын қабылдау және түсінумен байланыстыра отырып, салыстырады және қарама-қарсы қояды. Осы мақсатта ол қабылдау ішінде жүретін негізгі семиотикалық процестерді қарастырады және когнитивтік типтерді құруға мүмкіндік беретін, барлық мәдени жүктемелермен байланысты анықтамалар ұсынады.
Kant and the Platypus: Essays on Language and Cognition is a book by Umberto Eco which was published in Italian as Kant e l'ornitorinco in 1997. An English edition, translated by Alastair McEwen, appeared in 1999. The book develops some aspects of Eco's A Theory of Semiotics which came out in 1976. In the first chapter Eco argues against Nietzsche's assertion that the truth is a poetically elaborated "mobile army of metaphors, metonymies and anthropomorphisms" that subsequently get into knowledge, "illusions whose illusory nature has been forgotten". In chapter two, working with ideas derived from Charles Sanders Peirce and Immanuel Kant, Eco compares linguistic and perceptual meaning when confronted with the unencountered. Chapter three explores the Aztec encounter with the horse in terms of Cognitive Type, the private mechanism that allows identification of an object, and of Nuclear Content, which clarifies the relevant features inter subjectively. To this is added Molar Content, which provides a much broader range of knowledge, even if restricted to specific competences. From these he develops an understanding of social elements in the organisation of knowledge. In chapter four he discusses the different ordering of knowledge with a dictionary and an encyclopedia that is, the differences between categorical knowledge and knowledge by properties. Using the example of the arrival of the first platypus in Europe, Eco looks at the problem faced by scientists in their attempts to classify the creature for eighty years, and at the contractual nature of the negotiations that produce shared meaning. In chapter five Eco discusses the Sarkiiapone, an animal whose sole nature is that it is fictive. He then discusses how the meaning of a term is affected by the context, using examples to tease out different meanings. Chapter six deals with iconism and hypoicon. Eco compares and contrasts "likeness" and "similarity" in relation to perception and conception. To this end he addresses basic semiotic processes that take place within perception and provide determinations from which cognitive types can be constructed, with all the cultural baggage that is involved.