Кіріспе

Кеңсенің ішіндегі адамдар арасындағы қарым-қатынас
Жұмыс орнындағы саясат – адамдар арасындағы өзара әрекеттесуде билік пен құқықтарды қамтитын процестер мен мінез-құлықтар жиынтығы. Бұл сонымен қатар операциялық мүмкіндіктерді бағалау және мүдделі тараптардың әртүрлі пікірлерін теңестіруге мүмкіндік беретін құрал. Ол кеңсе саясаты және ұйымдық саясат деп те аталады. Жұмыс орнындағы саясат – адамдардың игілігі үшін өзгерістерге қол жеткізу мақсатында билік пен әлеуметтік байланыстарды пайдалануды қамтиды. «Ұйымдық саясат – өзіне пайда табуға бағытталған мінез-құлық», оны «қызметкерлер ұйымда оң нәтижелерге қол жеткізу мүмкіндігін арттыру үшін қолданады». Адамдардың ықпалы ұйымға тигізетін әсерін ескермей, жеке мүдделеріне қызмет етуі мүмкін. Жеке артықшылықтардың кейбіреулеріне мыналар жатуы мүмкін:

материалдық активтерге қол жеткізу
немесе мәртебе сияқты материалдық емес пайдалар
басқалардың мінез-құлқына әсер ететін формалдық билік

Оң саясат – ұйымға да, саясатты жүргізіп отырған адамға да көмектесу мақсатымен басқаларға әсер етуге бағытталған мінез-құлық. Оң саясатқа кәсіби бейне жасау, жетістіктерді жариялау, ерікті түрде жұмыс істеу және басқаларды мақтау жатады. Екінші жағынан, ұйымдық саясат тиімділікті арттыруға, адамдар арасындағы қарым-қатынастарды нығайтуға, өзгерістерді жеделдетуге және ұйым мен оның мүшелеріне бірдей пайда әкелуге мүмкіндік береді. Жеке адамдар да, топтар да кеңсе саясатына қатыса алады, бұл ұйым есебінен жеке пайдаға ұмтылуға байланысты өте зиянды болуы мүмкін. «Өзіне пайда табуға бағытталған саяси әрекеттер біздің әлеуметтік топтарымызға, ынтымақтастығымызға, ақпарат алмасуымызға және ұйымның көптеген басқа да функцияларына кері әсер етеді». Сондықтан ұйымдық саясатқа назар аудару және дұрыс саяси ортаны құру өте маңызды. Теріс саясат – басқалар мен ұйым есебінен жеке пайда табуға бағытталған. Теріс саясатқа қаңқу сөз тарату, артынан сөйлеу және маңызды ақпаратты жасыру жатады. «Саясат – ұйымның ішкі механизмдерін майлайтын май». Джон Элдред саясатты «күнделікті негізде билікті жүзеге асырудың бір жолы» деп сипаттаған. Психолог Оливер Джеймс кеңсе саясатын түсінуде психопатия, нарциссизм және макиавеллизм сияқты қараңғы үштік тұлғалық қасиеттердің маңызды екенін айтады.

Саяси ахуал

Саяси ландшафт – саяси ойыншыларды байланыстыратын иерархиялар жиынтығы. Басқаша айтқанда, саяси ландшафт – белгілі бір уақытта әріптестер арасындағы қарым-қатынасты анықтайтын нәрсе. Осы ландшафтты құру ұйым басшыларының ресми иерархияға ықпал етуінен басталады, ол есеп беру жүйесін анықтайды және ұйымның бастапқыда жоспарланған саяси құрылымын көрсетеді. Ұйымдық иерархия, әрбір мүшесінің өзіндік саяси қиындықтары бар, ұйымның нақты факторларына байланысты. Осы факторларға ұйымдық мақсаттар, ұйымның мөлшері, қолда бар ресурстар саны және ұйым ішіндегі басшылардың типі жатады. Саяси ландшафт ұйымға жаңа адамдар келген сайын өзгереді. Бірлесіп жұмыс істеу процесінде бейресми иерархия қалыптасады. Саяси ландшафттағы адамдар арасындағы негізгі байланыс – ақпарат ағынымен қатар, оған қол жеткізу мүмкіндігі. Бұл иерархияны екі адамның бір-бірін қаншалықты бағалайтынына пропорционалды сандық мәндерді қатынастарға қолдану арқылы анықтауға болады. Бір адамға қатысты осы мәндердің қосындысы иерархиядағы орнын белгілейді. Екі немесе одан көп адам қарым-қатынастарды бағалап, нәтижелерді біріктіру арқылы сенімді нәтижелерге қол жеткізуге болады. Адамдар тез арада кімнің басшы екенін, кімге құнды ақпарат алу үшін сене алатынын және кеңседегі барлық әңгімелерді кім білетінін түсінеді. Осы ландшафттағы өз орныңызды және ұйым ішіндегі билік пен ықпалыңызды білу өте маңызды. Бұл билікті ұйымның мақсаттарына жету үшін пайдалану ғана емес, сонымен қатар басқалардың оны теріс пайдалануына жол бермеу де керек. "Ұйымдағы әрбір ойыншы саясатта белгілі бір рөл атқарады, ол жұмыстың тиімді жүзеге асырылуын қамтамасыз етеді". Мысалы, жоғары техникалық біліктілікті талап ететін лауазымға үміткерге қатысты, өзін қорқынышпен сезінетін манипулятор, оның маркетингтік тәжірибесі жоқ деген желеумен, басқаларды оған қарсы дауыс беруге көндіруі мүмкін, тіпті лауазымдық міндеттерге маркетинг кірмесе де.

Мақсаттары

Жұмыс орнындағы саяси ойындардың немесе манипуляцияның мақсаты әрқашан жалақыны арттыру немесе қызмет бабында өсу емес. Көбінесе, мақсаттың өзі үшін күштірек билікке немесе бақылауға ие болуы мүмкін; немесе қарсыластың беделін түсіру. Офистік саясат әрқашан жеке мүдделерден туындамайды. Ол компанияның өзіне де пайда әкелетін, барлық ұжымға артықшылық беретін корпоративтік табысқа жету жолы болуы мүмкін. "Манипулятор" көбінесе өзінің жоспарларына мүмкіндігінше көп әріптесті тарту арқылы мансаптық немесе жеке мақсаттарына жетеді". Жасырын мақсат жеке жеңіс болғанымен, күдіксіз әріптестермен одақтасу манипулятордың жеке беделін нығайтады және олардың бұзық әрекет жасады деп айыпталуы ең соңғы болады.

Мәселелер

Кеңсе саясаты бизнестегі маңызды мәселе болып табылады, себебі жұмыс қарым-қатынастарын манипуляциялайтын адамдар өздерінің пайдасы үшін команданың немесе компанияның есебінен уақыт пен ресурстарды жұмсайды. Бұл мәселеге қоса, кеңсе саясатының практикасы стратегия жасау, бюджет жоспарлау, өнімділікті бағалау және басшылық сияқты маңызды бизнес процестеріне одан да зор әсер ете алады. Бұл орын алуына себебі, адамдар кеңсе саясатымен айналысқанда, компанияның ақпарат ағынына бөгет қойылады. Ақпарат бұрмаланып, қате бағытқа жіберіліп немесе жасырылып, қысқа мерзімді жеке пайда табу үшін жағдайды өзгертуге әрекет етіледі. Мұндай ойындарды түрлері мен нәтижесі бойынша талдауға және сипаттауға болады. Арақатынастағы ойындар – бұл әріптестер арасында ойналатын ойындар (мысалы, "Жаман жаңалық жоқ" ойыны, онда адамдар жағымсыз ақпаратты жасырады, ал нәтижесі – ешкімді ренжіту қаупінен құтылу); басшылық ойындары – бұл басшы мен қызметкер арасында ойналатын ойындар (мысалы, "Бөліп жең" ойыны, онда басшы қызметкерлерін бір-біріне қарсы қояды, нәтижесі – өзінің билігіне ешкімнің қауіп төндірмеуі); ал бюджеттік ойындар – ұйымның ресурстарымен ойналады (мысалы, "Салынған құм" ойыны, онда адамдар төмен сату мақсатын келіседі, ал нәтижесі – үлкен бонус алу).

Ұйымдық саясатпен айналысу

Ұйымдық саясат өзі бір ойынға ұқсайды, кез келген контактілік спорт сияқты тәуекелді қабылдауды талап етеді. "Оны жақсы түсініктілікпен, ландшафтты, ойыншыларды және ережелерді толық біліп ойнау керек".