Кіріспе

St. George Jackson Mivart (30 қараша 1827 – 1 сәуір 1900) – ағылшын биологы. Ол бастапқыда табиғи сұрыптауға ынталы жақтас болған, бірақ кейіннен оның ең қатал сыншыларының біріне айналды. Миварт Чарльз Дарвин ұсынған эволюция теориясын католик шіркеуінің сенімдерімен келістіруге тырысты, бірақ Дарвин де, шіркеу де оны айыптады. Оның Құдай жаратқан жанға сенуі және эволюционизмнің мұндай Құдайдың бар екендігімен қарама-қайшы еместігі оны басқа эволюционистермен қақтығысқа түсірді, ал тозақ және ғылым мен католицизмнің үйлесімділігі туралы теологиялық теориялары шіркеумен келіспеушілікке әкелді.

Ерте өмір

Миварт Лондонда дүниеге келді. Оның ата-анасы евангелист болған, ал әкесі Миварт қонақ үйінің (қазіргі Кларидж) бай иесі еді. Оның білімі Клафэм грамматикалық мектебінде басталып, Харроу мектебінде және Лондон Король колледжінде жалғасты. Католицизмге өтуінен кейін, ол Оскотттағы Сент-Мэриде (1844–1846) оқыды және 1845 жылғы 11 мамырда динге кірді. Оның дінге өтуі Оксфорд университетінен автоматты түрде шеттетуге алып келді, ол кезде ол тек англикандық дінге жататындар үшін ғана ашық болған. 1846 жылы анасы да оның жолын ұстап католик шіркеуіне өтті.

Тағайындаулар

1851 жылы ол Линкольн мейрамханасының адвокатурасына қабылданды, бірақ өзін медициналық және биологиялық зерттеулерге арнады. 1862 жылы ол Санкт-Мари ауруханасының медициналық мектебінде зоология кафедрасының профессоры болып тағайындалды. 1869 жылы ол Лондон зоологиялық қоғамының мүшесі болды, ал 1874 жылы оны епископ Капель қысқа ғұмырлы Католик университетінің колледжінде биология профессоры етіп тағайындады, ол 1877 жылға дейін осы қызметте болды. Ол екі рет (1869 және 1882) Зоологиялық қоғамның вице-президенті болды; 1862 жылдан бастап Линнеев қоғамының мүшесі, 1874 жылдан 1880 жылға дейін хатшы, ал 1892 жылы вице-президент болды. 1867 жылы ол "Приматтардың қосымша қаңқасы туралы" жұмысы үшін Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды. Бұл жұмысты қоғамға Томас Генри Хаксли ұсынды. Миварт 1874 жылдан бастап Метафизикалық қоғамның мүшесі болды. Ол 1876 жылы Папа Пий IX-тан философия докторы, ал 1884 жылы Лувен университетінен медицина докторы дәрежесін алды.

Миварт пен Хаксли

Миварт 1859 жылы Хакслимен танысты және бастапқыда оның жақын ізбасары мен табиғи іріктеудің жақтаушысы болды. "Профессор болғаннан кейін де ол Хакслидің лекцияларына қатысып жүрді, олар жақын дос болып, бірге тамақтанып, отбасылық сапарларды ұйымдастырды". Хаксли, Ланкестер және Флауэр оның идеяларына қарсы шықты, бірақ О'Лири (2007) олардың "Түрлердің пайда болуына" алғашқы реакциясы төзімді және бейтарап болғанын хабарлайды. Эволюцияны жалпы мойындағанмен, Миварт оның адам ақылына қолданылуын жоққа шығарды (Уоллес та осы пікірді білдірді). Адам табиғаты мен ақылының және жалпы жануар табиғатының арақатынасы туралы оның көзқарастары "Табиғат және ой" және "Адам ақылының шығу тегі" атты кітаптарында баяндалған. Миварт Дарвин үшін маңызды тұлға болды; Дарвин "Түрлердің пайда болуының" алтыншы басылымында оның аргументтерін бірінен соң бірі жоққа шығарып, қарсы дәлелдер келтірді. Дарвин жауап берген Миварттың сын-ескертпелерінің бірі – пайдалы құрылымдардың бастапқы сатыларын түсіндіруде табиғи іріктеудің жеткіліксіздігі болды. Мысал ретінде көзді алып, Дарвин жануарлар әлеміндегі жарыққа сезімталдық пен көздің дамуының көптеген сатыларын көрсетіп, толыққанды көруден кем нәрсенің де пайдалы екенін дәлелдеді (аралық сатылар арқылы дәлелдеу). Тағы бір мәселе – табиғи іріктеудің параллель эволюцияның жағдайларын түсіндіруге қабілетсіздігі, бірақ Хаксли бірдей ортадағы жағдайларда табиғи іріктеудің әсері ұқсас болады деп жауап берді. Миварттың "Төртінші шолуда" ("Descent of Man") кітабына жасаған жаулы сын-қарауы бұрынғы жақын достарының, соның ішінде Дарвиннің өзінің ашуын тудырды, ол оны "өте әділетсіз" деп сипаттады. Миварт Дарвиннің сөйлемдерін қысқартып, сөздерін жойды, осыдан Дарвин: "Ол адал болуға тырысса да, ол соншалықты көзқарасты, әділдікпен әрекет ете алмайды" деп жазды. Екі адам арасындағы қарым-қатынас үзілуге жақын болды. Жауап ретінде Дарвин бұрын АҚШ-та жарық көрген, "Түрлердің пайда болуына" қатысты қатты сынға ұшыраған Чонси Райттың памфлетін қайта басып шығарды. Райт Дарвиннің басшылығымен "дарвинизм" дегеннің не екенін және не емес екенін нақтылады. Хаксли Миварттың Афина клубына қосылуына қарсылық көрсетті. Миварт тозақтың жазалары мәңгілік емес екенін және тозақ белгілі бір деңгейде бақытпен үйлесімді екенін ұсынды. Бұл мақалалар "Индекс экспургаториусқа" енгізілді. Бұл Католик шіркеуінің Мивартқа қарсы алғашқы ресми әрекеті болды, бірақ ол "эволюциямен де, ғылыммен де ешқандай қатысы жоқ" еді. Оның денесі 1904 жылғы 16 қаңтарда Кенсал Гриндегі Сент-Мэридің римдік католик зиратына көшіріліп, 1904 жылғы 18 қаңтарда жерленді.

Мұра

Миварттың есімі кескеле сүрегінің бір түрінің ғылыми атында сақталған: Эмоия миварти.

Негізгі жұмыстар

Түрлердің пайда болуы туралы, Макмиллан және компания, 1871. Герберт Спенсердің психологиясын зерттеу (Дублин, 1874–80). Бастауыш анатомия сабақтары, 1873. The Common Frog, Macmillan and Co., 1874 [1-ші басылым. "Табиғат сериясы", 1873]. Адам мен маймылдар: туыстық және тегі туралы мәселелерге қатысты құрылымдық ұқсастықтар мен айырмашылықтарды көрсетеді. Лондон: Роберт Хардвик, 1873. "Агностиктермен даудың бір мәселесі", Мэннинг, ред. Дін және әдебиет туралы мақалалар, үшінші серия, Лонгманс, Грин және компания, 1874. Табиғаттан алынған сабақтар, 1876. Қазіргі эволюция, Генри С. Кинг және компания, 1876. Британдық қауымдастықтың биологиялық бөліміне арналған құттықтау сөз, 1879. Мысық: омыртқалы жануарларды, әсіресе сүтқоректілерді зерттеуге кіріспе, Джон Мюррей, 1881. Табиғат және ой: Табиғи философияға кіріспе, Кеган Пол, Тренч және компания, 1882. Философиялық катехизис, 1884. Шындық туралы: жүйелі зерттеу, Кеган Пол, Тренч және компания, 1889. Адам ақылының пайда болуы: соңғы гипотезаларды зерттеу, Кеган Пол, Тренч және компания, 1889. Иттер, шақалдар, қасқырлар және түлкілер: Канидтер монографиясы, Тейлор және Фрэнсис, Р. Х. Портер және Дулау және компания үшін, 1890. Introduction Générale à l'Etude de la Nature: Cours Professé à l'Université de Louvain, Лувен және Париж, 1891. Құстар: орнитология элементтері, Тейлор және Фрэнсис, 1892. Мақалалар мен сын-пікірлер, 2-том, 1892. Жануарлар өмірінің түрлері, 1893. Ғылым элементтеріне кіріспе. Бостон: Литтл, Браун және компания, 1894. "Пайдалы ғылым", Харпер және бауырлар, 1895. Касл және Мэнор, 1900. Лорилер монографиясы немесе қылқан тілді тотықтар, Х. Р. Портер, 1896. Ғылымның негізі: Эпистемологияны зерттеу, Джон Мюррей, 1898.

Түрлі-түрлі

Тыйым астында: Доктор Сент-Джордж Миварт пен Герберт Кардинал Воган арасындағы хат алмасу. Нью-Йорк: Текер баспасы, 1900 жыл.

Таңдалған мақалалар

"Табиғи іріктелу теориясының қиындықтары", II бөлім, III бөлім, "Ай", XI том, 1869 ж. "«Гомология» терминін қолдану туралы", "Табиғат тарихының жылнамалары мен журналы", № 32, 1870 ж. "Эволюция және оның салдары – Профессор Хакслиге жауап", "The Contemporary Review", XIX том, 1872 ж. "Қазіргі эволюция", II бөлім, III бөлім, "The Contemporary Review", XXII/XXIII томдары, 1873/1874 жж. "Инстинкт пен ақыл", "The Contemporary Review", XXV том, 1875 ж. "Ұқсастықтар: немесе философиялық анатомия", "The Contemporary Review", XXVI том, 1875 ж. "Кенгурудың табиғи тарихы", "Популярлы ғылым" айлық журналы, VIII том, 1876 ж. "Жарты қанаттылар не?", "Популярлы ғылым" айлық басылымы, IX том, 1876 ж. "Арасаттың еркіндігі", "The Dublin Review", XXVII том, 1876 ж. "Эмоция", "Американ католик тоқсандық шолуы", III том, 1878 ж. "Өмірдің мәні", "XIX ғасыр", V том, 1879 ж. "Өмірді басқару", "XIX ғасыр", V том, 1879 ж. "Табиғат тарихын зерттеу туралы", "The Contemporary Review", XXXV том, 1879 ж. "Тірі жандар не?", "The Contemporary Review", XXXV том, 1879 ж. "Жануарлар мен өсімдіктер", "The Contemporary Review", XXXVI том, 1879 ж. "Тірі жандардың пішіндері мен түстері", "The Contemporary Review", XXXVI том, 1879 ж. "Жануарлар мен өсімдіктердің уақытқа қатысы", "The Contemporary Review", XXXVII том, 1880 ж. "Тірі жаратылыстардың географиясы", "The Contemporary Review", XXXVII том, 1880 ж. "Тірі жандардың бір-бірімен байланысы", "The Contemporary Review", XXXVII том, 1880 ж. "Испания туралы жазбалар", II бөлім, III бөлім, "The American Catholic Quarterly Review", V том, 1880 ж. "Жан мен эволюция", "Американ католик тоқсандық шолуы", VI том, 1881 ж. "Эволюцияның шегі", "The American Catholic Quarterly Review", VIII том, 1883 ж. "Католик саясаты туралы", "The Dublin Review", XCIII том, 1883 ж. "Фредерик II-нің өмірі мен заманы", II бөлім, III бөлім, "The American Catholic Quarterly Review", IX том, 1884 ж. "Сенім мен сенімсіздік кезеңдері", "Католик әлемі", XXXIX том, 1884 ж. "Дін қызметкерлерінің аман қалуы және қайта жандануы", "The Catholic World", XL том, 1885 ж. "Органикалық табиғаттың жұмбағы", II бөлім, "Эклектикалық журнал", XLI том, 1885 ж. "Қазіргі католиктер және ғылыми еркіндік", "The Nineteenth Century", XVIII том, 1885 ж. "Католик Тевтониясында саяхат", II бөлім, "The Catholic World", XLII том, 1886 ж. "Жануарлар мен өсімдіктер не?", "The American Catholic Quarterly Review", XI том, 1886 ж. "Колониялық зоология туралы жазбалар", "The Contemporary Review", LI том, 1887 ж. "Католик шіркеуі және Киелі кітапты сынау", "The Nineteenth Century", XXII том, 1887 ж. "Католицизм және ақыл", "The Nineteenth Century", XXII том, 1887 ж. "Христиан дінінің болашағы", "The Forum", III том, 1887 ж. "Күлкі", "The Forum", III том, 1887 ж. "Қоңырлардың екі рет пайда болғандығы туралы", "Proceedings of the Royal Society of London", XLIII том, 1888 ж. "Неге дәмдер әртүрлі?", "The American Catholic Quarterly Review", XIII том, 1888 ж. "Венадағы өмірдің әсері", "The American Catholic Quarterly Review", XIII том, 1888 ж. "Сенімнің күнәлары мен сенбеудің күнәлары", "The Nineteenth Century", XXIV том, 1888 ж. "Дарвиннің керемет жаңылысы", "The Forum", VII том, 1889 ж. "Дарвинизмнің сәтсіздігі", "The Forum", VII том, 1889 ж. "Өздерін білгіш деп есептегендер ақымаққа айналды", "The American Catholic Quarterly Review", XVI том, 1891 ж. "Ғылымның негіздері", "Natural Science", I том, № 7, 1892 ж. "Тозақта бақытқа жетеді ме?", "The Nineteenth Century", XXXII том, 1892 ж. "Англиядағы католицизм 50 жыл бұрын – Кері көру", II бөлім, III бөлім, "The American Catholic Quarterly Review", XVII/XVIII томдары, 1892/1893 жж. "Профессор Хакслидің эволюциясы", "The Nineteenth Century", XXXIV том, 1893 ж. "Христиандық пен жазықшылдық", "The Nineteenth Century", XXXIV том, 1893 ж. "Тозаққа түсу жазасын қалай алуға болады?", "The Nineteenth Century", XXXIV том, 1893 ж. "Ескі тәртіп", II бөлім, "The American Catholic Quarterly Review", XVII/XVIII томдары, 1893/1894 жж. "Жаңа дарвинизм", "The American Catholic Quarterly Review", XIX том, № 76, 1894 ж. "Эволюцияның дамуы", "The American Catholic Quarterly Review", XX том, 1895 ж. "Балфур философиясы. I бөлім: Сенімнің салдары", "The American Catholic Quarterly Review", XXI том, 1896 ж. "Балфур философиясы. II бөлім: Сенудің себептері", "The American Catholic Quarterly Review", XXI том, 1896 ж. "Түр неден тұрады?", "The American Catholic Quarterly Review", XXIII том, 1898 ж. "Жанды табиғат", "The American Catholic Quarterly Review", XXIII том, 1898 ж. "Католицизмнің үздіксіздігі", "The Nineteenth Century", XLVII том, 1900 ж. "Киелі кітап және римдік католицизм", "The Nineteenth Century", XLVII том, 1900 ж.