Кіріспе

Гримшоу – шахмат проблемаларында кездесетін, екі фигураның белгілі бір алаңға келгенде бір-біріне кедергі келтіретін құрылғы. Ол 19 ғасырлық проблема авторы Уолтер Гримшоудың атымен аталады. Гримшоу – тікелей маттарда ең көп кездесетін құрылғылардың бірі.

Сипаттамасы бар мысалдар

Бұл тақырыпты А. Г. Корриастың (Good Companion, 1917 жылы жарияланған) көрсетілген мысалы арқылы түсінуге болады.

А. Г. Корриас мысалы

Мәселе екі қозғалыста мат (ақ бірінші қозғалуы керек және қара кез келген қорғанысқа қарсы екі қозғалыста мат беруі керек). Кілт - 1. Qb1, ол 2. Qb7# қауіпті жасайды. Қараның осыған қарсы үш қорғаныс жолы бар. Бірі – 1...c3 ойнау, бұл оның патшасына c4-те жаңа қашу алаңын ұсынады, бірақ бұл d3-ті қорғаусыз қалдырады, соның салдарынан ақ 2. Qd3# арқылы мат бере алады. Дегенмен, Grimshaw тақырыбын көрсететін қалған екі қара қорғанысы. Қара 1...Bb2 ойнай алады, осылайша ақ патшайымның b7-ге бару жолын кесіп тастайды. Бірақ, b2-дегі слон a2-дегі мұнараның жолына кедергі келтіріп, оның қатар бойымен қозғалуын тоқтатады, бұл аққа 2. Qh1# ойнауға мүмкіндік береді (қара басқа қозғалыс жасаса, бұл мүмкін болмас еді, себебі 2. Rg2 шабуылды тоқтатар еді). Қараның орнына 1...Rb2 ойнауы да мүмкін, патшайымды слонның орнына мұнарамен кесу арқылы. Бірақ, b2-дегі слон мұнараның жолына кедергі келтіргендей, b2-дегі мұнара да слонның жолына кедергі келтіреді, бұл аққа 2. Qf5# ойнауға мүмкіндік береді (әйтпесе, 2. Be5 шабуылды тоқтатар еді). Бір квадраттағы екі қара фигураның (осы жағдайда, b2-дегі мұнара мен слонның) өзара кедергі келтіруі Grimshaw деп аталады.

Екінші мысал

Оң жақтағы тұтқаның шешуі – 1. Qd2. Бұл жүріс тікелей қауіп тудырмайды, бірақ қараны цугцвангқа түсіреді: қара өзінің епископтарының немесе ладьяларының біреуін, немесе пешкасын қозғауы керек. Дегенмен, кез келген епископ немесе ладья қозғалысы d5, d6, d7 немесе d8 ұяшықтарының біреуін қорғауын тоқтатуы керек, бұл аққа патшайыммен d5, d6 немесе d7-де, ал жылқымен d8-де шах етуге мүмкіндік береді. Нұсқалар:

1. Qd2! 1 Bxd2 2. Nd8#
1 Rb7 2. Qd5# (2 Bxd5 мүмкін емес)
1 Rc6 2. Qd5# (2 Bxd5 мүмкін емес)
1 Bb6 2. Qd6# (2 Rxd6 мүмкін емес; 2 exd6 тіреудің салдарынан мүмкін емес)
1 Bc6 2. Qd6# (2 Rxd6 мүмкін емес; 2 exd6 тіреудің салдарынан мүмкін емес)
1 Bb7 2. Qd7# (2 Rxd7 мүмкін емес)
1 Bc7 2. Qd7# (2 Rxd7 мүмкін емес)
1 Rb6 2. Nd8# (2 Bxd8 мүмкін емес)
1 Rc7 2. Nd8# (2 Bxd8 мүмкін емес)
1 e3 2. Bf5#
1 f3 2. Qxh6#
1 h5 2. Ng5#

Баспаналар қатысатын гримшоу

Гримшоудағы фигуралар әдетте, бұрынғы мысалдағыдай, ладья мен слон болып табылады, бірақ пешкалар да қатысатын Гримшоулар кездеседі, мысалы, Франк Джанеттің (St. Louis Globe Democrat, 1916 жылы жарияланған) екі ходты мат мысалында:

Кілт 1. Qd7, 2. Qf5# қауіпті жасайды. Бұрынғы мысалдағыдай, қаралар ақ патшайымды оның жоспарланған квадратынан бөліп қорғануға тырысады, бірақ осы қорғаныстардың екеуінде басқа фигураларға кедергі келтіретін қателік бар: 1 Be6, e7-дегі пешкаға кедергі келтіреді, бұл 2. Qxc7# мүмкіндігін береді (2 e5 слон e6-да болмаса мүмкін болар еді) және 1 e6 слонға кедергі келтіреді, бұл 2. Qxa4# мүмкіндігін береді (2 Bc4 пешка e6-да болмаса мүмкін болар еді). Слон мен пешканың e6-дағы өзара кедергісі осы пешка Гримшоуын құрайды. Бұл мәселеде басқа да тематикалық емес қара қорғаныстар бар – олардың барлығын төменде қараңыз. 1. Qd7 (2. Qf5# қауіпті жасайды)
1 Be6 2. Qxc7#
1 e6 2. Qxa4#
1 Ne6 2. Nd5#
1 Ra5 2. Qd4#
1 Nxe3 2. fxe3#
1 Ng3 2. fxg3#

Бірнеше Гримшоу

Кейде бір мәселеде бірнеше Гримшоу жиынтығы қолданылуы мүмкін. Міне, Лев Ильич Лошинскийден әрқайсысы үш Гримшоудан тұратын екі мысал.

Бірінші мысал

Бұл алғаш рет 1930 жылы "L'Italia Scacchistica" журналында жарияланды. Бұл екі ходтағы мат. Шешімі - 1. Rb1, ал содан кейін 2. d4# қауіп тудырады. Қараның кез келген қорғанысы Гримшоудың кедергісін тудырады, ол ақтың мат беру пішінін ұстауына тосқауыл қояды. Қараның қорғаныстары мен ақтың жауаптары:

1 Re6 2. Nd7# (2 Bxd7 мүмкін емес)
1 Be6 2. Bd6# (2 Rxd6 мүмкін емес)
1 Rg4 2. Ne6# (2 Bxe6 мүмкін емес)
1 Bg4 2. Bg1# (2 Rxg1 мүмкін емес)
1 Rb2 2. Qxc3# (2 Bxc3 мүмкін емес)
1 Bb2 2. Qf2# (2 Rxf2 мүмкін емес)

Қараның тағы бір қорғанысы бар: 1 Rd6, ол қарапайым қайта басып алуға әкеледі 2. Bxd6# (бұл 1 Be6 қорғанысынан кейінгі матпен бірдей).

Екінші мысал

Бұл екінші Лошинский мысалы, сонымен қатар екі қадаммен шешілетін, 1930 жылғы Tijdschrift v. d. Nederlandse Schaakbond журналынан алынған және шахмат проблемаларының ең танымал мысалдарының бірі. Бұл толық блок (Ақ өз бірінші қадамын жасаса, ол қараның кез келген қадамына матпен жауап бере алады) және Ақтың шешімі, 1. Bb3, осы блокты сақтап, ешқандай тікелей қауіп тудырмай, қараны зугцвангқа түсіреді. Қараның алты қорғаныс бар, олардың бірі Гримшоу: 1 Rb7 2. Rc6# (2 Bxc6 мүмкін емес) 1 Bb7 2. Re7# (2 Rxe7 мүмкін емес) 1 Rg7 2. Qe5# (2 Bxe5 мүмкін емес) 1 Bg7 2. Qxf7# (2 Rxf7 мүмкін емес) 1 Bf6 2. Qg4# (2 f5 мүмкін емес) 1 f6 2. Qe4# (2 Be5 мүмкін емес)

Басқа қара қадамдарынан кейін Ақ жоғарыдағы қадамдардың бірін жасап мат бере алады; үш ерекше жағдай бар: 1 f5, бұл алаңды патшадан босатып, 2. Qd6# мүмкін етеді, сондай-ақ екі қайта ұстау: 1 Rxc7 2. Nxc7# және 1 Bxd4 2. Nxd4#.

Новотный

Гримшоудың жақын туысы – Новотный, ол негізінен ақ фигураны екі түрлі қара фигураның ұстай алатын алаңға құрбан ету арқылы пайда болатын Гримшоу. Қай қара фигура ақ фигураны ұстаса да, ол екіншісінің жолына кедергі келтіреді.