Кіріспе

Австралия-Жаңа Гвинея аймағына эндемик марсупиал.

Бандикуттар – Peramelemorphia отрядына жататын 20-дан астам түрді қамтитын, шағын және орташа өлшемді, құрлықта тіршілік ететін, көбінесе түнгі өмір салған, барлық жейтін марсупиал жануарлардың тобы. Олар Австралия-Жаңа Гвинея аймағына, соның ішінде шығысындағы Бисмарк архипелагы мен батысындағы Серам және Халмахера аралдарына эндемик.

Этимология

Бандикут – Peramelemorphia отрядының мүшесі, ал "бандикут" сөзі көбінесе бейресми түрде кез келген peramelemorph, мысалы, бильбиге сілтеме жасау үшін қолданылады. Бұл термин бастапқыда Үнді бандикут егесінен шыққан, ол телугу тіліндегі pandikokku (పందికొక్కు) сөзінен алынған, онда pandi – шошқа, ал kokku – егесік.

Сипаттамалары

Бандикуттардың беті V пішіндес болып келеді және олардың айқын мұрындары сопақшаға ұқсайды. Осы мұрын, оларды бильбилермен бірге, піл мұрындылары мен жойылған лептиктидтерге ұқсатады, және олар екі сүтқоректілер тобымен де алыс туыс. Жақсы дамыған мұрындары мен өткір тырнақтары бар бандикуттар, топырақ қазуға бейімделген. Олардың тістері кішкентай, бірақ нәзік, бұл оларға тамақтарын оңай шайнауға мүмкіндік береді. Көптеген қапшықты жануарлар сияқты, еркек бандикуттардың да екіге бөлінген мүшесі бар. Бандикуттардың эмбриондарында барлық қапшықты жануарларға тән хориовителлиндік плацентадан басқа, жатыр қабырғасына байланыстыратын хориоаллантоидты плацента да болады. Дегенмен, хориоаллантоидты плацента, плаценталық плаценталарға қарағанда кішкентай және хориониялық тоқпаннан (villi) құралмайды. Бандикуттардың ұзындығы мен салмағы тиісінше жете алады. Бандикуттың ұзын, сүйір мұрны, үлкен құлақтары, қысқа денесі және ұзын құйрығы болады. Оның денесі қоңыр, қара, алтын, ақ немесе сұр түсті жүнді қаптайды. Бандикуттардың артқы аяқтары күшті, секіруге жақсы бейімделген. Бандикуттардың дене температурасы төмен және негізгі метаболизмінің деңгейі төмен, бұл оларға ыстық және құрғақ климатта тірі қалуға көмектеседі. Сонымен қатар, олардың судың булану жылдамдығы төмен және тиімді тыныс алу механизмі бар, бұл оларға жоғары температурада тірі қалуға көмектеседі.

Жергілікті атаулар

Бандикут атауы – Оңтүстік Үндістанның телугу тілінен алынған сөздің ағылшын тіліндегі түрі, ол «шошқа егеуқұйрық» деп аударылады. Қазір бандикут деп аталатын жануарлар Үндістанда табылмайды, ал бандикут атауы бастапқыда мүлдем басқа сүтқоректілерге – ірі егеуқұйрықтардың (қорықшалардың) бірнеше түріне қолданылған. Бүгінде Бандикота және Несокия туыстарына жататын бұл түрлер бандикоталық егеуқұйрықтар деп аталады. Бласт прото-орталық-шығыс малай-полинезия тілінде (*mansar немесе *mansər ‘бандикут’) сөзін Океаниялық Моту тіліндегі mada және Фиджи тіліндегі gwaca сияқты туысқан сөздерден реконструкциялайды, бірақ Шаппер (2011) бұл реконструкцияның дұрыстығына күмән келтіреді. Индонезияның Папуа аймағындағы абиномн тілінде бұл жануар айн деп аталады. Австралия-Жаңа Гвинея аймағының жергілікті халықтары бандикутты әртүрлі атаулармен біледі. Мысалы, каурна халқы оңтүстік қоңыр бандикутты бунг немесе марти деп атайды.