Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Поэзияда немесе музыкадағы үзіліс немесе тоқсырау. Helios альбомы.
Pause or break in poetry or music
the Helios album
Цезура (/s//i/'/zj//ʊər//ə/, көпше түрі: цезуралар немесе цезурае; латынша "кесу" мағынасында), сондай-ақ цэзура және цесура деп те жазылады, – өлең жолындағы бір фраза аяқталып, екіншісі басталар кездегі метрикалық үзіліс немесе тоқсырау. Ол үтірмен (,), таңбамен (✓) немесе екі сызықпен (//) немесе тік сызықтармен (||) белгіленуі мүмкін. Уақыт бойынша бұл үзіліс ең аз дыбыстау сезімінен толық үзіліске дейін ауысуы мүмкін.
A caesura (/s//i/'/zj//ʊər//ə/, pl (plural). caesuras or caesurae; Latin for "cutting"), also written cæsura and cesura, is a metrical pause or break in a verse where one phrase ends and another phrase begins. It may be expressed by a comma (,), a tick (✓), or two lines, either slashed (//) or upright (||). In time value, this break may vary between the slightest perception of silence all the way up to a full pause.
Поэзия
Классикалық грек және латын поэзиясында цезура – бір сөз аяқталып, келесі сөздің басталған жері, бұл бір такт ішінде болады. Ал такт аяғындағы сөз тіркесімі диарезис деп аталады. Кейбір цезуралар күтіледі және екі фраза немесе клауза арасындағы байланыс нүктесін көрсетеді. Қалған цезуралар тек мүмкін байланыс орындары болып табылады. Міндетті цезураның қарама-қарсысы – сөз тіркесіміне рұқсат етілмейтін үзіліс. Қазіргі еуропалық поэзияда цезура – табиғи фразаның аяқталуы, әсіресе шумақтың ортасында кездескенде. Еркек цезура – дауыс басы бар буыннан кейін, ал әйел цезура – дауыс басы жоқ буыннан кейін келеді. Цезура шумақтағы орны бойынша да сипатталады: шумақтың басына жақын цезура бастапқы, ортасында – медиалды, ал соңына жақын – терминалды деп аталады. Бастапқы және терминалды цезуралар формальды, романдық және неоклассикалық өлеңдерде сирек кездеседі, олар медиалды цезураларды артық көреді.
In classical Greek and Latin poetry a caesura is the juncture where one word ends and the following word begins within a foot. In contrast, a word juncture at the end of a foot is called a diaeresis. Some caesurae are expected and represent a point of articulation between two phrases or clauses. All other caesurae are only potentially places of articulation. The opposite of an obligatory caesura is a bridge where word juncture is not permitted. In modern European poetry, a caesura is defined as a natural phrase end, especially when occurring in the middle of a line. A masculine caesura follows a stressed syllable while a feminine caesura follows an unstressed syllable. A caesura is also described by its position in a line of poetry: a caesura close to the beginning of a line is called an initial caesura, one in the middle of a line is medial, and one near the end of a line is terminal. Initial and terminal caesurae are rare in formal, Romance, and Neoclassical verse, which prefer medial caesurae.
Польша тілі
Сесура поляк тіліндегі буындық өлеңде (француз александрині сияқты) өте маңызды. Сегіз буыннан артық әрбір жол екі жарты жолға бөлінеді. Бірдей буын саны бар, бірақ әртүрлі жерде бөлінген жолдар мүлдем басқа метрикалық үлгілер деп есептеледі. Мысалы, поляк александрині (13 буын) көбінесе 7+6 ретімен бөлінеді. Бұл поляк поэзиясында соңғы бес ғасыр бойы кеңінен қолданылып келеді. Алайда, 13 (8+5) буынды метр өте сирек кездеседі, ал 13 (6+7) буынды метрді табу қиын. Поляк тіліндегі акценттік буындық өлеңде сесура соншалықты маңызды емес, бірақ иамбтық тетраметр (қазіргі таңда өте танымал) әдетте 9 (5+4) ретімен болады. Поляк тіліндегі буындық өлеңде сесура көбінесе әйелдік, ал акценттік буындық (әсіресе иамбтық) өлеңде ол көбінесе еркектік: sSsSsSsS//sSsSsSsSs. Екі немесе үш сесурасы бар метрикалық үлгілер де бар, мысалы 18[9(5+4)+9(5+4)].
Caesura is very important in Polish syllabic verse (as in French alexandrine). Every line longer than eight syllables is divided into two half lines. Lines composed of the same number of syllables with division in different place are considered to be completely different metrical patterns. For example, Polish alexandrine (13) is almost always divided 7+6. It has been very common in Polish poetry for last five centuries. But the metre 13(8+5) occurs only rarely and 13(6+7) can be hardly found. In Polish accentual syllabic verse caesura is not so important but iambic tetrametre (very popular today) is usually 9(5+4). Caesura in Polish syllabic verse is almost always feminine, while in accentual syllabic (especially iambic) verse it is often masculine: sSsSsSsS//sSsSsSsSs. There are also metrical patterns with two or three caesuras, for example 18[9(5+4)+9(5+4)].
Музыка
Музыкада цезура – қысқа, үнсіз үзіліс, оның кезінде метрикалық уақыт есептелмейді. Ферматаға ұқсас, цезуралар ноталардың немесе тактілердің арасында (тактилік сызықтардың алдында немесе үстінде) орналасады, ноталардың немесе үзілістердің үстінде емес (фермата сияқты). Ұзақ үзілісті көрсету үшін цезураның үстіне фермата қоюға болады. Музыкалық нотацияда цезура екі көлбеу сызықпен белгіленеді, бұл екі қисық сызыққа ұқсайды. Бұл белгі Ұлыбританияда "трамвай жолдары", ал АҚШ-та "теміржол жолдары" немесе "пойыз жолдары" деп аталады. Цезураның ұзақтығы нотаға жазылмаған жағдайда дирижердің қалауына байланысты болады.
In music, a caesura denotes a brief, silent pause, during which metrical time is not counted. Similar to a silent fermata, caesurae are located between notes or measures (before or over bar lines), rather than on notes or rests (as with a fermata). A fermata may be placed over a caesura to indicate a longer pause. In musical notation, a caesura is marked by double oblique lines, similar to a pair of slashes The symbol is popularly called "tram lines" in the UK and "railroad tracks" or "train tracks" in the US. The length of a caesura where notated is at the discretion of the conductor.