Кіріспе

Тоқпан сүйегі

Адам денесінде тоқпан сүйегі – аяқтың жеті тарсал сүйегінің бірі.

Құрылымы

Құбтық сүйек – тарс сүйектерінің дистальді қатарындағы ең шеткі сүйек. Ол көлемдік пішінге жақын, ал төменгі (немесе табан) бетінде құбтық сүйектің ісігі орналасқан. Бұл сүйек, ұзын тібік бұлшық етінің шекесінің бірінші метатарсал және медиалдық клиноид сүйектерге бекінуіне жету үшін өтетін ойысты қамтамасыз етеді.

Беттері

Дорсальды беті жоғары және бүйірге қарай бағытталған, байланыс тіндерін бекіту үшін дөрекі. Табан беті алдыңғы жағында терең ойыс – перонеальдік сулькусқа ие, ол көлбеу бұрышта алға және медиалға қарай созылады; ол перонеус лонгустың шекесін (суырғындысын) қамтиды және арт жағында ұзын табан байламдарын бекітетін айқын қырмен шектеледі. Ойыс артындағы сүйектің беті дөрекі, бұл тұмсық-тоқпан буынының, флексор галлюцис брейвистің бірнеше талшықтарының және артқы тибиальдік шекесінен (суырғындысынан) шыққан шоғырдың бекітілуіне арналған. Бүйір беті перонеальдік сулькустың басталуынан пайда болған терең ойыққа ие. Артқы беті тегіс, үшбұрышты және қысқаша-дөңгелек пішіндес, кальканеокубоидтық буынға (тоқпан-тоқпан буынына) байланысу үшін; оның төменгі-медиальды бұрышы артқа қарай сопақша буынның алдыңғы жиегін негіздейтін және қолдайтын өсінді ретінде шығады. Алдыңғы беті кішкентайрақ, бірақ сонымен қатар үшбұрышты пішіндес, тік қырмен екі жағына бөлінеді, төртінші және бесінші тарсометатарсальды буындарды құрайды: медиальді жағы төртбұрышты пішіндес, төртінші метатарсальмен байланысады; бүйірлік жағы үлкен және үшбұрышты, бесіншісімен байланысады. Медиальді беті кең, дұрыс емес төртбұрышты, оның орталық және жоғарғы бөлігінде үшінші клиноидты сүйекпен байланысу үшін тегіс сопақша жағы бар; ал оның артында (кейде) тоқпан сүйегімен байланысу үшін кішкентай жағы бар; ол қалған бөлігінде күшті сүйек аралық байланыстардың бекітілуі үшін дөрекі.

Бұлшықетті жалғаулар

Тек бір бұлшықет қана кубоидтық сүйекке жалғасады; ол – артқы тібік бұлшықеті. Артқы тібік бұлшықеті кубоид сүйегінің төменгі бетіне бекітіледі. Ал қысқа бас бармақ бүгіш бұлшықеті (flexor hallucis brevis) үш жерден басталады: кубоид сүйегінің төменгі бетінің медиалдық бөлігінен, латеральды клиноидтық сүйектің оған жанасқан бөлігінен және артқы тібік бұлшықетінің tendon-ының ұзартылуынан.

Клиникалық маңызы

Кубоид синдромы деп аталатын жағдайда, кубоид төмен қарай жартылай шығып, аяқтың сыртқы жиегінің орталық бөлігінде ісінумен бірге соқырған ауырсынуға себеп болуы мүмкін.