Сібір тілдерінің ежелгі тобы

Кіріспе

Сібірдегі тілдер тобы – Палеосибір тілдері Сібірдің кейбір аймақтарында таралған бірнеше жеке тілдер мен шағын тілдік топтар. Олардың бір-бірімен генетикалық байланысы жоқ деп саналады; олардың жалғыз ортақ белгісі – олар тунгус және кейіннен түркі тілдері сияқты үстемдік құрған тілдерге дейін пайда болған. Соңғы кезде түркі (әсіресе Сібірде) және тунгус тілдерінің орнын орыс тілі басты.

Қарым-қатынастар

Палеосибір тілінің өмір сүру мақсаты оның қолданысқа ыңғайлылығында жатыр және Солтүстік-Шығыс Еуразияда орналасқан, жіктеуге қиын тілдердің әртүрлі оқшау тілдері үшін ыңғайлы топтама болып табылады. Палео-Сибирь тобындағы тілдердің байланысы туралы бірқатар ұсыныстар жасалған, оның ішінде Эдвард Важда Аляска мен Солтүстік Канададағы На-дене және эскимо-алеут тілдерімен байланысты екенін айтады. Бұл Солтүстік Американың жергілікті халықтарының соңғы мұз дәуірінде екі континент біріккен кезде қазіргі Сібір мен Азияның басқа аймақтарынан көшіп келген деген кең таралған идеямен сәйкес келеді. Кет, немесе дәлірек айтқанда, қазір көбінесе жойылған Йенисейлік тілдер отбасы, Солтүстік Америкадағы На-дене тілдерімен байланыстырылған. Дене-Йенисей тілі "Ескі және Жаңа дүние тілдері арасындағы генеалогиялық байланыстың алғашқы мысалы, дәстүрлі салыстырмалы-тарихи лингвистиканың стандарттарына сай келеді" деп аталады. Бұрын оны қытай-тибет, Солтүстік Кавказ және бурушаски тілдерімен байланыстыруға талпыныстар жасалған. Ким Банг Хан Самгук сагиіндегі жер-атаулардың түсіндірмелері Корея түбегінің бастапқы тілін және корей және жапон тілдерінің қалыптасуының бір бөлігін көрсетеді деп ұсынған. Бұл тілдің нивх тілімен қандай да бір формада байланысты болғаны туралы болжам бар. Юха Янхунен корей және нивх тілдеріндегі ұқсас консонанттық тоқтау жүйелерінің ежелгі байланыс нәтижесі болуы мүмкін екенін айтады. Мартин Роббеетс протокорей тілінің нивх тілінен ықпал алғанын көрсетеді. Олардың дыбыстық құрамындағы (ескі корейден орта корейге және прото-нивхтен нивхке дейінгі) параллель дамулары, сондай-ақ корей және нивх тілдері арасындағы синтаксистік ортақтықтар байқалған. Обь-угрик және самоид тілдері түркі, моңғол және тунгус тілдерінің таралуына дейін пайда болған, бірақ олар жақсы қалыптасқан үлкен ural тілдер отбасының құрамына кіреді, сондықтан Палеосибірлік емес. Юкагир тілі жиі ural тілдерімен алыс туыс ретінде қарастырылады, ural-юкагир тілдерінің бір бөлігі ретінде, сондай-ақ эскимо-алеут тілдері ural-сибір тілдерінің бір бөлігі ретінде ұсынылады. Дегенмен, бұл гипотезалар даулы және барлық тараптардан қабылданбаған.

The purpose of the existence of Paleo Siberian itself lies in its practicability and remains a grouping of convenience for a variety of unclassifiable language isolates located in Northeast Eurasia. Some proposals for the relationship of languages located within the Paleo Siberian group have been made by some scholars, including Edward Vajda, who suggests them to be related to the Na Dené and Eskimo–Aleut families of Alaska and northern Canada. This would correlate with the widespread idea that North America's aboriginal peoples migrated from present day Siberia and other regions of Asia when the two continents were joined during the last ice age. Ket, or more precisely the now largely extinct Yeniseian family, has been linked to the Na Dené languages of North America. Dené–Yeniseian has been called "the first demonstration of a genealogical link between Old World and New World language families that meets the standards of traditional comparative historical linguistics". In the past, attempts to connect it to Sino Tibetan, North Caucasian and Burushaski have been made. Kim Bang han proposed that placename glosses in the Samguk sagi reflect the original language of the Korean peninsula and a component in the formation of both Korean and Japanese. It is suggested that this language was related to Nivkh in some form. Juha Janhunen suggests the possibility that similar consonant stop systems in Koreanic and Nivkh may be due to ancient contact. Martine Robbeets suggests that Proto Korean had a Nivkh substrate influence. Further parallel developments in their sound inventory (Old to Middle Korean and Proto Nivkh to Nivkh) as well as commonalities in the syntax between Koreanic and Nivkh specifically have been observed. The Ob Ugric and Samoyedic languages predate the spread of Turkic, Mongolic and Tungusic languages, but are part of the well established larger Uralic family, thus not Paleo Siberian. Yukaghir has often been suggested as a more distant relative of Uralic as part of the Uralic Yukaghir languages, as well as Eskimo Aleut as part of the Uralo Siberian languages. However, these hypotheses are controversial and not universally accepted.