Кіріспе

Финн мифологиясында аю рухы

Финн мифологиясында Отсо (Карху, Ото, Контио, Орман королі және Месикаммен деп те аталады) – аю, жануарлардың қасиетті патшасы және орманның басшысы. Ескі фин тайпалары оны қатты қорқып, құрметтеген. Отсо фин ұлттық эпосы – Калевалада кездеседі. Тарихи фин дінсіздігінде аю рухының маңыздылығына байланысты, көптеген финдер әлі күнге дейін аюларды орманның патшалары деп санайды, ал аю тіпті Финляндияның ұлттық жануары болып табылады. Отсо – бұл жеке аю рухы емес, барлық аюлардың жалпы анимистік рухы. Отсоға тарихи фин дінсіздері ғана емес, қазіргі фин неопаганизмі де табынады, ал неопагандық ұйым Кархун канса аюдың атымен аталған.

Мифология

Отсоның қалай дүниеге келгені туралы мифтер әртүрлі. Кейбір мифтерде Укко, ауа райы құдайы, теңізге жүн лақтырғандығы және жағаға жеткен жүннің бөліктерінен Отсоның туғаны айтылады. Басқа мифтерде Отсо Үлкен Аю жұлдыз тобынан туғандығы айтылады. Отсоның көп әйелдері мен балалары болған, бірақ оларды жегендігі де айтылады.

Жасыл жемістер

Егер ежелгі финдер аюды өлтіруге мәжбүр болса, қасиетті Peijaiset рәсімі өткізілетін. Онда аюдың бас сүйегі қарағайға орнатылатын. Аюдың терісі орман ішінде сыпырылып, еті мен терісі ауылға әкелінетін. Алма пісіріліп, аюдың еті қасиетті тағам ретінде желінетін. Содан кейін қыз бен жігіт символдық үйлену жұбы ретінде таңдалатын. Той кезінде аюдың бас сүйегі табаққа салынып бөлмеге әкелінетін. Табаққа ұзын үстелдің басында құрметті орын берілетін. Келін мен күйеу қарама-қарсы жаққа отыратын. Содан кейін аюдың бас сүйегі қасиетті биік қарағайға жеткізіліп, басқа аю бас сүйектерімен бірге биік бұтағына бекітілетін. Осы сәтте өлтірілген аю мен оның алғашқы анасы Хонготар арасындағы әңгіме түрінде ән шырқалатын. Аюдың сүйектері содан кейін қарағайдың астына жерленетін. Бұл рәсімнің маңызды міндеттерінің бірі – бас сүйектің шіруіне жол бермеу еді. Аюдың бас сүйегі қасиетті зат болғандықтан, оны жоюға тыйым салынатын. Мұндай сақтаудың мақсаты – аюдың рухы жерге қайта оралып, қайта туып, қайтадан өлтірілуіне мүмкіндік беру еді.