1901 жылғы Куба-АҚШ қарым-қатынастары туралы заң (1901 жылғы Платт түзетуі)
Platt Amendment
Платт поправкасы (1901): Куба-АҚШ қарым-қатынастарын реттеген заң. АҚШ-тың Куба үстінен басымдығын орнатып, елдің тәуелсіздігін шектеді. Тарихы мен маңызы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1901 жылы Кубамен қарым-қатынас туралы АҚШ заңы
1901 United States law on Cuban relations
1901 жылғы 2 наурызда Платт түзетуі 1901 жылғы Армияға қаржы бөлу туралы заңның бір бөлігі ретінде қабылданды. Ол Испания-Америка соғысының аяқталуымен Кубада қалған АҚШ әскерлерін шығару үшін жеті талапты, ал Куба осы жеті талапты қабылдайтын шартты бекіту үшін сегізінші талапты белгіледі. Бұл Куба-АҚШ қарым-қатынасының шарттарын, негізінен АҚШ-тың Куба үстемдігіне негіделген теңсіздік ретінде анықтады. 1901 жылғы 12 маусымда Куба өз конституциясына Платт түзетуінің жеті талабын сөзбе-сөз енгізу үшін түзетулер жасады. 1903 жылғы 22 мамырда Куба АҚШ-пен 1903 жылғы Куба-Америка қарым-қатынастары туралы шартқа қол қойды, осы жеті талапты міндетті түрде қабылдады. 1906 жылғы 23 қазанда президент Рузвельт осы бұйрықты бекітті.
On March 2, 1901, the Platt Amendment was passed as part of the 1901 Army Appropriations Bill. It stipulated seven conditions for the withdrawal of United States troops remaining in Cuba at the end of the Spanish–American War, and an eighth condition that Cuba signs a treaty accepting these seven conditions. It defined the terms of Cuban–U. S. relations essentially to be an unequal one of U. S. dominance over Cuba. On June 12, 1901, Cuba amended its constitution to contain, word for word, the seven applicable demands of the Platt Amendment. On May 22, 1903, Cuba entered into a treaty with the United States to make the same required seven pledges: the Cuban–American Treaty of Relations of 1903. On October 23, 1906, President Roosevelt issued , ratifying the order.
Өмірбаян
Испания-Америка соғысы кезінде АҚШ Кубада АҚШ-тың иелігін қорғау және испан-куба қатынастарын реттеу үшін үлкен әскери арсенал сақтап тұрды. 1899 жылы Маккинли әкімшілігі Испанияның үстемдігі тоқтатылғаннан кейін Кубада революциялық үкімет құрылуына жауап ретінде оккупацияны жөн санады. Платт түзетуі – бұрынғы Теллер түзетуіне қосымша болды, ол АҚШ-тың Кубаға қатысты әрекеттерін шектеген, әсіресе соғыстан кейін экспансионисттік саяси топтар ұсынған аннексияны болдырмау үшін. Бұл түзету АҚШ Сенатында 43 дауысқа қарсы 20 дауыспен қабылданды. Куба ассамблеясы бастапқыда оны қабылдамаса да, түзету ақырында 16 дауысқа қарсы 11 дауыспен, төрт адам дауыс бермей, 1901 жылғы Куба Конституциясына енгізілді. Сондай-ақ, болашақ шартта оның құқығы расталмағанша, Пайн аралы (Исла-де-ла-Хувентуд) Кубаның шекарасына кірмейтіні және Куба АҚШ-қа көмір өндіру немесе теңіз базаларын дамыту үшін қажетті жерлерді сатуға немесе жалға беруге міндетті болды. АҚШ Платт түзетуін пайдаланып, Кубаны екінші рет оккупациялады және Уақытша үкімет құрды. 1900-жылдардың басындағы саяси тұрақсыздық пен американдық оккупацияның жиілеуі заңды конституциялық биліктің орнауына кедерілді. Бұл кезеңде кубалықтардың өмір сүру деңгейі жақсарғанмен, 1901 жылғы Куба Конституциясының 40-бабы және Платт түзетуінің III бабы конституциялық құқықтардың төтенше жағдайларда тоқтатылу мүмкіндігін білдірді. Дауыс беру актілері арқылы құқығынан айырылған афрокубалықтар көптеген мемлекеттік мекемелерге де жолдамасыз болды, себебі олар білім немесе мүлік талаптарын орындауға тиіс болды. Әйелдер белсенділері де Платт түзетуінің шарттарына наразылық білдірді. Афрокубалықтар сияқты, әйелдер де кубалық тәуелсіздік қозғалысында маңызды рөл атқарды және әлеуметтік әділет үшін күресті бейнелейтін «мамбисалар» – батыл жауынгер аналар ретінде сипатталды. Алайда, оларға дауыс беру құқығы берілмеді және әйелдердің сайлау құқығы 1940 жылға дейін қол жеткізілмеді. Гуантанамо әскери-теңіз базасын ұзақ мерзімге жалға алу шарты күшінде. Куба үкіметі 1959 жылдан бері осы шартты 1969 жылғы Вена шарттарының құқығы туралы конвенцияның 52-бабын бұзу деп қатты айыптап келеді, ол күш қолдану немесе күш қолдану қаупі арқылы жасалған шартты жарамсыз деп жариялайды. Алайда Вена конвенциясының 4-бабында оның ережелері кері күшпен қолданылмайды делінген. Тарихшы Луис А. Перес-младший Платт түзетуі одан сақтануға тырысқан жағдайларға, соның ішінде кубалық тұрақсыздыққа әкелді деп мәлімдейді.
During the Spanish–American War, the United States maintained a large military arsenal in Cuba to protect U. S. holdings and to mediate Spanish–Cuban relations. In 1899, the McKinley administration settled on occupation as its response to the appearance of a revolutionary government in Cuba following the end of Spanish control. The Platt Amendment was an addition to the earlier Teller Amendment, which had previously limited US involvement in Cuba relating to its treatment after the war, particularly in preventing its annexation which had been proposed by various expansionist political entities within the US. It passed the U. S. Senate by a vote of 43 to 20, and although it was initially rejected by the Cuban assembly, the amendment was eventually accepted by a vote of 16 to 11 with four abstentions and integrated into the 1901 Cuban Constitution. It also established that Cuba's boundaries would not include the Isle of Pines (Isla de la Juventud) until its title could be established in a future treaty, and that Cuba must sell or lease lands to the United States necessary for coaling or the development of naval stations. The U. S. invoked the Platt Amendment to begin the Second Occupation of Cuba and install a Provisional Government. Political instability and frequent American occupation through the early 1900s meant that legitimate constitutional rule was increasingly difficult to come about. Though Cuban citizens enjoyed an improved standard of living in this period, Article 40 of the 1901 Cuban Constitution and Article III of the Platt Amendment meant that constitutional rights could be suspended under emergency provisions. As well as becoming disenfranchised through voting acts, Afro Cubans were also blocked from many state institutions as they now required educational or property qualifications to be gained. Women activists were also disappointed by the result of the Platt Amendment's conditions. As with Afro Cubans, women played important roles in the Cuban independence movement and were characterised as 'mambisas', or courageous warrior mothers symbolizing the struggle for social justice. However, they were also denied voting rights and female suffrage would not be obtained until 1940. The long term lease of Guantanamo Bay Naval Base continues. The Cuban government since 1959 has strongly denounced the treaty as a violation of Article 52 of the 1969 Vienna Convention on the Law of Treaties, which declares a treaty void if procured by the threat or use of force. However, Article 4 of the Vienna Convention states that its provisions shall not be applied retroactively. Historian Louis A. Perez Jr. has argued that the Platt Amendment resulted in the conditions it had hoped to avoid, including Cuban volatility.
Танымал мәдениетте
1982 жылғы "Риджмонт орта мектебіндегі жылдам уақыт" фильмінде Платт түзетуі оқушылардың сабақта көңіл бөлмеуінің мысалы ретінде қолданылады.
The Platt Amendment is used in the 1982 film Fast Times at Ridgemont High as an example of high school kids not paying attention in class.