Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Аңызға толы екі аяқты жаратылыс
Legendary bipedal creature
Виверн (Wyvern, кейде wivern деп те жазылады) – екі аяғы, екі қанаты және көбінесе улы тікенегі бар мифтік айдаһардың бір түрі. Виверн әр түрлі нұсқалары геральдикада маңызды рөл атқарады және көбінесе мектептер мен спорт командаларының талисманы ретінде қолданылады (әсіресе АҚШ, Ұлыбритания және Канадада). Бұл жаратылыс еуропалық әдебиетте, мифологияда және халық мұрасында кеңінен таралған. Бүгінде ол фэнтези әдебиеті мен бейне ойындарда жиі пайда болады. Геральдика мен халық мұрасындағы виверн, басқа айдаһарлардың керісінше, сирек отты тыныс алады.
The wyvern ('/w//aɪ//v//əɹ//n/ WYvərn, sometimes spelled wivern) is a type of mythical dragon with two legs, two wings, and often a pointed tail which is said to be a venomous stinger. The wyvern in its various forms is important in heraldry, frequently appearing as a mascot of schools and athletic teams (chiefly in the United States, United Kingdom, and Canada). It is a popular creature in European literature, mythology, and folklore. Today, it is often used in fantasy literature and video games. The wyvern in heraldry and folklore is rarely fire breathing, unlike other dragons.
Этимология
Оксфорд ағылшын сөздігінде бұл сөз орта ағылшын тіліндегі wyver (бірінші рет 14 ғасырда кездеседі), англо-француз тіліндегі wivre (фр. guivre және vouivre сөздерімен салыстырады), латын тілінен шыққан vīpera сөзінен дамыған, ол "ілбиті жылан", "қобра" немесе "улы жылан" деген мағына береді. 17 ғасырдың басында, 1610 жылы Джон Гиллим "wiverne" жаратылысын "Қанаттары мен аяқтарымен құсқа ұқсап, ал құйрығымен жыланға еске түсетін" деп сипаттағанда соңғы "–n" әрпі қосылды. "Жеңіл сүмбіле" деген мағынадағы wiver (ескі ағылшын тілінде) және guivre сөздерін келтіре отырып, "қанатты айдаһарлар" деп тікелей аталған ең көне жаратылыстар – Гелистің соғыс аттары, олар Медеяға көмектеседі. Британ геральдикасында "wyver" термині алғаш рет 1312 жылы Ұлы тізімде пайда болады және ол "жылан" дегенді білдіретін ескі француз тіліндегі "wyvre" сөзінен туындаған. "Айдаһар" термині келесі ғасырда қолданыла бастады. Содан кейін геральдикада төрт аяқты айдаһарлар кеңінен танымал болып, 16 ғасырда екі аяқты айдаһарлардан ерекшеленді, сол кезде соңғысы "wyver", ал кейін "wyvern" деп аталды.
According to the Oxford English Dictionary, the word is a development of Middle English wyver (attested fourteenth century), from Anglo French wivre (cf. French guivre and vouivre), which originate from Latin vīpera, meaning "viper", "adder", or "asp". The concluding "–n" had been added by the beginning of the 17th century, when John Guillim in 1610 describes the "wiverne" as a creature that "partake[s] of a Fowle in the Wings and Legs and doth resemble a Serpent in the Taile". Adducing another meaning of wiver (this time Old English) and guivre, "light javelin", The oldest creatures outright referred to as "winged dragons" are Helios's chariot steeds, which aid Medea. In British heraldry, the term "wyver" first appears in Great Roll in 1312, and is derived from the Old French "wyvre", meaning "serpent". The term "dragon" appears by the following century. Afterwards, four legged dragons become increasingly popular in heraldry and become distinguished from the two legged kind during the sixteenth century, at which point the latter kind becomes commonly known as the "wyver" and later "wyvern".
Басқа айдаһарлардан айырмашылығы
XVI ғасырдан бері ағылшын, шотланд және ирланд геральдикасында геральдикалық виверндар геральдикалық айдаһарлардан ерекше жаратылыстар ретінде қарастырылады. Басты айырмашылық – виверннің екі аяғы болса, айдаһардың төрт аяғы болады. Бұл ерекшелік Еуропаның басқа елдері геральдикасында кеңінен қолданылмайды, онда екі аяқты айдаһарлар жай ғана айдаһар деп аталады.
Since the sixteenth century, in English, Scottish, and Irish heraldry, heraldic wyverns are defined as distinct entities from heraldic dragons. The key difference has been that a wyvern has two legs, whereas a dragon has four. This distinction is not commonly observed in the heraldry of other European countries, where two legged dragon creatures are simply called dragons.
Қазіргі көркем әдебиетте
Виверн қазіргі заманғы фантастикалық әдебиеттерде жиі кездеседі, бірақ оның әдебиеттегі алғашқы пайда болуы орта ғасырлық жануарлар туралы анықтамалықтарда болған болуы мүмкін.
The wyvern frequently features in modern fantasy fiction, though its first literary appearances may have been in medieval bestiaries.
Геральдикада
Виверн ағылшын геральдикасы мен вексиллогиясында жиі кездесетін белгі, сондай-ақ кейде қолдаушы немесе төбе ретінде де пайда болады. Виверн әдетте аяқтары мен құйрығына тіреліп тұрған күйде бейнеленеді, бірақ тырнақтары ауада болып, тек құйрығымен ғана сүйенуі мүмкін. Кейде виверн қанатсыз және құйрығы түйілген күйде көрсетіледі. Midland Railway компаниясы 1845 жылы осы бейнені қабылдап, ол өзінің ресми емес гербінің төбесіне айналды. Компания "виверн Мерсия Корольдігінің туы болған" және ол "Лестер қаласының қаруындағы төрттен бірі болған" деп мәлімдеді. Алайда, 1897 жылы "Теміржол журналында" "виверннің Мерсия Корольдігімен байланысы туралы ешқандай негіз жоқ" деп жазылған. Ол Ланкастер және Лестердің 2-графы Томас (шамамен 1278-1322), Мидлендс аймағындағы ең қуатты феодал, оны жеке гербі ретінде қолданған кезден бастап Лестермен байланысты. Жасыл виверн ежелгі және тарихи Умбрияның Терни қаласының эмблемасында бейнеленген, ал азаматтар осы айдаһарды Тирус деп атайды. Ақ фондағы қара виверн, қанаттары ашық, Тилли отбасының гербін құрайды. Аптекарьлардың құрметті қоғамының гербінде виверн бейнеленген, ол аурудың символы болып табылады, ал оны жеңген Аполлон – медицинаның символы. Wyvern Zilant Татарстан Республикасының астанасы Қазан қаласының елтаңбасында бейнеленген.
The wyvern is a frequent charge in English heraldry and vexillology, also occasionally appearing as a supporter or crest. A wyvern is typically depicted resting upon its legs and tail, but may be depicted with its claws in the air and only supported by its tail. On occasion, a wyvern may be depicted as wingless and with its tail nowed. This was adopted by the Midland Railway in 1845 when it became the crest of its unofficial coat of arms. The company asserted that the "wyvern was the standard of the Kingdom of Mercia", and that it was "a quartering in the town arms of Leicester". However, in 1897 the Railway Magazine noted that there appeared "to be no foundation that the wyvern was associated with the Kingdom of Mercia". It has been associated with Leicester since the time of Thomas, 2nd Earl of Lancaster and Leicester (c. 1278–1322), the most powerful lord in the Midlands, who used it as his personal crest. A green Wyvern stands in the emblem of the ancient and historical Umbrian city of Terni, the dragon is called by the citizens with the name of Thyrus. A sable wyvern on a white background with endorsed wings forms the coat of arms of the Tilley family. The arms of the Worshipful Society of Apothecaries depict a wyvern, symbolising disease, being overcome by Apollo, symbolising medicine. Wyvern Zilant is depicted on the coat of arms of the city of Kazan, the capital of the Republic of Tatarstan.