Доминикан Республикасының музыкасы мен музыкалық дәстүрлері

Кіріспе

Доминикан Республикасының музыкасы және музыкалық дәстүрлері

Доминикан Республикасының музыкасына батыс еуропалық музыкасы басым әсер етеді, сонымен қатар Сахара асты Африка және туаған Тайно мәдениеттерінің де ықпалы бар. Доминикан Республикасы көбінесе меренге және бачата музыкасымен танымал. Бұл екі стиль – Доминикан Республикасының ең әйгілі музыкалық жанрлары, және олар әлемге кеңінен таралған және танымал болған.

Меренге

Меренге – Доминикан Республикасына тән музыка жанры. Оның 2/4 ырғағы орташа жылдамдықтан өте жылдамға дейін өзгереді, гуирада (металл сырғы) және екі жақты тамборада орындалады. Акордеон да жиі қолданылады. Дәстүрлі, акордеонға негізделген меренге әдетте «типико меренге» деп аталады және Франсиско Улоа, Фефита ла Гранде, Эль Сиего де Нагуа және Рафаэлито Роман сияқты акордеоншылар оны ойнауды жалғастыруда. Заманауи меренгелер электр аспаптарын және сальса, рок-н-ролл әсерлерін қамтиды. Хорлар көбінесе екі немесе үш қосымша әншінің шақыру-жауап түрінде, немесе дәстүрлі түрде, тамбора немесе гуираны ойнайтын музыканттар арқылы орындалады. 1960 жылдардан бастап би Johnny Ventura Combo Show форматымен әншілер жұмысының бөлігіне айналды және қазір жанрдың ең ірі жұлдыздарының көптеген өкілдері үшін маңызды бөлік болып табылады. Лирикалық тұрғыдан ирония мен екіұштылық кең таралған. 20 ғасырдың басында меренге көбінесе төменгі таптар арасында, әсіресе Сибао аймағында танымал болды. Хуан Ф. Гарсия, Хуан Эспинола және Хулио Альберто Эрнандес сияқты әртістер меренгені негізгі ағымға енгізуге тырысты, бірақ әлеуметтік көзқарастарға байланысты сәттіліктері шектеулі болды. 1916 жылдан 1924 жылға дейін елді АҚШ оккупациялаған кезде Cibao элитасының арасында ұлтшылдық сезімдер оянғаннан кейін кейбір жетістіктерге қол жеткізілді. Аңыз бойынша, сол кезде жылдам («типико сибаэно меренге») американдық сарбаздардың қиын қадамдарды билей алмауына байланысты баяулатылды; бұл орташа темпті нұсқа «памбиче» деп аталды. Рафаэль Трухильоның 1930 жылдардың басында билікке келуімен кең танылу басталды. 1930 жылы Доминикан Республикасының президенті болған диктатор Рафаэль Трухильо, 1961 жылы қаза тапқанға дейін меренгені аралдың ұлттық символына айналдырды. Төменгі топтан шыққан ол элиталық қоғамдық клубтарға қабылданудан бас тартылған. Сондықтан ол осы элиталық топтарға наразылық білдіріп, Cibao стиліндегі меренгені насихаттай бастады, барлық әлеуметтік топтарды төменгі таптың биіне қатысуға мәжбүрледі. Трухильоның бұйрығымен барлық музыкалық топтар Трухильоның диктатурасын, оның саясатын және партиясының іс-қимылдарын мадақтаған меренгелерді жазуға міндетті болды. Трухильо қалалық би тобының репертуарына меренге әнін қосуды міндетті етті. Сонымен қатар, пианино мен мыс аспаптар меренгеге бағытталған биг-бендтерге қосылды, бұл Луис Альберти тобының Сантьяго де лос Кабальеростағы тобы танымал болған жоғары деңгейге көтерілу тренді болды. Ал аккордеонды қолданатын меренге (бұл әдепсіздік) «перико рипиао» (жарылған тоқыл) деп аталды. Осының нәтижесінде меренге Доминикан Республикасының ұлттық музыкасы мен биіне айналды. 1960 жылдары жаңа әртістер тобы (әсіресе Джонни Вентура) американдық R&B және рок-н-ролл әсерлерін, сондай-ақ кубалық сальса музыкасын енгізді. Аспаптар өзгерді, аккордеон электр гитараларымен немесе синтезаторлармен ауыстырылды, кейде үлгілер алынды, ал саксофонның рөлі толығымен өзгерді. Өзгерістерге қарамастан, меренге Доминикан Республикасындағы ең танымал музыка түрі болып қала берді. Мысалы, Вентура соншалықты құрметке ие болды, АҚШ-тан оралғаннан кейін ол өте танымал және ықпалды саясаткерге айналды және ұлттық символ ретінде қарастырылды. 1980 жылдары Доминиканның Еуропаға және АҚШ-қа, әсіресе Нью-Йорк пен Майамиге көшіп кетуі күшейді. Олармен бірге поп әншілері мен жұлдыздарының суреттері бар меренге де келді. Сонымен қатар, Хуан Луис Гера меренге ырғағын баяулатты, лирикалық тереңдікті арттырды және әлеуметтік мәселелерді көтерді. Ол бачата мен батыс музыкасының әсерін 1990 жылдардағы сыншылар мақтаған «Bachata Rosa» сияқты альбомдармен біріктірді.

Merengue is a musical genre native to the Dominican Republic. It has a moderate to a very fast 2/4 rhythm played on güira (metal scraper) and the double headed tambora. The accordion is also common. Traditional, accordion based merengue is usually termed merengue típico and is still played by living accordionists like Francisco Ulloa, Fefita la Grande, El Ciego de Nagua, and Rafaelito Román. More modern merengues incorporate electric instruments and influences from salsa, and rock and roll. Choruses are often sung in a call and response form by two or three back up singers, or more traditionally, by the musicians playing tambora or güira. Beginning in the 1960s, dancing became a part of the singers' work with Johnny Ventura's Combo Show format, and is now a staple of many of the genre's biggest stars. Lyrically, irony and double entendres are common
Merengue continued to be limited in popularity to the lower classes, especially in the Cibao area, in the early 20th century. Artists like Juan F. García, Juan Espínola and Julio Alberto Hernández tried to move merengue into the mainstream, but failed, largely due to social prejudices. Some success occurred after nationalistic feelings arose among the Cibao elite who resented the U. S. occupation of the country from 1916 to 1924. Legend has it that at this time the faster (merengue típico cibaeño) was slowed down to accommodate American soldiers who couldn't dance the difficult steps of the merengue; this mid tempo version was called pambiche. Major mainstream acceptance started with Rafael Trujillo's rise to power in the early 1930s. Dictator Rafael Trujillo, who seized the presidency of the Dominican Republic in 1930, helped merengue to become a national symbol of the island up until his assassination in 1961. Being that he was of humble origins, he had been barred from elite social clubs. He was therefore resentful of these elite sophisticates and began promoting the Cibao style merengue, forcing all social classes to participate in the low class dance. At Trujillo's command, virtually all musical groups had to compose merengues praising Trujillo's dictatorship, its guidelines and actions of his party. Trujillo even made it mandatory for urban dance bands to include merengue in their repertoire. Also, piano and brass instruments were added in merengue oriented big bands, a trend towards upward mobility popularizing by Luis Alberti's group in Santiago de los Caballeros. On the other hand, merengue that continued to use an accordion became known (rather disrespectfully) as perico ripiao (ripped parrot). It was because of all this that merengue became and still is the Dominican Republic's national music and dance. In the 1960s, a new group of artists (most famously Johnny Ventura) incorporated American R&B and rock and roll influences, along with Cuban salsa music. The instrumentation changed, with accordion replaced with electric guitars or synthesizers, or occasionally sampled, and the saxophone's role totally redefined. In spite of the changes, merengue remained the most popular form of music in the Dominican Republic. Ventura, for example, was so adulated that he became a massively popular and influential politician on his return from a time in the United States, and was seen as a national symbol. The 1980s saw increasing Dominican emigration to Europe and the United States, especially to New York City and Miami. Merengue came with them, bringing images of glitzy pop singers and idols. At the same time, Juan Luis Guerra slowed down the merengue rhythm, and added more lyrical depth and entrenched social commentary. He also incorporated bachata and Western musical influences with albums like 1990's critically acclaimed Bachata Rosa.

Жарық

Сальве – гуира, пандерос, палос (төмендегі бөлімді қараңыз) және басқа да африкалық аспаптарды қолданатын, шақыру-жауап түріндегі ән салу. Сальве өте салтанатты болып табылады және діни сапарларда, вуду қасиеттілеріне арналған мерекелерде қолданылады. Сальве – дін мен музыкаға негізделген, африка және испан мәдениеттерінде тамырлары бар киелі рәсім. Сальве, көбінесе ұқсас жағдайларда және ырғақтарда ойналатын паломен байланысты. Атауы католик псальмы "Salve Regina" -дан алынған, ал көптеген адамдар әлі де ежелгі испан әндерінің ортағасырлық үлгілерін сақтайтын қасиетті, а капелла әндейді. Дегенмен, діни мерекелерде орындалатын экстаздық сальве – тек соқпалы аспаптардан тұрады, көптеген домбыралар бір-бірімен байланыстырып, өрілген ырғақтарды орындайды, ал мелодиялық барабан – бальсиенің орындаушысы аяғымен қысым жасау арқылы дыбыс биіктігін өзгертеді. Сальве елдің көп бөлігінде орындалмаса да, ол ең танымал дыбыстардың бірі, өйткені ол Вилла-Мелладағы таңдаулы дыбыс, бұл ел астанасының шетіндегі кедей аудан, оны көбінесе афро-доминикандық дәстүрлердің орталығы деп есептейді. Вилла-Мелладан шыққан Энеролиса Нуньестің сальве тобы, меренге жұлдызы Кинито Мендестің сальве-меренге фьюжн альбомы "A Palo Limpio" және Bayahonda мәдени қорының тобының тамаша жазбасының арқасында ең көп тыңдалған топтардың бірі болып табылады.

Пало

Пало, сондай-ақ Атабалес және Сальвес деп аталады – Доминиканның қасиетті музыкасы, ол бүкіл аралда таралған. Барабан мен адам дауысы – негізгі аспаптар. Пало әні діни рәсімдерде, әдетте әулиелердің күндерінде, сондай-ақ халықтық тойларда және ерекше жағдайларда орындалады. Оның тамыры Африканың батыс-орталық аймағындағы Конгода жатыр, бірақ мелодияларында еуропалық ықпалдар байқалады. Пало Доминикан халықтық католицизмімен байланысты, онда Куба, Бразилия, Гаити, Пуэрто-Рико және басқа да елдердегі афроамерикандық синкретикалық діни дәстүрлерде кездесетін құдайлар мен қасиеттілердің пантеоны бар (мұнда misterios деп аталады). Пало көбінесе төменгі тапқа, қара және аралас нәсілді халыққа қатысты. Оны Доминикан Республикасының әртүрлі аймақтарында кездестіруге болады, бірақ орындалуында айырмашылықтар бар. Пало музыкасы пало деп аталатын ұзын барабандарда орындалады. Палос сөзі «ағаш» дегенді білдіреді, сондықтан барлық доминикандық пало барабандары ойылып жасалған ағаш кесектерінен құралған. Барабанның қаптал жағы сиыр терісінен жасалады және шығыс аймағында шеңберлермен, ал оңтүстік-батыста шегелермен бекітіледі. Бас барабан (пало майор) – үлкен, кең барабан, оның қасында кішкентай барабандар (алкауэтес) ойналады: шығыста екі, ал басқа жерлерде үш. Пало көбінесе металл сырғыштармен (гуира) орындалады. Сондай-ақ, маракастармен немесе бас барабанды соғуға арналған кішкентай таяқпен (ката) де ойнауға болады. Пало орындалатын Доминикан аймағы аспаптардың түрін, санын және орындалу әдісін анықтайды. Пало Доминикан бауырластықтарымен (кофрадиялар) байланысты. Бастапқыда бауырластықтар тек ер адамдардан тұрған. Уақыт өте келе әйелдердің қатысуы және мұрагерлік бауырластықтардың қасиеттілігін сақтады. Әр бауырластық белгілі бір әулиеге арналған. Сондықтан бауырластықтың міндеті – әулиені тойлау. Тарихи тұрғыдан алғанда, кофрадиялар Жерорта теңізі гильдияларының және оңтүстік Испанияда тұратын африкалықтар құрған қоғамдардың ұқсас принциптерінде құрылған. Отарлау және құл саудасы арқылы осы дәстүрлер Доминикан Республикасына әкелінді. Алайда, кофрадиялар тек Доминикан Республикасында ғана емес, Американың басқа да аймақтарында да кездеседі, онда олар жергілікті американдық халықтық католицизмге бейімделуі мүмкін, әсіресе Мексика мен Орталық Америкада. Пало музыкасы әдетте әулиелерге арналған мерекелерде (веласионес) немесе басқа да діни шараларда орындалады. Аспаптардың құрамы осы шаралар өтетін аймаққа байланысты. Пало барабандарын қолмен ойнайды, аяқтардың арасына қойып, палероның беліне арқанмен байлайды. Үш палероның әрқайсысы өз палосында ерекше ырғақ ойнайды, олар бірігіп үйлесімді дыбыс тудырады. Бұл ырғақтар да аймаққа қарай өзгереді. Мысалы, шығыста «пало корридо» ырғағы танымал, ал Сан-Кристобалда «пало абахо» ырғағын кездестіруге болады. Олар барабан ойнап жатқанда, палеролардың бірі әннің шумақтарын айтады. Көрермендер көбінесе ата-бабаларының немесе әулиелердің рухтарын шақырады, және осы шараларға қатысушылардың иеленіп алуы да кездеседі.

Palo, also known as Atabales and Salves is a Dominican sacred music that can be found throughout the island. The drum and human voice are the principal instruments. Palo is played at religious ceremonies usually coinciding with saint's days as well as for secular parties and special occasions. Its roots are in the Congo region of central west Africa, but it is mixed with European influences in the melodies. Palos are related to Dominican folk Catholicism, which includes a pantheon of deities/saints (here termed misterios) much like those found in the Afro American syncretic religious traditions of Cuba, Brazil, Haiti, Puerto Rico and elsewhere. Palos are usually associated with the lower class, black and mixed populations. They can be seen in different regions of Dominican Republic, but with variations. Palo music is played on long drums termed palos. The word palos means trees, and therefore all Dominican palos drums are instruments made from hollowed out logs. The head of the drum is made of cowhide and it is attached to the log portion with hoops and pegs in the Eastern region, or with nails in the Southwest. There is a master drum (palo mayor) which is the large, wide drum played with slimmer drums (alcahuetes) alongside: two in the East or three elsewhere. Palos are usually played with guiras, which are metal scrapers. They may also be played with maracas, or a little stick used to hit the master drum, called the catá. The Dominican region in which the palos are played determines the form, the number of the instruments, and how they are played. Palos are associated with the Dominican brotherhoods called cofradías. Originally, the brotherhoods were composed solely of males. As time progressed, females and family inheritance maintained the brotherhoods’ sanctity. Each brotherhood is devoted to a particular saint. Therefore, it is the responsibility of the brotherhood is to honor the saint with a festival. Historically, cofradías were established on principals similar to those of the Mediterranean guild based societies and those founded by Africans that inhabited southern Spain. Through colonization and the slave trade, these traditions were brought to the Dominican Republic. However, the cofradías are not limited to the Dominican Republic, they are found in other parts of the Americas as well, where they may be adapted to Native American folk Catholicism, particularly in Mexico and Central America. Palo music is generally played at festivals honoring saints (velaciones) or during other religious events. The configuration of instruments present depends on the region in which these events take place. Palo drums are played with the hands, held between the legs, and tied to the palero's waist by a rope. The three paleros each play a distinct beat on their palos, which ultimately blend together. These rhythms vary depending on the region as well. For example, in the East, the "palo corrido" rhythm is popular, while in San Cristóbal, one may be more likely to find the "palo abajo" rhythm. While they play their drums, one of the paleros simultaneously sings verses of a song. The surrounding audience often invokes spirits of ancestors or saints, and it is not unusual to encounter participants becoming possessed at these events.

Бачата

Бачата – музыка стилі, оны қала шеткерлерінде тұратын адамдар өздерінікі деп есептейді, яғни оны ешкімге бұрын қол жеткізбес бұрын өздеріне қабылдайды. Бұл теріс сипаттама сияқты көрінсе де, бачатаның Доминикан қоғамының көптеген, бірақ барлық емес, топтарында кеңінен қабылданғанын еске алу керек. Бачата – Кубада пайда болған деген панамерикалық стиль, болэродан дамыған. Бачатада гитаралар (жетекші, ритм және бас) басты аспаптар болып табылады. Оларға бонго мен гүйра қосылады.

Доминикан буржуазиясы бастапқыда бачатаны құндысыз деп санады, сондықтан оған бачата деген ат берілді, ол шулы төменгі топтың тойы (кеш) дегенді білдіреді. Осыдан бірнеше жылдарға дейін бачата Доминикан радиосы мен теледидарында ресми түрде тыйым салынған болатын. Осыған қарамастан, бачата гүлденді және қазір Доминикан Республикасында ғана емес, бүкіл әлемде кеңінен танымал болды. Бачата музыкасын орындайтын ең танымал топтардың бірі – 2011 жылы тараған, бірақ 2019 жылы жаңа альбоммен қайта құрылған Aventura тобы.

Доминикандық тау жынысы

Доминикандық рок Доминикан Республикасының жас және ересек тыңдаушылары арасында да танымал. Доминикандық рок британдық және американдық роктан әсер алған, бірақ сонымен қатар өзіне тән ерекше стильге ие. Доминикан Республикасындағы рок сахнасы соңғы жылдары өте сергелеп, поп-рок, регги/рок, панк, металл сияқты көптеген жанрларды қамтиды. Доминикандық рок 1980-ші жылдардың басында Луис Диас және "Transporte Urbano" тобы (Доминикандық рок әкесі саналады) сахнаға шығып, осы жанрды қалыптастырды. Осыдан бері жүздеген доминикандық рок-топтары құрылды, олардың ең танымалдары – "Toque Profundo", "Cahobazul", "Guaitiao", "Tabu Tek", "Al Jadaqui Tribu del Sol", "Joe Blandino", "Edwin Amorfy", "Vicente Garcia", "Álex Ferreira", "Top 40", "TKR", "Poket", "La Siembra", "La Reforma" және тағы да басқалар. "Rita Indiana y los Misterios" тобы дәстүрлі меренге музыкасын рокпен үйлестірген музыкалық ұжым. "Bocatabu", "Dronk", "Futuros Divorciados" және "42 01" – жаңа доминикандық рок топтары, олар да қазір дамып келеді. Санто-Доминго және Сантьяго қалаларында кейдегік жер асты металл концерттері өтеді, онда басқа жанрларға көңілі толмайтын жасөспірімдер мен жастар өздерін көрсетеді.

Хип-хоп

Хип-хоп – 1970-ші жылдары Нью-Йорк қаласында афроамерикандықтар мен афро-латиндіктер дамытқан мәдени қозғалыс. Бронкс және Гарлемде алғаш пайда болғаннан бері хип-хоп мәдениетінің өмір салты бүгінде әлемнің түкпір-түкпіріне тарады. Хип-хоптың тараған елдердің бірі – Доминикан Республикасы. Хип-хоптың төрт тарихи құрамы: MCing (рэп), DJing, қалалық стильдегі сурет/граффити, және b-boying (немесе брейк-данс). Ең танымал кеңейтілген құрамдары – битбокс, хип-хоп сәні және хип-хоп жаргоны. Осы құрамдардың бәрі 80-ші жылдардың ортасынан бастап Доминикан Республикасына, әдетте Пуэрто-Рико, Нью-Йорк, Бостон және Флоридадан оралған жас иммигранттар арқылы жеткізілді. Доминикан хип-хопы 2006 және 2007 жылдары ұлттық деңгейде танымалдылыққа қол жеткізді.

Дембоу және Реггетон Доминикан

Регетон Панамадағы reggae en español-дан басталып, Пуэрто-Рикода регетонға қарай дамығанмен, Доминикан Республикасы Латын Америкасында регетон таралған үшінші ел болды. Ол Пуэрто-Рико музыкасымен тығыз байланысты, ұзақ тарихы бар регетон музыкасын қабылдады. Доминикан дембоу ырғағын жылдамдату, күшейту, қарапайымдау және қайталау арқылы құрылады. Доминикан орындаушыларына Black Point, Messiah El Artista, Monkey Black, Mozart La Para, Makleen, Juancho және Tres Coronas тобынан Reychesta, Sensato del Patio, Rochy RD, El Alfa, Chimbala және Don Miguelo жатады. Регетон жанрындағы ең ірі және танымал продюсерлердің бірі – Luny Tunes, олар Daddy Yankee-дің "Impacto" хиті сияқты көптеген танымал регетон әндерін жасаған. Кейбір регетон әртістері доминикандық тегінде немесе байланысты болғандардың қатарында: Ozuna (жартылай доминикандық, жартылай пуэрто-риколық), Arcángel & De La Ghetto (екі де жартылай доминикандық), Nicky Jam (жартылай доминикандық).

Жаз

Ең белгілі өкілі Мишель Камило.

Классикалық музыка

Conservatorio Nacional de Música – Доминикан Республикасының музыка академиясы. Оны Доминикан Республикасының ең белгілі композиторларының бірі Хосе де Хесус Равело (Дон Чучу) негіздеген.